Кіріспе
Американың Ескі батысындағы қару қолданушылар
Қаруластар, сондай-ақ gunslingers ('/ɡ//ʌ//n//s//l//ɪ//ŋ//@r/), немесе 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында қарулы адамдар Американың Ескі батысында қарумен қауіпті болуымен және атысқа қатысуымен танымал болды. Бүгінде "gunslinger" термині мылтықты тез қолға алып, атуға дайын адамды білдіреді, бірақ бұл мылтық, оқпана және мылтықпен қаруланғандарға да қатысты болуы мүмкін. Қаруластар батыс жанрындағы ең танымал кейіпкерлердің бірі болып табылады және осыған байланысты фильмдерде, телешоуларда, бейнеойындарда және әдебиетте кездеседі. Қарулы адам заңгер, заңнан тыс адам, ковбой немесе атыс көрсететін адам болуы мүмкін, бірақ көбінесе Ескі батыста қаруымен күнкөріс табатын жалдамалы қарулы болған. Бұл сөзді Зайн Грей сияқты басқа батыс жазушылары да қабылдап, кеңінен қолданысқа енгізді. "The Shootist" (1976) кітабының кіріспесінде автор Глендон Свартхаут "gunslinger" және "gunfighter" терминдерінің қазіргі заманғы екенін, ал сол кезең үшін шынайырақ терминдер "gunman", "pistoleer", "shootist" немесе "жаман адам" (кейде "badman" деп жазылады) болатынын айтады. Свартхауттың "gunslinger" туралы айтқаны дұрыс сияқты, бірақ "gunfighter" термині 1870 жылдардағы бірнеше газеттерде кездескен, демек ол 19 ғасырда пайда болған. Бэт Мастерсон өзі танысқан заңгерлер мен заңнан тыс адамдар туралы жазған газет мақалаларында "gunfighter" терминін қолданған. Алайда, Джозеф Роза Мастерсон "gunfighter" терминін қолданғанымен, ол "осы адамдарды талқылау кезінде 'адам өлтіруші' терминін артық көретінін" атап өтті. Клей Эллисон (1841–1887), Нью-Мексико және Техастың атышулы қарулы адамы және малшы, "shootist" терминін ойлап тапқан.
Қолданылуы
Көбінесе бұл термин, жалдамалы кісі өлтіруге немесе аумақтық соғысқа қатысқан шаруа қожалығында "соғысқа арналған төлем" алатын ерлерге қолданылып келген.
Мәдениеттегі бейнелеу
Қарулы атқыштар батыс фильмдері мен романдарында каубойлармен бірге жиі кездесетін кейіпкерлер. Батыстың батыры көбінесе өзінің қарсы тұратын "көлеңкесімен" кездеседі – оның өзінің зұлым жағының айнасы, оны жою қажет. Батыс қарулы атқыштары жергілікті заңгерлер, құқық қорғау қызметкерлері, малшылар, әскери шенділер, ковбойлар, аумақтық маршалдар, жалғыз саяхатшылар немесе шебер, жылдам қолмен атушылар ретінде бейнеленеді. Олар әдетте адалдығы мен қағидалары бар еркектер – батыл, моральдық, қатал, мықты және өзіне сенімді, тәуелсіз және ар-ұяты бар мінезді (бірақ көбінесе баяу сөйлейтін болып сипатталады). Олар саяхаттап, мақсаты жоқ, жақсы және жаман жаулармен кездесіп, халықты олардан құтқаратын рыцарь сияқты бейнеленеді. Батыс батыры көбінесе жалғыз тұрады және қауіпке өз күшімен қарсы тұрады, көбінесе заңсыздыққа қарсы, физикалық қабілеттерін (арқан тастау, қару қолдану, жылқы шабу, жаңа жерлерді меңгеру және т.б.) көрсетеді. Кинодағы тағы бір классикалық, бірақ миф болып саналатын оқиға – екі шебер атқыш түскі ас уақытында жекпе-жекке шығуы. Мұндай дуэльдер кездейсоқ болатын, мысалы, Люк Шорт пен Джим Кортрайт дуэлі сияқты, бірақ атыс көбінесе спонтанды болып, бір жақ қаруға қол жеткізгенде өлімге алып келді. Ауадан түтін тазарғанға дейін кім жеңіске жеткенін ешкім білмеді. Халық арасында атыс шебері ретінде танымал болғандар, өзіне тең жаумен жекпе-жекке шығуға асықты. Керісінше, екі адамның беделі бірдей болған жағдайда, олар мүмкіндігінше жанжалдан аулақ болды. Атақты атқыштардың қалай өлгені әр адамға қарай әртүрлі болды. Көптеген атысшылардың беделі соншалықты зор болғандықтан, олар өлгенде "даңқпен" емес, тұтқындалып өлтірілді. Эд МакГиверн тапаншаны шашып атудың дәл еместігі туралы мифті жойды. Батыс фильмдерінде кейіпкерлердің қару белбеулері көбінесе жамбасқа және сырт жамбасқа төмен киіледі, қаптамасы пистолеттің тұтқасы мен тегілгішінің айналасында жылдам тарту үшін кесілген. Мұндай қаптама Голливудтың анахронизмі. Уайлд Билл Хикок атқа мінгенде жақсы жұмыс істейтін, тұтқасы алға қаратылған қаптаманы танымал етті. Револьверлер ат үстінде жасыруға және тиімді болуға болатындықтан, аттылар, ковбойлар мен заңгерлердің сүйікті қаруы болды. Тарихта жылдам атуға шебер болғандары аз ғана болды, мысалы, Люк Шорт, Джон Уэсли Хардин және Уайлд Билл Хикок. Бір қолмен тапаншамен ату қарулы атқыштармен байланысты, және сол дәуірде екі қару алып жүру және екі қолмен ату стандартқа айналды. Капитан Джонатан Р. Дэвис өзінің әйгілі атысында екі револьверді қолданды. King Fisher, Джон Уэсли Хардин, Бен Томпсон, Билли Кид, Уайлд Билл Хикок және Пэт Гаррет сияқты қарулы атқыштардың барлығы олардың беделінен қорқып, тұтқындалып өлтірілді. 