Ирландияның Темплмор қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Типперри округіне жататын қала, Ирландия. Темплмор – Ирландияның Типперри округіне жататын қала. Ол тарихи Елиогарти барониясындағы азаматтық приход. Бұл Кашель және Эмли Рим католик архиепископиясындағы Темплмор, Клонмор және Килья приходтарының құрамына кіреді. Қала халқы 2016 жылғы халық санауы бойынша 1,939 адамды құраса, 2022 жылғы халық санауында 2,055 адамға жетті.

Ежелгі тарих

Көне Эйл аймағы өзінің атын Эли тайпасынан алған, олар туралы аңыз бен дәстүрлерден басқа көп ештеңе белгілі емес. Эйл аймағының шегі ғасырлар бойы билік еткен тайпалардың өркендеуі мен құлдырауына байланысты өзгеріп отырды. Дегенмен, осы ғасырда Эйл ең үлкен аумақты қамтыған сияқты, Кроган Бри Элиден (Офалидегі Кроган төбесі) Кашелдің оңтүстігіне дейін (Корка Эатрах Элиде) созылған. Бұл аумақтың оңтүстік бөлігі Элиогарти және Икеррин баронияларын, қазіргі Орта Үшінші барониясының көп бөлігін, Илеаг (немесе Илей) аумағын және Килнаманах Жоғарғы барониясының бір бөлігін қамтыды. 8-шы ғасырға қарай Көне Эйл аймағы бірнеше ұсақ патшалықтарға бөлінді: О'Карролл солтүстік бөлігін иеленді, О'Спилан Илеагты бағындырды, ал Эоганахт Чайсил Орта Үшіншіні қосып алды. Бұл жердегі қаланың тұрған ауданның ежелгі атауы Туата Корка Тейне болған. Тейне Коннахт королінің ұлы болған деп есептеледі және ол Әулие Патрик келгеннен кейін көп ұзамай бұл жерге келген. Монастырлық қоныстар Тейненің бекінісі орнында, "Монахтар елі" (Фарран на Манна) деп аталған жерде орналасқан. Силен (ағылшынша Шилан) есімді қасиетті адам Әулие Патриктің серігі болған және бұл жерде монастырь құрған деген аңыз бар. Темплмор деген қалашық жоқ. Қала салынған жер – Килтилейн (Cill tSilean), яғни Әулие Шиланның шіркеуі.

Феодалдық кезең

1169 жылы Ирландияға нормандықтардың басып кіруімен, құдіретті нормандық Батлер әулеті жаңа үстемдікке ие болды. 14 ғасырдың басында олар Ормонд графы титулына көтеріліп, Типперри графтығында палатиндық құқықтар алды. Темплмор аббаттығының қираған қалдықтары, мүмкін, Темплиерлер орденімен құрылған, қаланың солтүстігіндегі Таун Паркте, Карден әулетінің меншігінде жатыр. Жергілікті жерде Blackcastle деп белгілі бұл құрылыс 1450 жылы Ормонд графының 4-ші ұрпағы Джеймс Батлермен Таун Паркте салынды. Бұл ғимарат пен оған қарасты жерлер Батлерлерге тиесілі болды, кейін Лоумор (Лоумо) және Нокагтың Моррис Пурселл әулеттеріне жалға берілді. О’Фогарти тайпасы қазіргі Елиогарти барондығын иеленсе, олардың солтүстігінде, кейінірек Икерриннің О’Мигерлері орналасқан.

