Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық химик (1883–1950)
British chemist (1883–1950)
Сэр Уолтер Норман Хоуорт FRS (19 наурыз 1883 – 19 наурыз 1950) – британдық химик, Бирмингем университетінде жұмыс істеген кезде аскорбин қышқылы (С витамині) бойынша маңызды еңбектерімен танымал. Ол 1937 жылы «көмірсулар және С витаминін зерттеуі үшін» химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. Сыйлықты швейцариялық химик Пол Каррермен бөлісті, оның еңбегі басқа витаминдерге арналған. Хоуорт бірнеше қанттың дұрыс құрылымын анықтады және органикалық химиктер арасында үш өлшемді қант құрылымдарын ыңғайлы екі өлшемді графикалық түрге аударатын Хоуорт проекциясын жасағаны үшін белгілі.
Sir Walter Norman Haworth FRS (19 March 1883 – 19 March 1950) was a British chemist best known for his groundbreaking work on ascorbic acid (vitamin C) while working at the University of Birmingham. He received the 1937 Nobel Prize in Chemistry "for his investigations on carbohydrates and vitamin C". The prize was shared with Swiss chemist Paul Karrer for his work on other vitamins. Haworth worked out the correct structure of a number of sugars, and is known among organic chemists for his development of the Haworth projection that translates three dimensional sugar structures into convenient two dimensional graphical form.
Академиялық мансап
Ол төрт жасынан бастап әкесі басқарған жергілікті Райленд линолеум фабрикасында жұмыс істеді, 1903 жылы Манчестер университетінің химия мамандығына емтихан тапсырып оқуға түсті. Ол ата-анасының қарсылығына қарамастан, осы мақсатына жетті. 1906 жылы бірінші сыныптық диплом алды. Уильям Генри Перкин кішінің басшылығымен магистр дәрежесін алғаннан кейін, 1851 жылғы Көрме комиссиясының 1851 жылғы ғылыми-зерттеу стипендиясын алып, Геттинген университетінде оқыды. Бір жылдық оқудан кейін Ото Валлахтың зертханасында докторлық диссертациясын қорғады. 1911 жылы Манчестер университетінің ғылым докторы (DSc) дәрежесін алды, содан кейін Химия ғылымы және технология институтында Химиядан аға оқытушы болып қызмет етті. 1912 жылы Хаворт Шотландиядағы Сент-Эндрюс университетінің Біріккен колледжінде лектор болып жұмыс істеді және Томас Перди (1843–1916) мен Джеймс Ирвин (1877–1952) Сент-Эндрюсте зерттеген көмірсулар химиясына қызығушылық танытты. Хаворт 1915 жылы қарапайым қанттарды зерттеуді бастады және метил сульфаты мен сілтілерді пайдалана отырып (қазіргі Хаворт метилирлеуі) қанттардың метил эфирлерін дайындаудың жаңа әдісін жасады. Одан кейін дисахаридтердің құрылымдық ерекшеліктерін зерттеді. Хаворт Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914–1918 жж.) британ үкіметі үшін химиялық заттар мен дәрі-дәрмектерді өндіру үшін Сент-Эндрюс университетінде зертханаларды ұйымдастырды. 1920 жылы Дарем университетінің Армстронг колледжінде (Ньюкасл-апон-Тайн) органикалық химия профессоры болып тағайындалды. Келесі жылы Хаворт колледждің химия кафедрасының меңгерушісі болды. Англияның Солтүстік-Шығысында жұмыс істеген кезінде Вайолет Чилтон Доббиге үйленді. 1925 жылы ол Бирмингем университетінің химия профессоры болып тағайындалды (осы лауазымда 1948 жылға дейін қызмет етті). Оның ғылымға қосқан маңызды үлесі – оптикалық белсенді қанттардың құрылымын анықтау болды: 1928 жылға қарай ол, басқалармен қатар, мальтоза, целлобиоза, лактоза, гентиобиоза, мелибиоза, гентианоза, рафинозаның құрылымдарын анықтап, растады, сондай-ақ альдоза қанттарының глюкозидтік сақиналық таутомерлік құрылымын анықтады. 1929 жылы «Шәкерлердің құрылысы» атты классикалық еңбегін жариялады. Хавортқа «суда еритін С витамині» немесе «гексурон қышқылы» (табиғи өнімдерден алынған бұрынғы атауы) үлгісін венгр физиологы Альберт Сент-Дьёрги берген, ол Чарльз Глен Кингпен бірге оның витаминдік қасиеттерін ашқан және оны венгр паприкасынан көп мөлшерде алуға болатындығын анықтаған. Қосылыстың антискорбуттық қасиеттерін еске алу үшін Хаворт пен Сент-Дьёрги молекулаға «аскорбин қышқылы» деген жаңа атау берді, ал оның ресми химиялық атауы L-аскорбин қышқылы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол британдық атом бомбасы жобасы бойынша зерттеулерді бақылаған MAUD комитетінің мүшесі болды. және 2021 жылдан бері профессор Нил Шампнес. 1977 жылы Корольдік почта Хаворттың С витаминін синтездеуі мен Нобель сыйлығын бейнелейтін төрт сериялық маркадан біреуін шығарды. Ол сонымен қатар қанттардың үш өлшемді құрылымын қағазға бейнелеудің қарапайым әдісін жасады. Перспективаны пайдалана отырып жасалған бейнелеу, қазір Хаворт проекциясы деп аталады, және биохимияда кеңінен қолданылады.