1850 жылдан 1890 жылға дейінгі америкалық үндістер соғысында 21,586 адам қаза тапты. Ең танымал оқиғалар Аризона, Нью-Мексико, Канзас, Оклахома және Техас штаттарында болды. Ескі Батыста атыс-шабыс өте сирек кездесетін, бірақ болған жағдайда, себептері әртүрлі болды. О.К.Корралдағы атыс – Ерп ағайындылары мен Док Холлидейдің және Клэнтон-Маклаури тобының арасындағы шынайы атыс-шабыс. Ол көптеген киноға бейімделгенге қарағанда, 30 секундқа созылды. Жарақаттанған Билли Клэнтон өзін қоршап тұрған түтінге соқырлықпен оқ атты, Вергильдің аяғына тиді. Уайт жауап ретінде Биллиге бірнеше рет оқ атқан. 1881 жылы 14 сәуірде заңгер Даллас Стоуденмайр Техастың Эль-Пасо қаласында болған атысқа қатысты, оны көптеген адамдар "Бес секундта төрт өлім" деп атады. Ол төрт өлімнің үшеуін өзінің 44 калибрлі Colt револьверімен өлтірді. Өлгендердің бірі бейкүнә мексикалық азамат еді. Осы оқиғадан кейін бір жыл өтпей-ақ, ол қызмет барысында атыс-шабыста алты адамды өлтірді. Тағы бір жақсы құжатталған атыс-шабыс бір адамның бір оқиғада ең көп адам өлтіруіне әкелді, ол кезде капитан Джонатан Р. Дэвис 1854 жылы 19 желтоқсанда 11 қарақшыны жалғыз өзі атып өлтірді. Дэвис пен оның серіктері жол бойындағы шабуылға дайын қарақшылар тобының бар екенін білмеді. Олар әртүрлі және әртүрлі топ болды: екі америкалық, бір француз, екі британдық, бес Сиднейлік және төрт мексикалық. Капитан Дэвис пен оның серіктері аяқпен келе жатқанда, қарақшылар жартастан шабуыл жасады, пистолеттерінен оқтар ұшып шықты. Джеймс Макдональд бірден өлді, тіпті револьверін шығаруға да үлкермеді. Доктор Боливар екі рет оқ атқаннан кейін ауыр жараланған күйде құлады. Капитан Дэвис өзін "сол кезде қызығушылықтың қызуында" сезінгенін айтты. Ол қозғалмай тұрып, екі пистолетін шығарды және шабуылдаған қарақшыларға оқ жаудырды. Ол шабуылдағандарын бірінен соң бірін атып түсірді. Қарақшылардың оқтары Дэвистің киімдерін тесіп, екі жеңіл жара алды. Бірден жеті қарақшы өлді немесе ауыр жараланған күйде жерге құлады, ал Дэвистің пистолеттері бос қалды. Қалған төрт қарақшы капитанды өлтіру үшін оған жақындады. Дэвис өзінің Bowie пышағын шығарды және екі қарақшының шабуылын тойтарды. Олардың бірін пышақтап өлтірді, екіншісінен пышақты ұстауын алып, оның оң қолынан мұрын мен саусағын кесіп тастады. Соңғы екі шабуылшы бұрынғы қарақшылардың шабуылында жараланғандар еді. Олардың нашар күйіне қарамастан, олар ақымақтықпен Дэвиске пышақпен шабуыл жасады. Капитан бірден әрекет етті. Ауыр Bowie пышағымен оларды өлтірді. 1884 жылы 1 желтоқсанда Эльфего Бака атты қала шерифі 80 қарулы адамға қарсы тұрды, бұл оқиға Фриско атысы деп белгілі болды. Оқиға Бака бір ковбойді ұстағанда басталды, ол оған оқ атқан. Ковбой өзінің 80 серігін Баканы өлтіруге шақырды. Бака кірпіштен салынған үйге тығылды, және 36 сағаттық қоршау кезінде қарулы адамдар үйге 400 оқ тесігі салды (кейбір есептер бойынша 4,000 оқ). Бірақ Бакаға тимеді. Ол өз кезегінде 4 адамды өлтірді және 8 адамды жаралады. Шабуылдаушылар оқ-дәрісі бітіргенде, Бака зардапсыз үйден шықты. Бака заңгер және заң шығарушы ретінде танымал болды және 1945 жылы 80 жасында өз төсегінде қайтыс болды. 1887 жылдың қаңтарында Перри Оуэнс Аризона штатының Апачи округінің шерифі болып тағайындалды. Ол Апачи округіне көшіп, мал ұрлығымен айналысып, адамдарды өлтірген Айк Клэнтонды ұстау үшін екі орынбасарын жіберді. Уайт Эрп Айк Клэнтонды іздеді, бірақ таба алмады. Оуэнстің екі орынбасары Айк Клэнтонды өлтірді, Фин Клэнтон ұсталды, үш басқа топ мүшесі өлтірілді, ал Клэнтон тобы жойылды. Содан кейін шериф Оуэнс округтегі мал ұрлығымен айналысқан Блевинс отбасына назар аударды. 1887 жылдың маусымында Ескі Блевинс жоғалып кетті, Плезант-Вэлли соғысының Тьюксбери фракциясы оны өлтірді деп есептеледі. Блевинс ұлдары әкесін іздеді, тамыз айында Хэмп Блевинс және тағы біреуі Тьюксбери тарапынан өлтірілді. Сөйтіп Энди Блевинс (сонымен қатар Купер) кек ретінде Джон Тьюксбери мен Билл Джейкобсты өлтірді. Блевинс Холбрукқа оралды және өлтірулері туралы мақтан етті. Шериф Оуэнс Энди Блевинс (Купер) ұрлық үшін ұстау ордерін алғандықтан, ол Холб...