Карден туысы

1695 жылы Батлерлер үлкен жерлерді Чеширден келген Карден атымен танымал ағылшын отбасына сатты, олар осы аймақта қоныстанды және Барнан мен Фишмойнда да орналасты. Келесі 200 жыл ішінде бұл отбасы 19 ғасырдағы танымал өлеңінен кейін «Карденнің жабайы демені» деген лақап атпен белгілі болған қала мен ауданның дамуында маңызды рөл атқарды. Темплмор өз жақсарған халiне Джон К. Карденнің, баронеттің жомарттығы мен тырыстығын мiндеттi. Оның көмегiмен қаладағы қоғамдық ғимараттар салынды және қала тұрған жер номиналды жылдық жалдау ақысымен берiлдi. Блэккасл өртенгеннен кейін Карден жаңа мүлік салды. Ол қала шетінде «Прайор» деп аталатын сарай салды. Прайордың сәулетi Элизавета дәуірінің стилінде болды. Прайордың айналасында жасанды көлдің айналасында молдiр жолдары бар реттелген бақшасы бар демен орналасқан. 1861 жылғы заманауи газеттен цитата келтірейік, Прайор құрылыс кезінде: «Жақсы кескен әктастан жасалған, қабырғалары, мұнаралары, тіректері және кең фасады бар асыл готикалық құрылыс, кең иісті есік; топталған бағаналардың арқалықтары, бiрнеше метр тереңдiкке дейін керiлген, осы елдің азаматтарының үйлерімен сирек байланысты архитектуралық ұлылық сезімін береді». Кең бақтар болды және оларға көп ақша жұмсалды: Үйдің өзі алпыс бөлмеден тұрады, ал құрылысқа осы уақытқа дейін шамамен 20 000 фунт стерлинг жұмсалды. Үлкен залға кірген кезде, ортағасырлық безендірулерге толы, зәулім емен есіктен өтетін келуші «Прайордың» әдетте кездеспейтін ұлы стильде салынғанын көреді – ол мозаикамен төселген, жаңғақ және еменнен жасалған; готикалық стильдің ерекше гротеск рухы бай емен ою-өрнегі арқылы еркін таралуға рұқсат етілмейді, ал әдемі элемент, трассерия ішкі безендіруге кеңінен енгізілген – еменнен жасалған боялған төбесі бай штукатурланған және толық қару-жарақпен киінген тұлғалардың суреттері ілінген жылтыр қару-жарақ қалқандары; үлкен емен баспалдақ – кіреберістегі үлкен есіктердің бiр жағында қонақ бөлмесіне, екінші жағында кітапханаға апарады – готикалық кіреберістің жоғарғы бөлігін құрайтын әдемі боялған шыны терезенің арқылы келетін бай және жылы жарық, сондай-ақ ланцет тәрізді жақтаулар – мұның бәрі жан-жақты жомарттық пен талғамды көрсетеді. Кардендер ескі шіркеу мен зираттың қираған қалдықтарын сақтап қалды. Боррисолей жолының кіреберісінде қақпа күзетшісінің үйі орналасқан. 1860 жылдан кейін Прайор аббаттық деп аталды. 1837 жылғы Льюис анықтамалығында сол кездегі жергілікті жердің негізгі жер иелері тізілген: Ллойдсборо – Дж. Ллойдтың, Эск. резиденциясы; деменнің бір бөлігі Киллеада, бірақ сарай Темплмор приходтық ауданында; бұл жақсы отырғызылған демендегі әдемі тұрғын үй. Басқа негізгі резиденциялар – Вудвилл Лодж, Д. Дж. Веббтің резиденциясы, Эск.; Белвилл, құрметті C. J. K. Monck; және Иствуд, T. Bennett, Эск.

Around 1695 the Butlers sold extensive lands to an English family called Carden from Cheshire, who settled in the area and also located at Barnane and Fishmoyne. Over the next 200 years, this family was to play a significant part in the development of the town and district which has the nickname of "Carden's Wild Demesne", after the popular 19th century poem. Templemore owes its improved state to the liberality and exertions of the John C. Carden, Bart. under whose auspices the public buildings were erected, and by whom the ground on which the town stands was granted at a nominal annual rent. Following the burning of the Blackcastle, Carden built a new estate. He built a mansion known as the Priory on the edge of the town. The architecture of the Priory was in the style of the Elizabethan era. The Priory was surrounded by a demesne which had a formal garden with paved paths around an artificial lake. Quoting from a contemporary newspaper commentary of 1861, when the Priory was still under construction:The noble Gothic pile of finely chiselled limestone, with its battlements, turrets, buttresses and extensive façade, and spacious arched doorway; the architraves of grouped columns, retreating to the depth of several feet, convey to the mind an idea of architectural grandeur seldom associated with the country residences of our gentry. There were extensive gardens and a lot of money was spent on them: The house itself consists of sixty rooms, and the sum of, we understand £20,000 in round numbers, has been expended so far upon the building, – Upon entering the grand hall, through the massive oaken doorway, replete with medieval decorations, the visitor finds that ‘The Priory’ has been erected in a style of magnificence not very generally met with – it is floored en mosaique, in walnut and oak; the peculiar grotesque spirit of the Gothic style is not permitted to run riot through the rich oak carving, while that more beautiful element, tracery enters largely into the interior ornamentation – the oak painted ceiling richly stuccoed and the polished armour shields an banners that hang around with the erect figures in full suits of armour; the wide staircase in massive oak – the great doorways leading to the drawing–room at one side and to the library at the other – the rich and mellow light that comes through the beautiful stained glass window that forms the upper portion of the Gothic entrance, and through the lancet shaped sashes – all this bespeak a profuse liberality and taste of order. The Cardens kept the ruins of the old church and graveyard. At the entrance on the Borrisoleigh Road is the gatekeeper's lodge. After 1860, the Priory was renamed the Abbey. Lewis' directory of 1837 lists the principal landowners in the locality at the time: Lloydsborough is the seat of J. Lloyd, Esq. ; part of the demesne is in Killea, though the mansion is in the parish of Templemore; it is a handsome residence in a well planted demesne. The other principal seats are Woodville Lodge, the residence of D. J. Webb, Esq. ; Belleville, of the Hon. C. J. K. Monck; and Eastwood, of T. Bennett, Esq.

