Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ION көбінесе кондиционерлерде қолданылады. Ионизатор – ауа тазартқыш.
ION is mostly used on air conditioning products. Ioniser is another word for air purifier
the air purifier
Ауа ионизаторы (немесе теріс ион генераторы немесе Чижевскийдің шамдары) – ауа молекулаларын иондау (электрлендіру) үшін жоғары кернеуді пайдаланатын құрылғы. Теріс иондар немесе аниондар – бір немесе бірнеше артық электроны бар бөлшектер, бұл бөлшекке теріс заряд береді. Катиондар – бір немесе бірнеше электроны жоқ оң иондар, нәтижесінде олар оң зарядталған болады. Кейбір коммерциялық ауа тазартқыштар теріс иондарды жасауға арналған. Ауа ионизаторының тағы бір түрі – статикалық зарядты бейтараптандыруға қолданылатын электростатикалық разряд (ESD) ионизаторы (тепе-теңдік ион генераторы).
An air ioniser (or negative ion generator or Chizhevsky's chandelier) is a device that uses high voltage to ionise (electrically charge) air molecules. Negative ions, or anions, are particles with one or more extra electrons, conferring a net negative charge to the particle. Cations are positive ions missing one or more electrons, resulting in a net positive charge. Some commercial air purifiers are designed to generate negative ions. Another type of air ioniser is the electrostatic discharge (ESD) ioniser (balanced ion generator) used to neutralise static charge.
Тарих
1918 жылы Александр Чижевский иондық терапия үшін алғашқы ауа иондаушын жасады. Ол бастапқыда ауыл шаруашылығында малдың денсаулығын жақсарту үшін қолданылды. Бұл жаңалық Сесил Альфред "Коппи" Лоустың ауа иондану құбылысына деген қызығушылығын оятты. Лоус тұрмыстық ауа иондаушының ойлап табушысы деп есептеледі. Ауадағы бөлшектер иондаушыдан электростатикалық тартым арқылы зарядталған иондарды тарта отырып, заряд алады. Бұл бөлшектер өз кезегінде, ауа тазартқыштарындағы арнайы пластиналарға немесе жақын жердегі жерге қосылған (жерделген) өткізгіштерге – қабырғалар мен төбелерге тартылады. Ұлыбританиядағы ауруханалардағы ауруханалық инфекциялардың көбеюі Ұлттық денсаулық сақтау қызметін (NHS) ауаны тазарту үшін аниондардың тиімділігін зерттеуге итермеледі. Зерттеу нәтижесінде, бір палатада қайталап туындайтын ацинетобактерия инфекциясы, теріс ауа иондаушы орнатылғаннан кейін жойылғаны анықталды – бұл үміт беретін нәтиже, бірақ осы нәтижелерді қайталауға болатынын анықтау үшін қосымша дәлелдер қажет. Ауа кондиционерлерінде өндірілетін оң және теріс иондардың, тұмау вирусын қоса алғанда, вирустарды жоятынын өндірушілер анықтады. SARS эпидемиясы Шығыс Азияда, соның ішінде Жапонияда жеке иондаушыларға деген сұранысты арттырды (онда көптеген өнімдер теріс ион генераторларын қамтиды, мысалы тіс щеткалары, тоңазытқыштар, кондиционерлер, ауа тазартқыштар және кір жуғыш машиналар). Бұл құрылғылар үшін арнайы стандарттар жоқ. Иондық ауа тазартқыштарының екі түрі бар: желдеткішсіз және желдеткішті иондаушылар. Желдеткішті иондаушы бөлмедегі ауаны жылдам араластыру үшін желдеткішін пайдаланады, бірақ ол шулырақ және көбірек энергия жұмсайды, ал желдеткішсіз түрлері ауаны баяу таратады, ауаны тазартуға көбірек уақыт кетеді, бірақ шусыз және энергияны тиімдірек пайдаланады.