Gunfighters King Fisher, John Wesley Hardin, Ben Thompson, Billy the Kid, Wild Bill Hickok, and Pat Garrett all died as a result of ambushes, killed by men who feared them because of their reputation. and over 21,586 total casualties during the American Indian Wars from 1850 to 1890. The most notable and well known took place in the states/territories of Arizona, New Mexico, Kansas, Oklahoma, and Texas. Actual gunfights in the Old West were very rare, very few and far between, but when gunfights did occur, the cause for each varied. The gunfight at the O. K. Corral is a famous example of a real life western shootout, between the Earp Brothers together with Doc Holliday, and the Clanton McLaury gang. It lasted only 30 seconds, contrary to many movie adaptations. Wounded and dying, Billy Clanton fired blindly into the gun smoke encircling him, striking Virgil's leg. Wyatt responded by sending several rounds into Billy. On April 14, 1881, lawman Dallas Stoudenmire participated in a gunfight in El Paso, Texas which many dubbed the Four Dead in Five Seconds Gunfight, in which he killed three of the four fatalities with his twin .44 caliber Colt revolvers. One of those killed was an innocent Mexican bystander. Less than a year after these incidents, he would kill as many as six more men in gunfights while in the line of duty. Another well documented gunfight resulted in the most kills by one person in a single event, when Capt. Jonathan R. Davis shot eleven bandits single handedly on 19 December 1854. Unknown to Davis and his companions, a band of robbers was lying in wait in the canyon brush near the trail. They were a typically diverse and motley group of Gold Rush bandits: two Americans, one Frenchman, two Britons, five Sydney Ducks, and four Mexicans. As Captain Davis and his companions trudged on foot, the bandit gang charged out of the brush, pistols flaming. James McDonald died instantly, without time to draw his revolver or react in any way. Dr. Bolivar managed to get his six shooter out and fire twice at the highwaymen before he dropped, badly wounded. Captain Davis later described himself as being "in a fever of excitement at the time." Unfazed, he stood his ground, pulling out both pistols and firing a barrage at the charging outlaws. He shot down his assailants, one after another. The outlaws' bullets tore at Davis's clothing but caused only two slight flesh wounds. Within moments, seven of the bandits were dead or dying on the ground and Davis's pistols were empty. Four of the remaining robbers now closed in on the captain to finish him off. Davis whipped out his Bowie knife and quickly warded off the thrusts from the two of the bandits. He stabbed one of them to death; the other he disarmed by knocking the knife from his grasp and slicing off his nose and a finger of his right hand. The two last attackers were the men who had been wounded in a previous bandit raid. Despite their weakened condition, they foolishly approached Davis with drawn knives. The captain reacted in an instant. Slashing with his heavy Bowie, he killed them both. On December 1, 1884, a town sheriff named Elfego Baca came face to face against 80 gunmen which became known as the Frisco shootout. The battle started when Baca arrested a cowboy who had shot him. In turn, the cowboy called upon 80 of his associates to murder Baca. Baca took refuge in an adobe house, and over the course of a 36 hour siege, the gunmen put 400 bullet holes in the house (some accounts say a total of 4,000 shots) without touching Baca. He in turn killed 4 of them and wounded 8. When the shooting was over as the attackers finally