Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақпаратты ұйымдастыру әдісі
Method of organizing information
Тұжырымдамалық негіздеме – әртүрлі нұсқалары мен контексттері бар талдау құралы. Оны жұмыстың әртүрлі салаларында қолдануға болады, егер толық картина қажет болса. Ол түсініктерді ажыратуға және идеяларды жүйелеуге көмектеседі. Нақты және берік тұжырымдамалық негіздемелер шындықты дәл бейнелейді және оны есте сақтау мен қолдану оңай болады.
A conceptual framework is an analytical tool with several variations and contexts. It can be applied in different categories of work where an overall picture is needed. It is used to make conceptual distinctions and organize ideas. Strong conceptual frameworks capture something real and do this in a way that is easy to remember and apply.
Мысалдар
Исайя Берлин философтар мен авторлардың әлемді қабылдау жолдарындағы тұжырымдық айырмашылықтарды көрсету үшін «түлкі» мен «бұғы» метафорасын пайдаланды. Берлин бұғыларды әлемді қарау үшін бір ғана идеяны немесе ұйымдастыру принципін қолданатындар деп сипаттайды (мысалы, Данте Алигьери, Блез Паскаль, Федор Достоевский, Платон, Генрих Ибсен және Георг Вильгельм Фридрих Гегель). Ал түлкілер керісінше, көптеген көзқарастарды қабылдайды және әлемді бірнеше, кейде қарама-қайшы нұсқалар арқылы қарастырады (мысалы, Иоганн Вольфганг фон Гёте, Джеймс Джойс, Уильям Шекспир, Аристотель, Геродот, Мольер және Оноре де Бальзак). Экономистер фирмалар мен тұтынушылардың мінез-құлқы мен ынталандыру жүйелерін ажырату үшін сұраныс пен ұсыныс тұжырымдық аясын қолданады. Көптеген басқа тұжырымдық аялар сияқты, сұраныс пен ұсыныс визуалды немесе графикалық түрде бейнеленуі мүмкін (сұраныс қисығын қараңыз). Саяси ғылым мен экономикада негізгі агент теориясы да тұжырымдық ая ретінде қолданылады. Саясат пен басқарудың дихотомиясы – мемлекеттік басқаруда ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан тұжырымдық ая. Осы үш жағдайдың барлығы макро деңгейдегі тұжырымдық аяның мысалы болып табылады.
Isaiah Berlin used the metaphor of a "fox" and a "hedgehog" to make conceptual distinctions in how important philosophers and authors view the world. Berlin describes hedgehogs as those who use a single idea or organizing principle to view the world (such as Dante Alighieri, Blaise Pascal, Fyodor Dostoyevsky, Plato, Henrik Ibsen and Georg Wilhelm Friedrich Hegel). Foxes, on the other hand, incorporate a type of pluralism and view the world through multiple, sometimes conflicting, lenses (examples include Johann Wolfgang von Goethe, James Joyce, William Shakespeare, Aristotle, Herodotus, Molière, and Honoré de Balzac). Economists use the conceptual framework of supply and demand to distinguish between the behavior and incentive systems of firms and consumers. Like many other conceptual frameworks, supply and demand can be presented through visual or graphical representations (see demand curve). Both political science and economics use principal agent theory as a conceptual framework. The politics administration dichotomy is a long standing conceptual framework used in public administration. All three of these cases are examples of a macro level conceptual framework.
Шолу
Тұжырымдамалық шеңбер термині ауқымды (ірі және шағын теориялар) және контекстті (әлеуметтік ғылымдар, маркетинг, қолданбалы ғылымдар, өнер және т.б.) қамтиды. Сондықтан тұжырымдамалық негіздің анықтамасы және оның қолданылуы әртүрлі болуы мүмкін. Тұжырымдамалық шеңберлер эмпирикалық зерттеулерде ұйымдастыру құралы ретінде пайдалы. Ғалымдардың бір тобы тұжырымдамалық шеңбер ұғымын микро деңгейдегі немесе жеке зерттеулерде дедуктивті, эмпирикалық зерттеулерге қолданды. Олар американдық футбол ойындарын тұжырымдамалық шеңбердің мағынасын түсіндіруге арналған пайдалы метафора ретінде пайдаланады (дедуктивті эмпирикалық зерттеу контекстінде). Сондай-ақ, тұжырымдамалық шеңберлер – зерттеу жобасының мақсатына байланысты деректерді жинау мен талдауды бағыттайтын абстрактілі бейнелеулер (байқау жазықтығында – жерде). Ең бастысы, футбол ойыны – бұл белгілі бір уақыттағы нақты мақсатқа бағытталған «әрекет жоспары», әдетте ұзақ немесе қысқа қашықтыққа сипатталады. Шилдс және Рангаражан (2013) американдық футболдың осылайша жақсы метафораға айналуының себебі – «мақсатқа» байланысты екенін айтады. Олар тұжырымдамалық шеңберді «зерттеу жобасының мақсатына жету үшін идеялардың ұйымдастырылу жолы» деп анықтайды. Бұл эмпирикалық зерттеулерде қолданылатын зерттеу мақсатының ең көп таралған түрі. Ғылыми зерттеудің формалды гипотезасы – түсіндірумен байланысты шеңбер. Түсіндіруші зерттеулер көбінесе құбылыстың «неліктен» немесе «неге осылай болды» деген сұрақтарына жауап іздейді. Формалды гипотезалар деректерді жинау және дәлелдерді бағалау арқылы (көбінесе сандық, статистикалық тесттерді қолдана отырып) тексерілетін мүмкін түсіндірмелерді (неліктен деген сұраққа жауаптар) ұсынады. Мысалы, Кай Хуан АҚШ қалаларындағы тұрғын үй өрттеріне қандай факторлар әсер ететінін анықтағысы келді. Үш фактор тұрғын үй өрттеріне әсер ететіні болжалды. Бұл факторлар (орта, халық және ғимараттардың сипаттамалары) оның мақсатына жету үшін қолданған гипотезалары немесе тұжырымдамалық шеңбері болды – АҚШ қалаларындағы үй өрттеріне әсер ететін факторларды түсіндіру.
The use of the term conceptual framework crosses both scale (large and small theories) and contexts (social science, marketing, applied science, art etc.). The explicit definition of what a conceptual framework is and its application can therefore vary. Conceptual frameworks are beneficial as organizing devices in empirical research. One set of scholars has applied the notion of a conceptual framework to deductive, empirical research at the micro or individual study level. They employ American football plays as a useful metaphor to clarify the meaning of conceptual framework (used in the context of a deductive empirical study). Likewise, conceptual frameworks are abstract representations, connected to the research project's goal that direct the collection and analysis of data (on the plane of observation – the ground). Critically, a football play is a "plan of action" tied to a particular, timely, purpose, usually summarized as long or short yardage. Shields and Rangarajan (2013) argue that it is this tie to "purpose" that makes American football plays such a good metaphor. They define a conceptual framework as "the way ideas are organized to achieve a research project's purpose". is the most common type of research purpose employed in empirical research. The formal hypothesis of a scientific investigation is the framework associated with explanation. Explanatory research usually focuses on "why" or "what caused" a phenomenon. Formal hypotheses posit possible explanations (answers to the why question) that are tested by collecting data and assessing the evidence (usually quantitative using statistical tests). For example, Kai Huang wanted to determine what factors contributed to residential fires in U. S. cities. Three factors were posited to influence residential fires. These factors (environment, population, and building characteristics) became the hypotheses or conceptual framework he used to achieve his purpose – explain factors that influenced home fires in U. S. cities.