Кіріспе

Екі қарама-қарсы мағынасы бар сөз – контроним, контраним немесе автотонним – бір-біріне қарама-қарсы екі мағынасы бар сөз. Мысалы, "жару" сөзі "екіге бөлу" немесе "бірге байланыстыру" мағыналарын білдіре алады. Бұл құбылыс энантиосемия, энантионимия (энантио сөзі "қарсы" дегенді білдіреді), антилогия немесе автоантонимия деп те аталады. Энантиосемиялық термин қағида бойынша көпмағыналы болып табылады.

Есімдіктер

Корей тіліндегі "앞" (ap) сөзі "болашақ" немесе "өткен" мағынасын білдіруі мүмкін (мағынасы контекст арқылы анықталады).

Іс-әрекеттер

Неміс тіліндегі ausleihen, голланд тіліндегі lenen, поляк тіліндегі pożyczyć, орыс тіліндегі одолжить (odolžítʹ), фин тіліндегі lainata және эсперанто тіліндегі prunti етістіктері «беру» немесе «алу» мағынасын білдіреді, ал мағынасын анықтау үшін жағдай, есімдіктер және кімнің кімге бергені/алғаны туралы ақпарат қолданылады. Бұл етістіктің түбірі «беру және алу оқиғасы болып жатыр» дегенді көрсетеді, ал қалған белгілер кімнің кімге беріп жатқанын нақтылайды. Бұл түсінікті, себебі беру болғанда, алу да бірге жүреді; бірінсіз екіншісі мүмкін емес. Неміс тіліндегі umfahren етістігі «айналып өту» немесе «үстінен өту» мағыналарын білдіреді, екеуі де әдестеме арқылы ажыратылады. Румын тіліндегі a închiria, француз тіліндегі louer, фин тіліндегі vuokrata және испан тіліндегі alquilar етістіктері «жалға беру» (жалға алушы үшін) және «жалға алу» (жалға беруші үшін) мағыналарын білдіреді. Суахили тіліндегі kutoa етістігі «алыстандыру» және «қосу» мағыналарын білдіреді. Қытай тіліндегі «大败» сөзі «жеңілу» және «жеңу» дегенді білдіреді. Парсы тіліндегі چیدن (čidan) етістігі «жинау» және «реттеу» (яғни, заттарды қою арқылы) мағыналарын білдіреді. Испан тіліндегі dar (негізгі мағынасы «беру») сабақтарға немесе пәндерге қатысты қолданылғанда, контекстке байланысты «оқыту», «оқуға бару» немесе «айту» мағыналарын білдіреді. Сол сияқты, француз тіліндегі apprendre етістігі де осылай, әдетте «оқу» дегенді білдіреді, бірақ біреуге оқыту әрекетін де білдіруі мүмкін. Голланд тіліндегі leren «оқыту» немесе «оқу» дегенді білдіреді. Индонезия тіліндегі menghiraukan және mengacuhkan етістіктері «назар аудару» немесе «желдей ұстау» мағыналарын білдіреді. Индонезия/малай тіліндегі usah сөзі «қажетті» немесе «ұсынылмаған» мағыналарын білдіреді (tak немесе tidak арқылы нақтыланады – «жоқ»).

Агенттік есімдер

Италия, испан және француз тілдеріндегі (тиісінше) ospite, huésped және hôte сөздері "ұя иесі" немесе "қонақ" деген мағынаны білдіреді. Бұл үш сөз латын тіліндегі hospes сөзінен шыққан, ол да осы екі мағынаны білдіреді.

Сифаттар

Латын тіліндегі sinister сөзі римдік және грек болжау дәстүрінде "ырыс әкелуші" де, "ырыс әкелмейтін" де мағыналарды білдірген. Теріс мағынасы француз тіліне, содан кейін ағылшын тіліне көшкен. Латын тілінде "артық, тым көп" деген мағына бар. Бұл мағына испан тіліндегі nimio сөзінде сақталған, бірақ "маңызсыз, маңызы жоқ" деп бұрмаланып түсіндірілген. Вьетнам тілінде ол "жарық, айқын" (қытай-вьетнамша 明) және "өлген, көңілсіз" (冥) мағыналарын да білдіреді. Осы себепті, кәрі планета Плутонның аты қытай, жапон және корей тілдеріндегі сөзден алынбаған. Испан тіліндегі dichoso сөзі бастапқыда "қуанышты, бақытты" деген мағынаны білдірген, мысалы, tierra dichosa – "бақытты жер". Бірақ ол "көңілді жағдайсыз, бақытсыз" деген ирониялық және әдеби тілде қолданылатын мағынаны да дамытқан, мысалы, ¡Dichosas moscas! – "Жаман шыбықтар!".

Аударма

Аудармадан қарама-қайшы көрінетін сөздер туындауы мүмкін. Мысалы, гавай тілінде "алоха" сөзі "сәлем" және "қош сау бол" деп екі түрлі аударылады, бірақ сөздің негізгі мағынасы – "махаббат", ол сәлемдесу ретінде де, қоштасу ретінде де қолданылса да. Сол сияқты, корей тілінде 안녕 (анньеонг) "сәлем" және "қош сау бол" деген мағынаны білдіреді, бірақ оның басты мағынасы – "бейбітшілік". Итальян тіліндегі "чао" сәлемдесуі контекстке қарай "сәлем" немесе "қош сау бол" деп аударылады; ал бастапқы мағынасы – "қызметіңіздемін" (сөзбе-сөз "Мен сіздің құлыңызмын").