Тақырыптар

Жүйелік ғылым

Systems Science · 55 мақала

  1. Күрделі жүйелер мен модельдеудің ерекшеліктері

    Күрделі жүйелер: өзара әрекеттесу, сызықтық емес мінез-құлық, өзінен пайда болатын құбылыстар. Теориясы зерттеу объектісінің қасиеттерін анықтайды.

    #1649 · 8 мин оқу

  2. Жүйелер теориясы: Пәнаралық зерттеулер

    Жүйелер теориясы: өзара байланысты элементтердің жиынтығы, құрылымы, функциясы, және басқа жүйелермен қарым-қатынасы. Синергия мен даму заңдылықтарын зерттейді.

    #7101 · 9 мин оқу

  3. Топтар әлеуметтік динамикасы

    Әлеуметтік динамика – топтардың мінез-құлқы мен өзара әрекеттесуін зерттейтін ғылым. Микроорганизмдерден адамдарға дейін күрделі әлеуметтік үдерістерді түсіндіреді.

    #7120 · 2 мин оқу

  4. Күрделі жүйелердегі жаңалықтар пайда болуы

    Жүйелердегі пайда болу құбылысы: бөліктерінде жоқ қасиеттердің өзара әрекеттесу арқылы тууы. Философия, ғылым, өмір мен күрделі жүйелерде маңызды.

    #8772 · 10 мин оқу

  5. Жүйелік талдау: құрамдас бөліктерге жіктеу және зерттеу әдісі

    Жүйелік талдау – мәселелерді шешу, жүйе құрау, тиімділік арттыру тәсілі. Мақсаттарын анықтап, бөліктерін талдау арқылы жақсы шешімдерге қол жеткізеді.

    #10591 · 2 мин оқу

  6. Ақпаратты өңдеу және білімді ұйымдастыру стратегиялары: Төменнен-жоғары және жоғарыдан-төмен әдістері

    Ақпаратты өңдеу стратегиялары: жоғарғыдан-төменге және төменнен-жоғарыға қарай тәсілдері. Жүйелік ойлау, басқару, білімді ұйымдастыру жолдары. SEO үшін оптимизацияланған.

    #10755 · 8 мин оқу

  7. Иерархиялық жүйедегі айналмалы құрылымдар

    Жақын тізбек – иерархиялық жүйедегі қайталама құрылым. Өзіне сілтеу, парадокс тудырады. Хофштадтердің "Гёдель, Эшер, Бах" еңбегінде талданған.

    #11264 · 4 мин оқу

  8. Карл Людвиг фон Берталанфи: Жалпы жүйе теориясының негізін қалаушысы

    Карл фон Берталанфи – австриялық биолог, жалпы жүйелер теориясының (ЖЖТ) негізін қалаушы. Биология, кибернетика және басқа да салаларда қолданылады.

    #15075 · 3 мин оқу

  9. Археологияда жүйелік теория мен жүйелік ойлау қолданысы

    Археологияда жүйелік теория: қазба жұмыстарындағы өзара әрекеттесулер, теория деңгейлері (төмен, орта, жоғары). Зерттеулерге жаңа көзқарас ұсынады.

    #49772 · 2 мин оқу

  10. Жүйенің толықтығы: Бөліктерінен артық тұтас

    Жалпылық – жүйенің бөліктерінен гөрі толыққанды қараудағы қасиеттері. Бұл тұжырым ғылым мен өмір салтында маңызды, жүйенің жаңа қасиеттерін ашады.

    #59332 · 6 мин оқу

  11. Жүйе динамикасы: әсер ету нүктелері мен өзгеріс тетіктері

    Жүйе динамикасы: өзгерістерге ықпал ететін 12 тұтқа. Д. Мидоуздың зерттеуі, экономика, экология, даму теорияларындағы маңызы. Тікелей әрекет ету жолдары.

    #59645 · 3 мин оқу

  12. Жүйелік ойлау: Кешенді жүйелерді тұтас қарастыру

    Жүйелік ойлау – күрделі мәселелерді тұтас қарап, байланыстар арқылы түсіну. Теория, ғылымға сүйенеді, өзгерістерге қол жеткізуге көмектеседі.

    #63204 · 2 мин оқу

  13. Мәндік байланыс және детерминизм

    Детерминизм: себеп-салдақ байланыс жүйесі, оқиғалардың алдын ала болжау мүмкіндігі. Физикалық заңдарға сүйенген, әр іс-әрекеттің салдары бар екенін түсіндіреді.