In 1918 Alexander Chizhevsky created the first air ioniser for ion therapy. It was originally used for animal health in agriculture. This discovery ignited Cecil Alfred "Coppy" Laws' interest in the phenomenon of air ionisation. Laws has been credited with being the inventor of the domestic air ioniser. Airborne particles become charged as they attract charged ions from the ioniser by electrostatic attraction. The particles in turn are then attracted to any nearby earthed (grounded) conductors, either deliberate plates within an air cleaner, or simply the nearest walls and ceilings. The frequency of nosocomial infections in British hospitals prompted the National Health Service (NHS) to research the effectiveness of anions for air purification, finding that repeated airborne acinetobacter infections in a ward were eliminated after the installation of a negative air ioniser — a promising result, although more evidence is necessary to determine if these results can be repeated. Positive and negative ions produced by air conditioning systems have also been found by a manufacturer to inactivate viruses including influenza. The SARS epidemic fuelled the desire for personal ionisers in East Asia, including Japan (where many products have been specialised to contain negative ion generators, including toothbrushes, refrigerators, air conditioners, air cleaners, and washing machines). There are no specific standards for these devices. There are two types of ionic air purifiers, the fanless and fan base ionizers. The fan base ionizer uses its fan to circulate air around the room rapidly, but it is noisier and consumes more energy, while the fanless types distribute air slowly, taking a longer time to purify air, but are noiseless and more energy efficient.
Иондар озонға қарсы
Ионизаторлар озон генераторларынан өзгеше, бірақ екі құрылғы да ұқсас принципте жұмыс істейді. Ионизаторлар электростатикалық зарядталған пластиналарды пайдаланып, оң немесе теріс зарядталған ауа иондарын (мысалы, N2+ немесе O2−; бұл "біріншілік" иондар кейін H2O сияқты басқа ауа молекулаларымен бірден кластерленеді) жасайды, оларға бөлшектер жабысады. Ионизаторлар көбінесе теріс иондарды өндіреді, себебі олардың денсаулыққа пайдалы әсер ететіні есептеледі. Тіпті ең жақсы ионизаторлар да аз мөлшерде озонды (үш атомды оттегі, О3) шығарады, ол қажет емес. Озон генераторлары короналық разряд түтігін немесе ультракөк сәулесін пайдаланып, O2 молекуласына қосымша оттегі ионын қосу үшін оңтайландырылған. Озонның халық денсаулығы стандарттарын аспайтын концентрациясында үй ішіндегі ауаның ластағыштарын жою әлеуеті төмен екені анықталды. Озонның жоғары концентрациясы ауадағы бактериялар үшін уытты болуы мүмкін және кейде жұқпалы микроорганизмдерді жояды немесе өлтіреді. Алайда, қажетті концентрациялар адамдар мен жануарлар үшін жеткілікті түрде зиянды, сондықтан АҚШ-тың FDA озонның медициналық емдеуде қолданылуына орын жоқ екенін мәлімдеді және тұтынушыларға озон генераторларын немесе озон терапиясын ұсынатын компанияларға қарсы шаралар қолданды. Озон – өте улы және өте реактивті газ. 0,1 ppm-нан (100 ppb, 0,2 мг/м3) жоғары күндізгі орташа көрсеткіш ұсынылмайды және ол өкпеге және иіс сезу нейрондарына тікелей зақым келтіруі мүмкін.
Ionisers are distinct from ozone generators, although both devices operate in a similar way. Ionisers use electrostatically charged plates to produce positively or negatively charged air ions (for instance N2+ or O2− ; these "primary" ions then immediately cluster with other air molecules such as H2O) that particulate matter sticks to. Ionisers tend to produce negative ions since these are supposed to have beneficial health effects. Even the best ionisers will also produce a small amount of ozone—triatomic oxygen, O3—which is unwanted. Ozone generators are optimised to attract an extra oxygen ion to an O2 molecule, using either a corona discharge tube or UV light. At concentrations that do not exceed public health standards, ozone has been found to have little potential to remove indoor air contaminants. At high concentrations ozone can be toxic to air borne bacteria, and may destroy or kill these sometimes infectious organisms. However, the required concentrations are sufficiently toxic to humans and animals that the U. S. FDA declares that ozone has no place in medical treatment and has taken action against businesses that offer ozone generators or ozone therapy to consumers. Ozone is a highly toxic and extremely reactive gas. A higher daily average than 0.1 ppm (100 ppb, 0.2 mg/m3) is not recommended and can damage the lungs and olfactory bulb cells directly.