Having worked for some time from the age of fourteen in the local Ryland's linoleum factory managed by his father, he studied for and successfully passed the entrance examination to the University of Manchester in 1903 to study chemistry. He made this pursuit in spite of active discouragement by his parents. He gained his first class honours degree in 1906. After gaining his master's degree under William Henry Perkin Jr., he was awarded an 1851 Research Fellowship from the Royal Commission for the Exhibition of 1851 and studied at the University of Göttingen earning his PhD in Otto Wallach's laboratory after only one year of study. A DSc from the University of Manchester followed in 1911, after which he served a short time at the Imperial College of Science and Technology as Senior Demonstrator in Chemistry. In 1912 Haworth became a lecturer at United College of University of St Andrews in Scotland and became interested in carbohydrate chemistry, which was being investigated at St Andrews by Thomas Purdie (1843–1916) and James Irvine (1877–1952). Haworth began his work on simple sugars in 1915 and developed a new method for the preparation of the methyl ethers of sugars using methyl sulfate and alkali (now called Haworth methylation). He then began studies on the structural features of the disaccharides. Haworth organised the laboratories at St Andrews University for the production of chemicals and drugs for the British government during World War I (1914–1918). He was appointed Professor of Organic Chemistry at the Armstrong College (Newcastle upon Tyne) of Durham University in 1920. The next year Haworth was appointed Head of the Chemistry Department at the college. It was during his time in the North East of England that he married Violet Chilton Dobbie. In 1925 he was appointed Mason Professor of Chemistry at the University of Birmingham (a position he held until 1948). Among his lasting contributions to science was the confirmation of a number of structures of optically active sugars: by 1928, he had deduced and confirmed, among others, the structures of maltose, cellobiose, lactose, gentiobiose, melibiose, gentianose, raffinose, as well as the glucoside ring tautomeric structure of aldose sugars. He published a classic text in 1929, The Constitution of Sugars. Haworth had been given his initial reference sample of "water soluble vitamin C" or "hexuronic acid" (the previous name for the compound as extracted from natural products) by Hungarian physiologist Albert Szent Györgyi, who had codiscovered its vitamin properties along with Charles Glen King, and had more recently discovered that it could be extracted in bulk from Hungarian paprika. In honour of the compound's antiscorbutic properties, Haworth and Szent Györgyi now proposed the new name of "a scorbic acid" for the molecule, with L ascorbic acid as its formal chemical name. During World War II, he was a member of the MAUD Committee which oversaw research on the British atomic bomb project. and by Professor Neil Champness since 2021. In 1977 the Royal Mail issued a postage stamp (one of a series of four) featuring Haworth's achievement in synthesising vitamin C and his Nobel prize. He also developed a simple method of representing on paper the three dimensional structure of sugars. The representation, using perspective, now known as a Haworth projection, is still widely used in biochemistry.
Жеке өмір
1922 жылы ол сэр Джеймс Джонстон Доббидің қызы Вайолет Чилтон Доббиге үйленді. Олардың Джеймс және Дэвид есімді екі ұлы болды. 1928 жылы Корольдік қоғамның мүшесі (FRS) болып сайланды. 1947 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде рыцарь атағымен марапатталды. 1950 жылдың 19 наурызында, 67 жасқа толған күні жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды.
In 1922 he married Violet Chilton Dobbie, daughter of Sir James Johnston Dobbie. They had two sons, James and David. He was elected a Fellow of the Royal Society (FRS) in 1928. He was knighted in the 1947 New Years Honours list. He died suddenly from a heart attack on 19 March 1950, his 67th birthday.