ran out of ammo, Baca strolled out of the house unscathed. Baca went on to a distinguished career as a lawyer and legislator and died in his bed in 1945, at age 80. In January 1887, Commodore Perry Owens took office as Sheriff of Apache County, Arizona. He sent two deputies to arrest Ike Clanton. Clanton had instigated the Gunfight at the OK Corral and was charged with the later ambush shooting of Virgil Earp. Wyatt Earp searched for Ike Clanton in his vendetta, but never found him – Ike moved north to Apache County to continue rustling cattle and killing. Owens' two deputies killed Ike Clanton; Phin Clanton was arrested; three other gang members were killed; and the Clanton gang was done. Then Sheriff Owens turned his attention to the Blevins family, the other rustling gang in the county. In June 1887 Old Man Blevins disappeared, presumably killed by the Tewksbury faction of the Pleasant Valley War. The Blevins sons searched for their father and in August Hamp Blevins and another were killed by the Tewksbury side. So Andy Blevins (aka Cooper) ambushed and killed John Tewksbury and Bill Jacobs in revenge. Blevins returned to Holbrook and was heard bragging about his killings. Sheriff Owens had inherited a warrant for Andy Blevins' (Cooper) arrest for horse theft so he rode to Holbook on September 2, 1887. Sheriff Owens had hunted buffalo for the railroad and could shoot his Winchester from the hip with great accuracy. Cradling his Winchester rifle in his arm, Sheriff Owens knocked on the Blevins' door. Andy Blevins answered with a pistol in hand, the lawman told him to come out, that he had a warrant for arrest. Blevins refused and tried to close the door. Owens shot his rifle from his hip through the door, hitting Andy Blevins in the stomach. Andy's half brother, John Blevins, pushed a pistol out the door to Owens' right and fired at the Sheriff. He missed and Owens shot John Blevins in the arm, putting him out of the fight. Owens saw Andy Blevins in the window moving to shoot back. Owens shot through the wall, striking Andy in the right hip – he died that night. Mose Roberts, boarding with the family, jumped out of a side window with a pistol. Sheriff Owens shot him through his back and chest, killing him. Fifteen year old Samuel Houston Blevins ran out the front door, with his brother's revolver, and yelled "I'll get him." His mother ran out after him. Owens shot and Sam fell backward, dying in his mother's arms. The shootout took less than one minute and made Owens a legend. In eight months Sheriff Owens had rid Apache County of two notorious gangs of rustlers and killers. In many early western films and literature, Native Americans were often portrayed as savages; having conflicts and battles against gunfighters and White settlements. According to the U. S. Bureau of the Census (1894), an estimated 19,000 White men, women, and children were killed while the Indians killed numbered between 30,000 and 45,000 casualties during the American Indian Wars. Gunfighters in history did fight Native Americans. Among them was civilian Billy Dixon, who made one of the longest recorded sniper kills, by shooting an Indian off his horse almost a mile away with his Sharps rifle, during a standoff in the Second Battle of Adobe Walls. General George S. Patton himself had a gunfight when he was a young second lieutenant chasing Pancho Villa all over northern Mexico in 1916. Patton and 10 enlisted men had been sent to San Miguelito Ranch to look for Villa, who had recently raided the city of Columbus, New Mexico. Patton positioned his men by the south gate and was making his way up to the north gate when a trio of Villa's men came into the ranch on horseback. Patton drew his obsolete single action Colt Peacemaker revolver and shot two of the men. The first man had been fatally wounded in the exchange and tried to draw his pistol before Patton killed him with a single shot. After his troops took down the remaining outlaw, Patton tied the three dead men to the hood of his touring car and drove the bodies back to his commanding officer.