Денсаулыққа әсері
2013 жылы ауа иондары мен тыныс алу функциясының нәтижелеріне қатысты 80 жылдық зерттеулердің толық шолуы, тыныс алу функциясына кез келген пайдалы рөлді нақты қолдамайтынын, сондай-ақ елеулі зиянды әсерге дәлелдер жоқтығын көрсетті. Қорытындысында, "теріс немесе оң ауа иондарына ұшырау тыныс алу функциясына айтарлықтай әсер етпейді" делінген. Теріс ауа иондалуының депрессия деңгейін төмендетумен байланысты екендігіне, әсіресе ең жоғары әсер ету деңгейінде, нашар дәлелдер бар. Оң немесе теріс ауа иондалуының уайымға, көңіл-күйге, сергітуге, ұйқыға және жеке жайлылық сезіміне тұрақты әсері байқалған жоқ.
A 2013 comprehensive review of 80 years of research into air ions and respiratory function outcomes found that there was no clear support for any beneficial role in respiratory function, nor evidence for significant detrimental effect. In conclusion, "exposure to negative or positive air ions does not appear to play an appreciable role in respiratory function." There is weak evidence that negative air ionization is associated with lower depression scores, particularly at the highest exposure level. No consistent influence of positive or negative air ionization on anxiety, mood, relaxation, sleep, and personal comfort measures was observed.
Озонның қосалқы өнімінің денсаулыққа тигізетін зиянды әсері
Теріс ион генераторлары бойынша зерттеулер жүргізілді. Бір зерттеуде кішкентай, желдетілмейтін жайларда пайда болатын озонның қалыпты деңгейден жоғарылауы мүмкін екені көрсетілді. Тағы бір зерттеуде озонның басқа заттармен, әсіресе тазалау құралдарымен әрекеттесіп, формальдегид сияқты зиянды заттардың көбеюіне себеп болуы мүмкін екендігі анықталды; бұл зерттеудің мақсаты ауа иондағыштардың зиянды әсерінен гөрі, үй ішінде тазалау құралдарын және парфюмериялық заттарды қолданумен байланысты денсаулық тәуекелдерін анықтау болды.
Studies have been carried out on negative ion generators. One study shows that the ozone generated can exceed guidelines in small, non ventilated areas. Another study showed that ozone can react with other constituents, namely cleaning agents to increase pollutants such as formaldehyde; this study's objective was testing for health risks associated with indoor use of cleaning products and air fresheners as opposed to adverse health effects of air ionisers.
