Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оланчо – Гондурас елi бөлінген 18 департаменттiң iшiндегi ең үлкенi. Департаменттiң жалпы ауданы 24,057 км² және 2015 жылғы халық саны 537,306 адамды құрайды деп есептелiнедi. Департаменттің орталығы – Джутикальпа қаласы, ол сонымен қатар департамент аумағында орналасқан Джутикальпа Рим-католик епархиясының тамырқасы болып табылады.
Olancho is the largest of all the 18 departments into which Honduras is divided. The department covers a total surface area of 24,057 km² and has an estimated 2015 population of 537,306 inhabitants. The departmental capital is Juticalpa, which is also the see of the Roman Catholic Diocese of Juticalpa, which covers the department.
Жер бедері
Департаменттің батыс және солтүстік бөліктерінде, әсіресе Сьерра-де-Агальта, Монтана-де-Тембледерос және Монтана-де-Ботадерос таулары көтеріледі. Бұл тауларды қалың қарағай және қатты ағаштан тұратын ормандар жабады. Орталық Оланчода Гуаяпе өзені мен оның салалары суарған төбелі жазықтар бар. Бұл жазықтар, кейде Аргентинаның кең далаларымен ұқсас болғандықтан пампа деп аталады, ірі мал бастарымен және кең шаруашылықпен мәшһүр. Басты қалалар – Ютикальпа және Катакамас осы жерде орналасқан. Департаменттің шығыс бөлігі тропикалық жаңбырлы ормандармен жабылған, бірақ кедей шаруалардың көптеп келуі және қарқынды ағаш өндіруі осы аймақта орманды жою деңгейін арттырды. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген, түрлі-түрлі жануарларға толы тропикалық жаңбырлы орманы бар Рио Платано биосфералық қорығының бір бөлігі Оланчо және көршілес Грасиас-а-Диос және Колон департаменттерінің шекарасында жатыр. Гуаяпе өзені алтын кендерімен, қазіргі кезде этикалық алтын өндіретін Eurocantera (Goldlake Group) компаниясының концессияларымен танымал. Колониялық дәуірде испандықтар алғаш пайдаланған бұл алтын кен орындары әлі де өнімді. Жергілікті ерлер мен әйелдерді құрғақ маусымда өзен жағалауында алтын іздеп жүргенін көруге болады. Құрғақ маусымда өзеннің көп бөлігінде, соның ішінде Гуаяпеге құятын Рио Патуканың таулы аймақтарында кең ауқымды алтын қазу жұмыстары жүргізілуде.
Rugged mountains rise in the western and northern portions of the department, notably the Sierra de Agalta, the Montaña de Tembladeros, and the Montaña de Botaderos. Vast pine and hardwood forests cover these mountains. Central Olancho has rolling plains, watered by the Guayape River and its affluents. These plains, sometimes called pampas due to their similarity to the vast Argentinian plains, are famous for their large cattle herds and extensive farming. The main cities, capital Juticalpa and Catacamas, are located there. The eastern part of the department is covered with rainforests, though the influx of impoverished, farmers and intense timber extraction have increased deforestation rates in the area. A portion of the Rio Platano Biosphere Reserve, a tropical rainforest with diverse wildlife and declared a World Heritage site by UNESCO, straddles the border of Olancho and the neighboring departments of Gracias a Dios and Colón. The Guayape River is famous for its placer gold with concessions where today the mining company Eurocantera (Goldlake Group) exploits ethical gold. First exploited by the Spaniards during the colonial period, these gold deposits are still productive. Local men and women may be seen panning for gold in riverbanks during the dry season. Extensive gold dredging is also underway during the dry season in much of the river, including deep into the mountainous regions of the Rio Patuca (into which the Guayape feeds).
Өмірбаян
Талгуа үңгірі, сондай-ақ "Жарқылдаған бас сүйектер үңгірі" деп те аталады, Катакамас қаласының жанында орналасқан. Бұл үңгір жергілікті халықтардың зират ретінде пайдаланылған, және уақыт өте келе, ондағы сүйектер төбеден тамған кальцитпен жабылып, есімді қозғап, жылтыр көрiніс берген. Радиокөміртектік сынақтар көрсеткендей, жерлеу шамамен б.з.д. 900 жылы жасалған, яғни майя және басқа да өркениеттер пайда болғанға дейін. 1994 жылы АҚШ-тың Бейбітшілік корпусының еріктісі Тимоти Берг, сондай-ақ Катакамас тұрғындары Дезидерио Рейес және Хорхе Яньес сүйек сақталатын бөлмені тапты. Аталған аумақта қазір де зерттеу жұмыстары жүргізілуде. 18 және 19 ғасырларда Оланчо Тегусигальпадан келген үкіметтік билікке қарсылық көрсеткендіктен, қарулы қақтығыстарға ұшырады.