Нағыз батыс дуэлі
Көшеде екі мылтық ұстаған, зор бағаналы адамдардың кездесуі Голливудтың туындысы. Мұндай дуэльдер алғаш рет Оңтүстікте тіркелген, эмигранттар оларды Америка шекарасына "дуэль кодексінің" қарапайым түрі ретінде әкелген. Бұл еуропалық рыцарлықтан бастау алған, мырзалардың қылыштармен немесе мылтықтармен дауларды шешудің жоғары формальды жолы. 19 ғасырдың екінші жартысында американдықтардың азасы өздерінің мәселелерін дуэль арқылы шешті, ал 20 ғасырдың басында ол АҚШ-та өткен оқиғаға айналды. Жазушы Уайт Браун өзінің "Оңтүстік құрметі: Ескі Оңтүстіктегі этика және мінез-құлық" кітабында американдық шекарадағы дуэльді "дәстүр" деп сипаттады, ол негізінен жасөспірімдердің дауларына, мәртебе көтерілуіне және кінәліні іздеуге қолданылды. Ең танымал және жақсы жазылған дуэль 1865 жылдың 21 шілдесінде Миссури штатының Спрингфилд қаласында болды. Олар Крузды ұстап, Морганның өлтірілуіне қатысқанын мойындады, сондай-ақ Морганның басқа да өлтірушілері ретінде Стилвелл, Хэнк Суиллинг, Керли Билл және Джонни Рингоны көрсетті. Осы уақытта Уайт Крузға "адамша күресуге мүмкіндік беру" үшін револьверін сақтауға рұқсат берді. Содан кейін Уайт Крузға қарсы тұрып, оны дуэльге шақырды, ал күзетшілер үшке дейін санады, содан кейін Уайт Крузды атып өлтірді. Лэнгфорд-Пил атысы 1867 жылдың 22 шілдесінде Джон Булл мен Лэнгфорд Пилдің арасында болды. Док Холлидейдің өзі Нью-Мексикодағы Лас-Вегастағы салонның бірінде дуэль өткізді. Сол жерде жұмыс істейтін әйелдердің бірі Майк Гордон есімді бұрынғы жігіті бар еді, ол армиядан жаңа ғана шығарылған. Гордон оның жұмыстан кетуін қалады. Ол оған өзін тастап кетуді айтқаннан кейін ашуланып, салоннан шығып, терезелерге тапаншадан атып жіберді. Оқтар салонды аралап өтетінін көріп, Док қозғалмай, Colt Peacemaker револьверін қаптамасына салып, сыртқа шықты. Гордон оған оқ атып, қағып жіберді. Док тапаншасын тартып, Гордонды қашықтан бір рет атып өлтірді. Содан кейін ол салонға қайта оралды. Гордон келесі күні қайтыс болды, ал Холлидей қашып кетті. Док Холлидей салон иесі Милт Джойстің қолынан тапаншаны атып, жаралаған деген де хабар бар, ол оны Холлидейге сілтеп жіберуге тырысқанда. Америка батысында тағы бір танымал дуэль Форт-Уорт қаласында (Техас штаты) болды, ол Люк Шорт пен Джим Кортрайт дуэлі деп аталды. Тимоти Исаия "Ұзын шашты Джим" Кортрайт Форт-Уорт қаласындағы T.I.C. коммерциялық агенттігін басқарды, ол құмар ойындар мен салондарға пайданың бір бөлігін алу үшін "қорғау" қызметін ұсынды. Сол уақытта Люк Шорт, Кортрайттың бұрынғы досы, "Ақ пил" салонын басқарды, ал Джим Шортты өзінің қызметтерін пайдалануға тырысты. Бірақ Додж Ситидегі мылтықшы Кортрайтқа "тозаққа бар" деді және ол өз ісіне қамқорлық жасау үшін қажеттінің бәрін істей алады. 1887 жылдың 8 ақпанында екеуі айтысып, Бат Мастерсон Шорттың қасында болған Кортрайт пен Шорт көшеде дуэль өткізді. Олар жақын қашықтықтан тапаншаларын тартып, Шорт бірінші болып атып, Кортрайттың бас бармағын ұрып тастады. Кортрайт "шекараны ауыстыруға" тырысты, бұл мылтықшы қаруын жараланбаған қолына ауыстыратын әрекет, бірақ ол тым баяу болды. Шорт оны кеудесіне атып өлтірді. 1879 жылдың 5 сәуірінде буйвол аулаушы Леви Ричардсон мен кәсіби құмар ойыншы "Коккейд Фрэнк" Лавинг қатысқан Лонг-Бранч салонында атыс болды. Ричардсон Лавингтің әйелі Мэттиге сүйіспеншілік сезімін дамытты, екеуі оны талқылай бастады. Салонда Фрэнк ұзын үстелге отырды, Ричардсон бұрылып, сол үстелге отырды. Содан кейін екеуінің үндесіп сөйлегендері естілді. Әңгімелесуден кейін Ричардсон тапаншасын, ал Лавинг жауап ретінде тапаншасын тартты. Лонг-Бранч салоны түтінге толы болды. Додж қаласының шебері Чарли Басетт "Бити мен Келлидің салонында" болған, атыс естіп, қашып келді. Екеуі де әлі тұрды, бірақ Ричардсон өзінің тапаншасынан бес оқ атқан, ал Лавингтің Remington No. 44 бос болды. Шерифтің орынбасары Даффи Ричардсонды креслоға отырғызып, оның қаруын алып кетті, ал Басетт Лавингті қарусыздандырды. Содан кейін Ричардсон орнынан тұрып, бильярд үстеліне қарай жүгірді, ол кеудесіне, сондай-ақ бүйіріне және оң қолына бір рет атып, жерге құлап түсті. Фрэнк Лавингтің қолынан бір ғана сызақ болды, оны дереу түрмеге жаптырды. Екі күннен кейін сот сарапшысы өлтіруді өзін-өзі қорғау деп тапты, содан кейін Лавинг дереу босатылды. 1877 жылдың 9 наурызында ойыншылар Джим Леви мен Чарли Харрисон Вайоминг штатының Шайен қаласында карточка ойыны кезінде дауласты. Олар карточка ойыны туралы даудан кейін көшеде кездесті. Харрисон бірінші болып атып, қағып жіберді. Леви мұқият мақсат алып, Харрисонды атып, ол бір аптадан кейін қайтыс болды. Бүгінде көпшілікке белгілі емес, бірақ өз заманында танымал болған, әдемі киінген, фуражка таққан пойыздарды тонаушы Марион Хеджепет, сыртқы түріне қарамастан, "өлімге қауіпті кісі және Батыстың ең жылдам мылтықшыларының бірі" болды. Ұлттық детективтік агенттігі Хеджепет пен оның бандасын жылдар бойы ұстауға тырысқан Уильям Пинкертон Хеджепеттің өзінің тапаншасын тартып алғаннан бұрын, оның тапаншасын тартып алған басқа да заңсызды атып өлтіргенін айтты. Жаман атқа ие болған сасқыш Том Хорн да Мексика армиясының лейтенантымен дуэльге қатысқан деген әңгіме бар, ол жиырма алты жасында бір кемпірмен дауласып қалған. Мылтықшылар Джим Леви мен Том Карбери өмірінде кем дегенде екі жылдам тарту дуэліне қатысқандары үшін жаман атқа ие болды.
