Кіріспе

Шығыс Африкадағы Рифт аңғарындағы көлдер тобы – Шығыс Африканы солтүстіктегі Эфиопиядан оңтүстіктегі Малавиге дейін жалғастыратын Рифт аңғарында орналасқан көлдердің тізбегі. Олар Африканың Ұлы көлдерін де қамтиды және әлемдегі ең көне, ең терең, ауданы бойынша ең үлкен және көлемі бойынша ең үлкен көлдердің ішінде. Көптегендері – жоғары биологиялық әртүрлілікке ие тұщы сулы экоөңірлер, ал қалғандары – арнайы организмдерді қолдайтын сілтілі «сода көлдері». Рифт аңғары көлдері суларында тіршілік ететін кем дегенде 800 цихлид балық түрінің эволюциясымен әйгілі. Тағы да жаңа түрлердің табылуы күтілуде. Дүниежүзілік қоры осы көлдерді өзінің 200 маңызды экорегиондарының бірі деп белгілеген.

Геология

Малави және Танганьика көлдері Шығыс Африка жарылыс аймағының әртүрлі аңғарларында қалыптасқан.

Экология

Киву көлінің "жай сулары өзге бір жағын жасырады: оның ішінде миллиардтаған текше метрдей жанғыш метан және одан да көп көмірқышқыл газы еріген, бұл вулкандық газдардың сіңіп кіруінің нәтижесі".

Шығыс Рифт алқабындағы көлдер

Эфиопияның жоталы далаларының оңтүстігінде, жарылыс аңғары екі негізгі ойысқа бөлінеді. Шығыс жарылысы Кенияның жарылыс аңғарындағы көлдерге орналасқан, ал Орталық Африка жарылыс аңғарындағы көлдердің көп бөлігі Батыс жарылысында жатыр. Бұл аймаққа Кения мен Танзаниядағы Грегори жарылысы кіреді.

Оңтүстік Рифт алқабындағы көлдер (Танзания мен Малави)

Оңтүстік Рифт алқабындағы көлдер Батыс Рифт алқабындағы көлдерге ұқсас, бір ерекшелігі бар – олардың барлығы тұщы сулы көлдер. Танзаниядағы Рукува көлі (шамамен, бірақ өте өзгермелі) – сілтілі сулы көл, ол Танганьиканың оңтүстік-шығысында орналасқан және су шығару арнасы жоқ. Малави көлі (, биіктігі ), Рифт алқабындағы екінші ең үлкен және екінші ең терең көл, тереңдігі мөлшерінен асып түседі, Шаир өзені арқылы суы толықтырылады, ол Замбези өзенінің саласы. Сондай-ақ Ньяса көлі деп те аталады. Маломбе көлі Шаир өзенінде орналасқан. Чилуа көлі (, биіктігі) су шығару арнасы жоқ, бірақ кең ылғалды жерлерге ие. Бұл Рифт алқабы көлдерінің ең оңтүстігіндегі көл.

Ұлы Рифт аңғарының басқа көлдері

Мвуру көлі (922 м биіктікте) Альбертин жарылысынан тармақтанған Мвуру-Луапула грабенінде жатыр. Мвуру-Вантипа көлі (биіктігі көрсетілмеген) – Танганьика және Мвуру көлдері арасындағы батпақты көл. Ол жабық көл, бірақ су тасқан кезде Мвуру көліне ағып кетуі мүмкін.