Кіріспе

Жапырақтар мен қоқысты үрлеуге арналған машина.

Жапырақ үрлегіш, көбінесе үрлегіш деп аталатын, жапырақтар мен шөп қиқымдары сияқты қоқысты жылжыту үшін соплодан ауа шығаратын құрылғы. Жапырақ үрлегіштері электр немесе бензин қозғалтқыштарымен жұмыс істейді. Бензинмен жұмыс істейтін модельдер дәстүрлі түрде екі тактілі қозғалтқыштар болған, бірақ ауаның ластануын азайту үшін төрт тактілі қозғалтқыштар енгізілді. Жапырақ үрлегіштері әдетте өздігінен жұмыс істейтін қолға ұсталатын құрылғылар немесе қолға ұсталатын таяқшасы бар рюкзакқа орнатылатын құрылғылар болып табылады. Соңғысы ұзақ пайдалану үшін ыңғайлырақ. Ірі құрылғылар дөңгелектерге орнатылып, тіпті қозғалу үшін моторды да пайдаланады. Бұлар кейде "жапырақ үрлегіштің артынан жүруге арналған" деп аталады, себебі оларды қолмен итеру арқылы жұмыс істеу керек. Кейбір құрылғылар, "үру-сору" деп аталатындар, вакуум арқылы жапырақтар мен кішкентай бұтақтарды сорып алып, оларды қапқа тікелей турап жібереді. Жапырақ үрлегіштері оператордың жарақат алуы, соның ішінде есту қабілетінің жоғалтылуы, ауаның ластануы, шудың ластануы және экологиялық ортаның жойылуы сияқты зиянды әсерлеріне байланысты дау тудырады. 200-ден астам жергілікті жерде жапырақ үрлегіштерін пайдалану шектелген, ал Вашингтон, округтік округ сияқты көптеген ірі қалалар оператордың денсаулығына, экологиялық бұзылуға, ластануға және шуға байланысты толық тыйым салуды жүзеге асырып жатыр. 2021 жылдың 9 қазанында Калифорния штаты AB1346 ауаның ластануын бақылау заңын қабылдады, ол жапырақ үрлегіштерінде кездесетін кішкентай жолдан тыс қозғалтқыштарды 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап тоқтатуды көздейді.

Тарих

Жапырақ үрлегіштер алғаш рет Калифорнияда пайда болды. 1990 жылға қарай АҚШ-та жылдық сатылымы 800 000-нан асып, бұл құрал кең таралған бағбандық құралға айналды. Ричард Хаммонд «Brainiac» телешоуында жапырақ үрлегіштен жасалған адам отырғызатын әуе кемесін көрсету арқылы бақ күтімінен басқа да мүмкіндіктерін көрсетті. Портативті және минутына 14 м³ ауа көлемін және аралық жел жылдамдықтарын тудыра алатын жапырақ үрлегіш, әуесқой құрылыс жобаларында көптеген қолданысқа ие. Жапырақ үрлегіш 1947 жылы жапондық Kyoritsu Noki компаниясы ойлап тапқан рюкзак типті түмандыратын құрал ретінде пайда болды. Kyoritsu 1955 жылы бұл үлгіні рюкзак/үрлегіш/тұмандыратын машинамен толықтырды. 1968 жылы Kyoritsu рюкзак үрлегіш дизайнына патент алуға өтініш берді, ал 1972 жылы АҚШ-та Kioritz Corporation of America болып тіркелді. 1977 жылы алғашқы жапырақ үрлегіштің авторы деп есептеледі. Компания 1978 жылы Echo деп атауын өзгертті. Stihl, Weed Eater және Husqvarna сияқты бәсекелес өндірушілердің арасында Echo 1970 жылдары жапырақ үрлегіштердің сатылымының өркендеуіне куә болды. АҚШ-та жапырақ үрлегіштердің сатылымы 1989 жылға қарай 1 миллионнан асып кеткені естіледі. 1995 жылғы Калифорния штатының шу және ауа ластануына қатысты ережелерін орындау үшін жапырақ үрлегіш өндірушілер ағымдағы қозғалтқыш конструкцияларын өзгертті. Алайда, 1999 жылғы ережелер одан да қатаң болды, бұл инженерлерді тыныш және экологиялық талаптарға сай келетін 2 тактілі қозғалтқыш дизайнын жасауға мәжбүр етті. АҚШ-тың қала маңындағы аудандарда жапырақ үрлегіштерге көңіл бөлгенімен, көптеген қауымдастықтар оларды қолдануға тыйым салды. 2000 жылдардың ортасында және сыншыларға жауап беру мақсатында өндірушілер жапырақ үрлегішті қайта жаңартып, NICad (никель-кадмий) батареясымен жұмыс істейтін құралды жасап, алғашқы сымсыз жапырақ үрлегішті құрды. Жаңа NiCad батареясымен жұмыс істейтін жапырақ үрлегіштердің дизайны, қазіргі таңдағы көптеген сымсыз жапырақ үрлегіштерде қолданылатын, қуаттырақ және ұзақ қызмет ететін литий-ионды батареялар арқылы жақсартылды. Бүгінгі күні сымсыз жапырақ үрлегіштер шығарындысыз жұмыс істейді және шу деңгейін шамамен 70% төмендетеді (алдыңғы үлгілермен салыстырғанда).

Тыйым салу

АҚШ-та жапырақ үрлегіштер пайдалына келгеннен кейін көп ұзамай, оның қолданылуы Калифорнияның екі қаласында – 1975 жылы Кармель-бай-зе-Си және 1978 жылы Беверли-Хиллзде шуылға байланысты тыйым салынды. Қазіргі уақытта Калифорнияның жиырма қаласында жапырақ үрлегіштерге тыйым салынған, кейде тек тұрғын үй аудандарында және көбінесе бензинмен жұмыс істейтін құралдарға бағытталған. Тағы 80 қалада пайдалануды немесе шу деңгейін немесе екеуін де шектеу туралы қағидалар бар. Вашингтон, округ Колумбия, 2018 жылы газбен жұмыс істейтін жапырақ үрлегіштерге тыйым салды. Калифорнияда газбен жұмыс істейтін газон техникасын сатуға тыйым салатын заң 2024 жылы күшіне енеді.