    #67238 · 3 мин оқу

  14. Сыртқы өзара әрекеттес жүйелер

    Ашық жүйелер: энергия, ақпарат алмасу арқылы сыртқы ортамен өзара әрекеттесетін жүйелер. Термодинамика, эволюция теориясымен байланысты.

    #70183 · 2 мин оқу

  15. Авторепродукция және өзін-өзі сақтау жүйесінің ұғымы

    Автопоэз – өзін-өзі жасап, сақтайтын жүйелер концепциясы. Биологиядан басталып, соңғы кезде когнитивтік ғылымдар, әлеуметтануда қолданылады.

    #70613 · 3 мин оқу

  16. Жергілікті өзара әрекеттесу арқылы өзін-өзі ұйымдастыру процесі

    Өзін-өзі ұйымдастыру: тәртіптің жергілікті өзара әрекеттесулер арқылы қалай пайда болатыны. Сыртқы бақылаусыз, энергия арқылы туындайды, жүйеде тұрақтылықты қамтамасыз етеді.

    #72554 · 11 мин оқу

  17. Фредерик Вестер: Неміс биохимигі және экология сарапашысы

    Фредерик Вестер (1925-2003) – неміс биохимигі, эколог. Зерттеулер тобын құрды, биология және қоршаған ортаны зерттеді. Биографясы.

    #84633 · 1 мин оқу

  18. Хаос пен тәртіптің аралық шегі

    Хаос шегі: тәртіп пен тәртіпсіздік арасындағы динамикалық күй. Экология, бизнес, психология сияқты салалардағы қолданысы, Норман Паккардтың теориясы.

    #96961 · 2 мин оқу

  19. Күрделі биологиялық жүйелерді есептеу және математикалық модельдеу

    Жүйелік биология: күрделі биологиялық жүйелерді математикалық модельдеу, геномдық зерттеулер, және жаңа ғылыми тәсілдер. Қазақстандағы биология ғылымы.

    #103441 · 6 мин оқу

  20. Ақпаратты ұйымдастыру әдістемесі немесе Тұжырымдамалық базаның маңызы

    Ақпаратты ұйымдастыру әдісі: тұжырымдамалық ая – идеяларды реттеуге, түсінуге көмектесетін құрал. И.Берлиннің «түлкі» мен «кірпі» мысалы қарастырылған.

    #115981 · 2 мин оқу

  21. Жүйе құрамының бөліну және қайта құрастыру дәрежесі

    Жүйе құрамының бөлінуі мен қайта құралу деңгейі – модулдік. Бұл күрделілікті азайтуға, икемділікке көмектеседі. Әртүрлі салаларда қолданылады.

    #120139 · 5 мин оқу

  22. Тарқатылған есептеу ресурстарының өзін-өзі басқару қасиеттері

    Автономды есептеу: өздігінен басқарылатын жүйелер, күрделілікті жасырып, өзгерістерге бейімделеді. IBM бастамасы, жүйелерді оптимизациялау және басқаруды жеңілдету.

    #130620 · 2 мин оқу

  23. Жүйелер ғылымының табиғаты мен қағидалары

    Жүйе ғылымы – табиғаттағы және қоғамдағы жүйелерді зерттейтін трансдисциплиналық сала. Инженерлік, технология, ғылымдағы дамуға көмектеседі. Холизм, өзара әрекеттесу, динамикалық мінез-құлық.

    #130808 · 2 мин оқу

  24. Жүйелер әлемі: Қателіктерден сабақ алатын жүйе құрушылық

    Жүйелерді жобалаудың қателіктерінен сабақ алатын «Systemantics» кітабы – жүйелік инженерия бойынша тәжірибелі нұсқаулық. Кіші, қарапайым жүйелерді құруға кеңес береді.

    #148963 · 5 мин оқу

  25. Хаостан туралған өзін-өзі ұйымдастыру тәртібі

    Тәртіптің қалайша хаостан өзінен пайда болатыны туралы мақала. Өзін-өзі ұйымдастыру, спонтанды тәртіп, эволюция, тіл, интернет, нарық экономикасы талданды.

    #152907 · 4 мин оқу

  26. Биокешенділік: Құбылыстардың өзара байланысы мен дамуы

    Биокешенділік – молекуладан экожүйеге дейінгі биологиялық жүйелердің өзара әрекеттесуін зерттейтін ғылым. Моделдеу, бейімделу, күрделі жүйелер талдауы.

    #153745 · 1 мин оқу

  27. Жүйелер теориясының алғабасы: Тектология

    Тектология – жүйелер теориясының алға күрсінісі. А.Богдановтың ғылымы әлеуметтік, биологиялық және физикалық ғылымдарды жүйе ретінде біріктірді.