Атақ-даңққа сүйену
Көптеген Батыстың ер адамдары "атыскерлер" деп танылды, бірақ олар атыс кезінде өлтірген адамдардың саны оларға тағылғаннан әлдеқайда аз болды, тіпті мүлдем болмады. Көбінесе олар бір ғана оқиғаға байланысты осылай аталды, ол олардың іс жүзінде қатысқаннан гөрі көп оқиғаларға қатысқан деген қауесеттерден туындады. Көбінесе олардың беделі "өздерін-өздері дәріптеуден" туған, дәл осылай Бэт Мастерсонның жағдайы болды. Уайетт Эрп өзінің ағалары Морган мен Вергиль және Док Холлидеймен бірге Аризона штатындағы Томбстоун қаласындағы О.К. Корралдағы атыста үш заңсыз ковбойді өлтірді. Оның өмірінде жүзден астам атысқа қатысқаны айтылады. Бірақ профессор Билл О'Нил өзінің "Батыс атыскерлері энциклопедиясында" тек бес оқиғаны келтіреді. Оның ағасы Вергиль шабуылға ұшырап, Морган жасырын шабуылшылардың қолынан қаза болғаннан кейін, оларға қатысқан деген күдікпен ұсталғандарға басқа ковбойлар алиби беріп, соттан босатылды. Уайетт пен оның ағасы Уоррен кінәлілерді іздеп, жазалау үшін аттанды. Уайетт көптеген фильмдер мен кітаптарда батыл Батыс батыры ретінде бейнеленген. Ол көбінесе О.К. Корралдағы атыстың орталық кейіпкері және батыры ретінде қарастырылады, кем дегенде, ол жарақаттанбаған немесе қаза болмаған жалғыз адам болғандықтан. Шындығында, оның ағасы, Томбстоун маршалы және АҚШ маршалының орынбасары Вергиль Эрп Азамат соғысындағы одақтас әскері ретінде қару-жарақ пен ұрыстарда, сондай-ақ шериф, констебль және маршал ретінде құқық қорғау органдарында одан да көп тәжірибе жинаған. Қалалық маршал ретінде Вергиль Томбстондағы ковбойлерді қарусыздандыру туралы шешім қабылдады және Уайетттің көмегін сұрады. Бірақ Уайетт Вергильден ұзақ өмір сүргендіктен және Уайетт Эрп: Шекара маршалы атты шығармашылық өмірбаянының жарық көргеніне екі жыл өткен соң, Уайетт танымал болды және түрлі фильмдердің, телешоулардың, өмірбаяндардың және көркем шығармалардың тақырыбына айналды. Джонни Рингоның беделін растайтын ешқандай дерек жоқ. Рингоның адамдарды өлтіргені туралы мәліметтерде олар қарусыз болған, ал оның бірде-бір атысқа қатысқандығына дәлел жоқ. Басқалары олармен байланысты атаққа лайық болды. Джим Кортрайт пен Даллас Стоуденмайр заң қызметкерлері де, азаматтар да ретінде атыс кезінде бірнеше адамды өлтірді. Клэй Эллисон мен Бен Томпсонның беделіне лайықты болды. Сол уақытта Скотт Кули сияқты атыскерлер мүлдем белгісіз болды, бірақ олардың өмірі көбінесе атыскер деп есептелетін өмір салтын көрсетеді. Кейбір жағдайларда, белгілі бір атыскерлер уақыт өте келе ұқсас есімдері бар басқа біреулермен шатастырылған болуы мүмкін. Бутч Кэссидидің "Жабайы топ" тобының ең танымал мүшесі Санденс Кид өмірінде бір ғана атысқа қатысқандығы және ешқандай атыс-жарысқа қатыспағаны белгілі. Кейбір тарихшылар уақыт өте келе ол Wild Bunch мүшесі Кид Карримен шатасып кетуі мүмкін екенін айтады, ол өз өмірінде көптеген заң қызметкерлері мен азаматтарды өлтірген, бандиттің ең қауіпті мүшесі болған және соңынан өзі де қаза тапқан. Сондықтан Санденс Кид одан да жақсы танымал.