Consumer Reports сотының ісі
2003 жылдың қазан айында АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым болып табылатын, өнімдерді сынап бағалайтын Consumer Reports журналы, ауа иондаушы құрылғылардың стандартты HEPA сүзгілерімен салыстырғанда жеткілікті деңгейде тиімді еместігін хабарлады. Бірақ, ауаны иондағанда бірге желдеткішті пайдаланатын комбинирленген құрылғы бұл ереженің шегінен шықты. Осы есепке жауап ретінде, ауа иондаушыларды (басқа өнімдермен қатар) өндіретін The Sharper Image компаниясы, Consumer Reports журналын шығаратын Тұтынушылар Одағына өнімді жала жабуға шағымданып сотқа жүгінді. Consumer Reports, Ionic Breeze және басқа да танымал құрылғыларға таза ауаның таралу жылдамдығы (CADR) төмен болғандықтан "сәтсіз" деген баға берді. CADR – бұл белгілі бір уақыт ішінде таралған сүзгіленген ауа мөлшерін өлшейтін көрсеткіш, және бастапқыда бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған ауа тазартқыштарды бағалау үшін әзірленген. Sharper Image компаниясы бұл сынақтың Ionic Breeze құрылғысын бағалау үшін тиімсіз әдіс екенін мәлімдеді, себебі ол тәулігіне 24 сағат үздіксіз тазалау, техникалық қызмет көрсетудің қарапайымдығы және шусыз жұмыс сияқты басқа да маңызды мүмкіндіктерді ескермейді. Калифорния штатының Солтүстік округіндегі АҚШ округтік соты бұл істі қараудан бас тартып, Sharper Image компаниясы Consumer Reports жасаған мәлімдемелердің жалған екенін дәлелдей алмағанын айтты. 2005 жылдың мамыр айындағы сот шешімі бойынша Sharper Image компаниясы Тұтынушылар Одағының заңдық шығыстары үшін 525 000 АҚШ долларын төлеуге міндеттелді.
Consumer Reports, a non profit U. S. based product testing magazine, reported in October 2003 that air ionisers do not perform to high enough standards compared to conventional HEPA filters. The exception was a combination unit that used a fan to move air while ionizing it. In response to this report, The Sharper Image, a manufacturer of air ionisers (among other products), sued Consumer's Union (the publishers of Consumer Reports) for product defamation. Consumer Reports gave the Ionic Breeze and other popular units a "fail" because they have a low clean air delivery rate (CADR). CADR measures the amount of filtered air circulated during a short period of time, and was originally designed to rate media based air cleaners. The Sharper Image claimed that this test was a poor way to rate the Ionic Breeze, since it does not take into account other features, such as 24 hour a day continuous cleaning, ease of maintenance, and silent operation. The United States District Court for the Northern District of California dismissed the case, reasoning that the Sharper Image had failed to demonstrate that it could prove any of the statements made by Consumer Reports were false. The court's final ruling in May 2005 ordered the Sharper Image to pay US$525,000 for Consumer Union's legal expenses.
Электростаттық нейтрализатор
Ауа иондағыштары жиі статикалық электрге сезімтал электрондық компоненттермен жұмыс істелетін орындарда (мысалы, микроэлектроника таза бөлмелерінде) қолданылады, бұл статикалық зарядтың оқшаулағыштарда жиналуын болдырмау үшін жасалады. Аталған элементтер электр энергиясына өте сезімтал болғандықтан, оларды жерге қосуға болмайды, себебі разряд оларды да бүлдіретін болады. Әдетте, жұмыс өте баяу зарядты сығатын арнайы диссипативті үстел төсенішінің үстінде және иондағыштан шығатын ауа ағыны астында жүргізіледі. Иондаудың тиімділігі қашықтыққа қарай күрт төмендейді (тіпті арналарда да), сондықтан ауаны иондау осы мақсатта сирек қолданылады және тек иондағышқа тікелей жақын орналасқан заттар үшін ғана қолданылады.
Air ionisers are often used in places where work is done involving static electricity sensitive electronic components (like in microelectronics cleanrooms), to eliminate the build up of static charges on non conductors. As those elements are very sensitive to electricity, they cannot be grounded because the discharge will destroy them as well. Usually, the work is done over a special dissipative table mat, which allows a very slow discharge, and under the air gush of an ioniser. The ionization falls off very sharply with distance (even in ducting), so air ionization is rarely used for this purpose, and only for items immediately adjacent to the actual ionizer.
Стандарттар
Калифорния ауа ресурстарын басқару тақтасының үй ішіндегі озонның 0,050 миллионнан бір бөлік шегіне сәйкес келетін ауа тазарту құралдарының (көптегендері иондаушысы бар) тізімі бар беті бар.
The California Air Resources Board has a page listing air cleaners (many with ionizers) meeting their indoor ozone limit of 0.050 parts per million.