    #175467 · 2 мин оқу

  28. Құрылыс өнері мен ғаламның табиғаты: Тіршілікке толы ортаны қалыптастыру

    Кристофер Александрдың "Тәртіп Табиғаты" кітабы құрылыс өнері мен ғалам туралы. Жақсы орта жасау үшін өрнектер ғана емес, шығармашылық процеске түсіну де маңызды.

    #190618 · 6 мин оқу

  29. Иерархиясыз ұйымдастыру жүйесі

    Жерархиясыз ұйымдастыру жүйесі: гетероархия – құрылым элементтерінің тең дәрежедегі байланыс желісі. Биология, әлеуметтанудағы анықтамалары.

    #191892 · 4 мин оқу

  30. Қоғамды тірі организм ретінде философиялық және саяси тұжырымдамасы

    Организмдік философия: қоғамды тірі организм ретінде қарастырады. Жалпы жүйелік өзгерістер, себеп-салдар байланысы, табиғаттағы реттелу туралы түсініктер.

    #194714 · 6 мин оқу

  31. Күрделі бейімделу жүйелері

    Күрделі бейімделмелі жүйелер: өзара әрекеттесулер желісі, болжамсыз мінез-құлық, өздігінен ұйымдасу және ортаға бейімделу қабілеті. Зерттеулер, ғылым саласы.

    #216320 · 4 мин оқу

  32. Есептеу кибернетикасы: қағидалары мен қолданылуы

    Есептеу кибернетикасы: кибернетика мен есептеу интеллектісінің интеграциясы. Тарихы, мақсаттары, қазіргі жағдайы және инженерлік салалардағы қолданылуы туралы ақпарат.

    #226446 · 1 мин оқу

  33. Күрделі жүйелерді модельдеудің қиындығы: Бонини парадоксы

    Бонини парадоксы: күрделі жүйелерді толық модельдеу қиындығы. Адам миын түсінудегі кедергілер, модельдеудің шектеулері туралы мақала.

    #250947 · 1 мин оқу

  34. Орталықтандырылмаған жүйелер және өздігінен ұйымдасу

    Жүйелер теориясындағы орталықтандырылмаған жүйелер – бұл жергілікті ақпарат негізінде жұмыс істейтін, бірақ жаһандық мақсаттарға жететін жүйелер. Бақылау орталықтандырылмаған, өзінен пайда болады.

    #254994 · 6 мин оқу

  35. Компоненттердің өзара байланысы және құрастырылу қағидасы

    Жүйе құрылымындағы құралымдылық ұғымы: модульдік, тәуелсіз компоненттерді біріктіру арқылы қолданушының қажеттіліктерін қанағаттандыру. Сенімді жүйелер құруға көмектеседі.

    #263384 · 1 мин оқу

  36. Жүйе философиясы: Жаңа парадигмаға қадам

    Жүйе философиясы – Эрвин Ласлоның 1972 ж. жазған еңбегі, жаңа парадигма ұсынады. Әлемдік көзқарас, ғылыми үлгі ретінде жүйелерді зерттейді.

    #281471 · 9 мин оқу

  37. Францис П. Хейлиген: Бельгиялық кибернетик және эволюция зерттеушісі

    Франсис Хейлиген – бельгийлік кибернетик, интеллектуалды ұйымдардың эволюциясын зерттейді. Principia Cybernetica жобасы, интернет және өзін-өзі ұйымдастыру туралы еңбектерімен танымал.

    #298139 · 5 мин оқу

  38. Менеджмент кибернетикасының теориялық негіздері және қолданылуы

    Кибернетикалық басқару: Өміршең жүйе моделі – өздігінен өндірілетін, өзгермелі ортаға бейімделетін ұйымдардың құрылымдық моделі. Автопоэзбен байланысты.

    #300197 · 3 мин оқу

  39. Эрвин Ласло: Ғылым, жүйелер және сана эволюциясы

    Эрвин Ласло: ғылым, жүйелік теория, интегралдық теория және кванттық сана туралы философ. Биографиясы, Америкаға көшуі, пианист ретіндегі жолы.

    #305879 · 4 мин оқу

  40. Жүйелердің метажүйеге өтуі: Эволюциялық өзгерістер мен болашақ симбиоз.

    Метажүйе өтуі – эволюция арқылы жоғары ұйымдасқандық деңгейдің пайда болуы. Бұл молекулалар, жасушалар немесе жеке тұлғалардың интеграциясы, жаңа интеллектуалды жүйе құру.