Заңсыз немесе заңшыл
Көбінесе Ескі Батыстың заңгерлерін заңсыздықпен күрескендерден ажырату қиын. Көп жағдайда "атыс шебері" термині констебльдерге қолданылған. Телевизияда, кинода және тіпті тарих кітаптарындағы идеалистік бейнелеуге қарамастан, өте сирек заңгерлер/атыс шеберлері өздерінің заңды қызметін жалғыз табыс көзі деп айта алатын. Қазіргі заманғы тәртіп сақшыларынан айырмашылығы, бұл заңгерлер көбінесе басқа кәсіптермен айналысып, құмар ойыншы, бизнесмен немесе заңсыздықпен айналысушы ретінде ақша тапқан. Мысалы, "Бұйра" Билл Бросиус әрқашан заңсыз адам ретінде танылса да, шериф Джонни Беханның орынбасары болып қызмет еткен. Заңгерлерге қатысты көптеген атыс даулардың себебі осы қосымша кәсіптерден туындаған жанжалдар болды, заңды орындау әрекеттерінен емес. Тарихи деректерде қастандық жасаған деп көрсетілген Том Хорн шериф орынбасары және Пинкертон детективі болып жұмыс істеген, онда ол жалдамалы кісі өлтіруші ретінде кем дегенде үш адамды атқан. Бен Томпсон, ең алдымен атыс шебері және құмар ойыншы ретінде танымал болса, Техас штатының Остин қаласындағы полиция бастығы болды. Кинг Фишер Техас штатында округ шерифі ретінде үлкен жетістіктерге жеткен. Док Холлидей мен Билли Кид екеуі де кем дегенде бір рет заңгерлер ретінде белгі таққан. "Ірі" Стив Лонг Вайоминг штатының Ларами қаласында маршалдың орынбасары болып қызмет еткен, сонымен бірге кісі өлтіру және жер актілерін күштеп ұрлаумен айналысқан. Көп қылмыс жасалатын қалалар көбінесе қала маршалы, бастығы немесе шерифі ретінде белгілі қарулы адамға жүгінетін, оның зорлық-зомбылықты тоқтатып, тәртіп орнатуға үміттенеді. Белгілі қарулы адамдар/заңгерлер көбінесе тиімді болды және уақыт өте келе зорлық-зомбылық басылды, әдетте, қарулы адам/заңгер бірнеше атысқа қатысқаннан кейін, барлығын қатаң бақылауда ұстауға жеткілікті қорқыныш тудырады. Кейде оларды малшылар немесе басқа да ықпалды тұлғалар мал соғыстары кезінде қолбасшы немесе орындаушы ретінде жұмыс істеу үшін жалдайтын. Заңды қызметкерлермен санкцияланғанмен, қарулы адамдар әрқашан ресми түрде орынбасар болып тағайындалған жоқ. Бірақ кейде, жағдайды "ресми" ету үшін, олар орынбасарлық рәсімінен өтетін. Техникалық тұрғыдан алғанда, заңгерлер болып жұмыс істесе де, олар жалақыға алынған қарулы адамдар ғана болды. Әдетте, қала қарулы адамды қала маршалы ретінде жалдағанда, ол тәртіп орнатылғанша қала тұрғындарының толық қолдауын алатын, содан кейін қала әдепті түрде тәртіпті сақтау үшін қорқынышқа емес, құрметке сүйенетін, қауіпсіз заңгерге ауысу уақыты келді деп хабарлайтын. Бұл жарыста әр қарулы адам 1800 жылдардың соңындағы Батыс өмірінен кейіпкерді бейнелейтін өзінің жеке бейнесін таңдайды және сол кейіпкердің бөлігі ретінде өзіне лақап ат қояды. Бұл спорт 1980 жылдардың басында АҚШ-тың Оңтүстік Калифорниясында пайда болды, бірақ қазір Single Action Shooting Society (SASS), Western Action Shootists Association (WASA) және National Congress of Old West Shooters (NCOWS) сияқты бірнеше санкциялау ұйымдарымен көптеген жерлерде таралған, сондай-ақ АҚШ-та және басқа елдерде де басқа ұйымдар бар. Атысшылар әртүрлі санаттарда бәсекелесе алады: атыс шебері, шекарашы, классикалық ковбой және дуэльші – әрқайсысының өзіндік талаптары бар. Ковбой бейнесімен қатар, атыс шеберлері американдықтардың мәдени символына айналды, сонымен қатар зорлық-зомбылық, шекаралық әділдік және оқиғалардың идеалдастырылған бейнесі ретінде танылды. Батыс жанрынан тыс жерлерде де "gunlinger" термині қазіргі заманда пистолетпен жылдам және дәл жұмыс істейтін адамды сипаттау үшін қолданылады, нақты өмірде немесе басқа да фантастикалық жанрларда. Атыс шеберлерінің танымал еткен жылдам тарту дағдысы әлі де американдық әскери және құқық қорғау органдарында маңызды болып табылады.