Маккан казармасы

Маккан казармасы, бастапқыда "Ричмонд казармасы" деп аталған, 1809 жылы қаланың негізін қалаушы және ең ірі жер иесі сэр Джон Карден, 6-шы баронеттің (1892-1935) атасы сыйлаған жерде салынды. Ол Урсулиндер монастырының жанында орналасқан бұрынғы казармалардың орнына салынған. Джордж Борроу 1816 жылы әкесінің полкімен Темплморға келгенде осы казармада тұрды. Жаңа казарма 2 алаңнан тұрды, олардың төңірегінде роталық бөлімдер, дүкендер, үйленген әскерилерге арналған жатақтар, офицерлер клубы, әскери түрме, шіркеу және аурухана орналасқан. Қабырғасымен толығымен қоршалған, әр бұрышында күзет посттары бар, онда 25 офицерге, 48 қатарлы әскерилердің отбасына және 767 үйленбеген әскери қызметшіге жатақ берілді. Кешен ішінде жалпы саны 36 аурухана төсегі және 15 күзет бөлмесі, сондай-ақ 27 офицердің жылқысын ұстауға арналған аңғарлар болды. Айналасындағы аймақ тез дамыды, Талавера Плейс, Вимейро Молл және Регент Көпірі сияқты атаулар, сол кезде казарма салынып жатқанда болған Пиреней соғысындағы британдықтардың жеңістерін еске салады. 1920 жылдың соңында Темплморда Марианның көрінуі болды деген қауесет тарады. Қала қысқа мерзімге қажылық сапарларға танымал орынға айналды.

Бүгінгі Темплмор

Қалалық кеңес 2014 жылы «Жергілікті өзін-өкімету туралы» заң күшіне енгеннен кейін таратылды.

Қажеттіліктері мен ерекшеліктері

Ауданның ең танымал ландшафты – Devil's Bit таулары. Бұл орын "Тасқа" саяхаттап, шыңына көтерілуге ниеттегендер үшін тамаша саяжай. Тәуелсіздік соғысынан кейін Карден отбасының жеке меншігі қалалық кеңеске өтті, ол оны азаматтарға қалалық саябақ ретінде табыс етті. Саябақтың құрамында GAA алаңдары (Páirc Shíleáin), Lakeside Pitch & Putt ойын алаңы және Templemore Athletic Club күтіміндегі жыл бойына қолданылатын жеңіл атлетика жолы бар. Меншіктің жасы жеткен ормандарында серуендеуге арналған жолдар, көлдің батыс жағасындағы Қара қамалдың қирауы және сол атпен аталатын үлкен шіркеудің қирауы орналасқан. Назарды аударатын негізгі нәрсе – 7,5 акр көлемдегі жасалма көл, ол қарапайым балық аулауға пайдаланылады. Roscrea жолында Ирландия шіркеуіне қатысты бірнеше ғимараттар шоғырланған. Олардың арасында Templemore, Thurles және Kilfithmone қауымдарын қамтамасыз ететін St Mary шіркеуі бар. Бұл шіркеу бастапқыда аббаттықтың саябағына кіретін есіктердің бірінің алдында тұрған. 1950 жылдардың соңында жергілікті тұрғындар "Парк" деп білетін жерлер салынғанда, қалалық кеңес кіреберіс қақпаларын және аллеяны алып тастады. Шіркеу, St Mary мектебі, Ректория, жанындағы коттедж және шатыр 1790 жылы сэр Джон Крейвен Карден сыйлаған жерге салынған. Қасиетті Жүрек шіркеуінің негізі 1877 жылдың 1 қаңтарында қаланды. Ол бұрынғы Erasmus Smith мектебінің орнында орналасқан. Жақын орналасқан Loughmore ауылында тарихи Loughmoe қамалы бар. Қаланың орталығындағы Templemore қалалық үйі 1816 жылы базар ретінде ашылды.