    #313432 · 2 мин оқу

  41. Роберт Уланович: Теориялық экология және Процесс Экологиясы

    Роберт Уланович – америкалық экология ғалымы, «Процесс Экологиясы» теориясын жасаған. Биология, философия, экология саласындағы зерттеулер.

    #325494 · 3 мин оқу

  42. Синергетика: Өзін-өзі ұйымдастыру және құрылымдардың пайда болуы

    Синергетика – өзін-өзі ұйымдастыру, ашық жүйелердегі құрылымдарды зерттейтін ғылым. Герман Хакеннің еңбектері, лазер теориясы негізінде қаланды.

    #335622 · 1 мин оқу

  43. Көп мүшелі жүйелерді зерттеу

    Жүйелер ғылымындағы «Көп мүшелі жүйелер» теориясы – Дж. Беннеттің әзірлеген әдісі. Кешенділікті түсіну, жүйе деңгейлерін талдау, абстрактты модельдер құруға көмектеседі.

    #346087 · 5 мин оқу

  44. Жүйелік биомедицина: даму мен зерттеулер

    Жүйелік биомедицина – адам және жануар денсаулығындағы процестерді зерттейтін ғылым. Молекуладан экосистемаға дейінгі деңгейлерді интеграциялап, ауруларды түсінуге көмектеседі.

    #364187 · 1 мин оқу

  45. Жүйелік экологиядағы энергия ағыны схемаларын модельдеу тілі

    Энергия ағыны схемаларында қолданылатын жүйелік экология тілі – energese. Одум жасаған бұл тіл, физика заңдарын ескере отырып, жүйелерді модельдеуге көмектеседі.

    #371659 · 2 мин оқу

  46. Метапаттерн: Үлгілердің өзара байланысы мен жалпыламалығы

    Метаүлгілер: үлгілердің өзінің үлгісі. Грегори Бейтсонның «Ақыл және Табиғат» кітабындағы маңызды түсінік. Байланыстыратын – үлгілердің өзара әрекеті.

    #372692 · 1 мин оқу

  47. Жүйелердегі бірдей нәтижеге жетудің әртүрлі жолдары

    Жүйелер теориясындағы эквифиналдық принцип: бірдей нәтижеге әртүрлі жолдармен жету мүмкіндігі. Ашық жүйелердің маңызды қағидасы, Hans Driesch & Bertalanffy еңбектері.

    #378148 · 2 мин оқу

  48. Адам және ортаның өзара байланысты жүйелері

    Адам-табиғат жүйесі: адам және табиғи орта арасындағы байланыс, экологиялық зерттеулер, трансдисциплинарлық ғылымдар, күрделі жүйелер теориясы.

    #382606 · 1 мин оқу

  49. Тірі жүйелер үлгісі: ұйымдастыру, даму және өзара байланыс

    Органикалық модельдер: тірі жүйелердегі өсім, даму, бейімделу, өзгерістер, және әлеуметтік жүйелердегі байланыс. Дизайн мен ғылымда қолданылады.

    #394184 · 1 мин оқу

  50. Шешім қабылдау үшін Синефин аясы

    Cynefin шешім қабылдау аясы: жағдайды талдау, дұрыс шешімдерді табуға көмектеседі. Жүйелік ойлау, күрделілік теориясы негізіндегі құрал.

    #408802 · 4 мин оқу

  51. Биокибернетика: Биологиялық жүйelerді зерттеу және әлеуметтік даму үлгілері

    Биокибернетика – неврология, жүйке жүйесі, және күрделі биологиялық жүйелерді зерттейтін ғылым. Жүйелік биологиядағы маңызды рөлі, адам ақыл-ойының қызметін түсіндіру.

    #414526 · 3 мин оқу

  52. «Бұрылыс: Ғылым, қоғам және жаңа мәдениет»

    Фритьоф Капраның 1982 жылғы «Трансформация нүктесі» кітабы ғылым, экономика дағдарысын жүйелік теория тұрғысынан қарастырады. Холизм, жаңа ғылым талданған.

    #418484 · 4 мин оқу

  53. Саяси жүйелер теориясы: Дэвид Истонның үлгісі

    Саяси ғылымдағы жүйелік теория: Дэвид Истонның әдісі, саяси жүйенің қадамдық шешімдерді қабылдау процесі ретінде қарастырылуы, әлеуметтік талаптар.

    #431106 · 2 мин оқу

  54. Anthony Wilden

    #465511 · 2 мин оқу

  55. System of systems engineering

    #502367 · 2 мин оқу