Танымал мәдениетте
Қарулы атқыштар батыс жанрынан тыс бұқаралық ақпарат құралдарында жиі кездеседі, көбінесе басқа элементтермен және жанрлармен біріктіріледі, әсіресе ғылыми фантастикалық ғарыш батырлары, стимпанк және қазіргі заманғы оқиғалар. Ол сондай-ақ белдігін төменге, тізеге дейін киіп, триггерге арналған кесілген бөлігі бар етіп бекітетін. Фантастикалық «Қара мұнара» сериясының Роланд Дешейні фантастикалық монстрлар мен жауларға қарсы күресетін қарулы атқыш. «Аты жоқ адам» және басқа спагетти-вестерн кейіпкерлерінің ықпалымен ол өзінің оқшауланған немесе бейжай көрінеді, көбінесе қорқыныш немесе өзіне аяу сезіміне немқұрайды немесе ашуланып реакция жасайды, бірақ оның батырлыққа ұмтылысы зор, ол мұқтаж адамдарға көмектесуге тырысады, мұндай мораль батыстық фильмдерде жиі кездеседі. DC Comics-тен Jonah Hex – кінәсіздерді қорғау және оларға кек қайтару үшін жеке кодексімен байланысты қатал сыйлық аулаушы. IGN журналы Jonah Hex-ті барлық уақыттағы ең ұлы комикс кейіпкерлерінің 73-і деп санайды. DC Universe әлемінде Хекс көптеген рет Ескі Батыстан қазіргі заманға және одан да әрі көшірілген. Тіпті бейтаныс аймақтар мен уақыттарда да Хекс жауларын озық қарумен жеңе алды. Two Gun Kid – Marvel Comics комиксіндегі тағы бір қарулы атқыш. Ол револьверді шебер қолданады және болашақтағы уақыттарда көптеген супербатырларға көмектесті, әсіресе She Hulk-қа. Жапон мангалары мен анимелері де батыс жанрын қабылдады. Ясухиро Найттоу ғарыш батыры «Тригун» туындысын жасағандығымен танымал. Оқиғаның басты кейіпкері Vash the Stampede – қараңғы өткені бар саяхалайтын қарулы атқыш. Басқа зорлық-зомбылық тақырыбындағы қарулы атқыштардан айырмашылығы, Vash Шейн сияқты бейбітшілдікке ұмтылады және адамдарды, тіпті қауіпті жауларды өлтіруден аулақ болады. Оның артында ауыр пулемет пен крест пішіндес ракеталық құрылғысы бар дін қызметкері Николас Д. Вольфвуд жүреді. Николас Vash-тан қатыгез, және олар жиі қарсыластарын өлтіру туралы дауласады. Батыс жанрындағы басқа манга мен анимелерге «Cowboy Bebop» және «Kino's Journey» жатады, олардың екеуі де ерлікке толы саяхатшы қарулы атқыштар тақырыбын қамтиды. Қазіргі заманғы батыс қарулы атқыштары соңғы нео-вестерндерде де пайда болды. «Ақталған» телесериалындағы Рейлан Гивенс Ескі Батыс шерифінің түсініксіз моральдық кодексіне ие, тіпті жауларын жеңу үшін жылдам жеребе салуды қолданады. «Ескілерге арналған ел жоқ» фильміндегі салдақсыз кісі өлтіруші Антон Чигурд – қуғынға түскен заңсыздың көптеген белгілерін көрсетеді. Сонымен қатар, комикс кейіпкері Vigilante 1940 жылдары туған өзін қарулы атқыш деп жариялаған. Қарулы атқыштар көптеген бейнеойындарда да кездеседі, дәстүрлі Батыста да, қазіргі заман мен болашақта да. Колтон Уайт 2005 жылғы ең көп сатылған «Gun» бейнеойынының басты кейіпкері болды. Тағы бір танымал бейнеойын батыры – «Red Dead Redemption» ойынының Джон Марстон, ол 2010 жылғы Spike's Video Game Awards сыйлығына ұсынылған, сондай-ақ оның досы Артур Морган «Red Dead Redemption 2» ойынында. «The New York Times» газеті былай деп жазды: «Ол және оның авторлары шынайы әлемді осыншалықты сенімді, үйлесімді және қызықты бейнеледі, бұл электрондық ойындардағы күрделілік пен амбицияның жаңа стандартын белгілейді». «Blood» және «Blood II: The Chosen» бейнеойынының басты кейіпкері Калеб те бұрынғы Батыс қарулы атқышы. «Gunfighter» – «Medal of Honor» бейнеойынындағы екі Apache тікұшағының шақыру белгісі. Олар «Gunfighters» деген миссияда пайда болады, ал ойыншы 1-ші авиация полкінің капитаны Брэд «Хоук» Хоукинс рөліндегі әрекеттерді орындайды. Бұрынғы кәсіби американдық футболшысы Брет Фавр өзінің ауылдық, оңтүстік тәрбиесі мен жабайы, қауіпті, жылдам лақтыратын ойын стиліне байланысты «The Gunslinger» деген лақап атқа ие болды, бұл оны Ұлттық футбол лигасының жоғары жетістіктеріне жеткізді.