Білім

Темплмор 17 ғасырда Эразм Смит өзінің мектептері үшін таңдаған алғашқы үш орынның бірі болды. 1870 жылдан 1965 жылға дейін қала аумағында қыздарға арналған Сент-Августин өндірістік мектебі қызмет етті. Бүгінгі күнгі мектептерге мыналар кіреді:

Католик шіркеуінің құндылықтары негізіндегі Санкт-Колмиль бастауыш мектебі. Католик шіркеуінің құндылықтары негізіндегі Санкт-Жозеф бастауыш мектебі. Ирландия шіркеуінің құндылықтары негізіндегі Санкт-Мария ұлттық мектебі. Католик шіркеуінің құндылықтары негізіндегі Біздің ханымның орта мектебі (аралас білім беру). Ол 1986 жылы Мерси қарындастарының монастыры (күндізгі және пансиондық мектеп) Христиан бауырларының орта мектебімен біріккен кезде құрылды. Темплмор жоғары білім беру колледжі, QQI аккредиттеуі бар жоғары білім беру колледжі, көбінесе кәсіби бағытталған курстарды ұсынады. 2003 жылға дейін ол Сент-Шилан колледжі деп аталды және екінші деңгейдегі білім беруді ұсынды. 2012 жылы ол Темплмор жоғары білім беру колледжі деп өз атын өзгертті. Garda Síochána колледжі, Garda Síochána (Ирландия полициясы) білім беру және дайындық орталығы.

Гелл ойындары

Жергілікті Гейлдік атлетикалық қауымдастық клубы – 1991 жылы Клонмор, Киллеа және Темплмор клубтары бірігіп құрылған J. K. Bracken's GAC. Ол GAA-ның негізін қалаушылардың бірі, Темплмордан шыққан Джозеф Кевин Брэккеннің құрметіне аталған. Оның ұлы Брендан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда Уинстон Черчилль үкіметінде қызмет еткен, Темплморда дүниеге келген.

Гольф

Тюрлс жолынан жақын жерде, Гарда Сихоана колледжінің қасында тоғыз тесік гольф алаңы орналасқан. Lakeside Pitch and Putt клубы қалалық саябақтағы көлдің жанында орналасқан. Оның он сегіз тесікті курсы Ирландияның Питч және Путт одағымен байланысты.

Балық аулау

Қалалық саябақтағы көлде дөңгелек балық аулау мүмкіндігі бар. Көл жақында ластану мен фосфаттың артуынан кейін қайта жаңартылды. Қазір көлде жергілікті балықтардың қоры және фонтан бар.

Паркрун

Темплмор қаласында әр апта сайын тегін "Паркрун" жарысы өтеді.

Халықаралық қатынастар

Темплмор Францияның Премильхат қауымымен және Италияның Потенца-Пицена муниципалитетімен қалалық байланыс орнатқан.

Адамдар

Джон Р. Бохан, американдық саясаткер. Эмон Коркоран, Типперри ГАА командасы үшін ойнаған. Әке Фрэнсис Глисон, Бірінші дүниежүзілік соғыста армияның діни қызметкері. Брендан Браккен, 1941 жылдан 1945 жылға дейін Уинстон Черчилль басшылығымен Британдық ақпарат министрі қызметін атқарған. Джон Моррисси, американдық ауыр салмақтағы бокс чемпионы, ерте казино операторы, АҚШ Өкілдер палатасының екі мерзімдігі мүшесі, Нью-Йорк штатының екі мерзімдігі сенаторы және Саратога жарыс жолының негізін қалаушы. Чарльз Монк, тәуелсіз Канаданың алғашқы генерал-губернаторы болған британдық саясаткер.