The Cave of Talgua, also known as "The Cave of the Glowing Skulls," is located near Catacamas. It was used as a burial site by the native peoples, and over time, the bones left there were covered by the calcite dripping from the ceiling, giving them an eerie, sparkling appearance. Radiocarbon testing indicated that the burials were made around 900 B. C., well before the rise of the Mayans and other civilizations. The ossuary chamber was discovered in 1994 by a Peace Corps volunteer named Timothy Berg, along with two Catacamas locals named Desiderio Reyes and Jorge Yáñez, and research is still being conducted in the area. In the 18th and 19th century, Olancho resisted government authority from Tegucigalpa, resulting in armed conflicts.
Оланчо соғысы
1864 жылдың 7 желтоқсанында Розалес есімді депутаттың тұтқындалуы департаменттің және орталық үкіметтің жоғары билігіне қарсы көтеріліске әкеп соқты. 1865 жылы полковниктер Барахона, Завала және Антунес басқарып, мыңнан астам көтерілісшілер Тегусигалпаға қарай жорық жасады. Осы жағдайға байланысты республика президенті, генерал Хосе Мария Медина көтерілісшілерге қарсы әскери экспедиция ұйымдастырып, оған жетекшілік етті. Қақтығыстың соңында Медина және оның әскері көтерілісшілерді жеңіп, көшбасшыларын тұтқынға алды, оларды атып, басын шауып, жерледі. Оланчо Гондурастың бірнеше қалалары мен ауылдары тұрғындарымен бірге өртеліп, көптеген көтерілісшілер шайқаста қаза тапты. Бұдан кейін көптеген депортациялар және оланчанолардың елдің басқа аймақтарына жаппай көшіп кетуі болды, бұл Оланчо халқының азаюына себепкер болды. Манто департамент басшысы лауазымынан шеттетіліп, оның орны Ютикальпаға берілді. Үш жыл өткен соң, 1868 жылы, Серапио Ромеро деген жас жігіт, Cinchonero деп белгілі, Назарио Гарайға қарсы күресу үшін адамдар тобымен бірге Джутикальпаға келді. Ромеро мен Серапио шабуылдасқанда, Серапио Ромеро жеңіске жетті. Содан кейін, орталық үкіметке наразылық білдіріп, Ромеро полковниктер Барахона, Антунес және Заваланың бас сүйектерін қазып шығарды және оларға қабір үстінде құрмет көрсетті. Үкімет бұл жаңа көтеріліске әскери күш жіберіп, Ромероны жеңіп, тұтқынға алып, басын шауып тастады. Осы қанды оқиғалардан кейін Оланчо халқы азайып, жартылай құлдырап қалды.
On December 7, 1864, the arrest of a deputy named Rosales caused a rebellion against the highest authorities of the department and the central government. Led by Colonels Barahona, Zavala, and Antúnez, more than a thousand rebels marched towards Tegucigalpa in 1865. Faced with this situation, the president of the republic, General José María Medina, organized and led a military expedition to counter the rebels. At the end of the confrontation, Medina and his men imposed themselves on the rebels, capturing the leaders whom he shot, beheaded and buried. Several of the towns and villages of the Departments of Olancho Honduras were burned along with their inhabitants, and many of the rebels were killed in combat. Following this were many deportations and a mass exodus of Olanchanos to other parts of the country, reducing the population of Olancho. Manto lost his title of departmental head, which was transferred to Juticalpa. Three years later, in 1868, a young man Serapio Romero, known as Cinchonero, arrived in Juticalpa with a group of men to challenge Nazario Garay. Romero and Serapio dueled with machetes, with Serapio Romero victorious. Then, defying the central government, Romero unearthed the heads of Colonels Barahona, Antúnez and Zavala, and he paid them a posthumous tribute. To this new rebellion, the government responded by sending a military contingent, who ended up defeating, capturing and beheading Romero. After these bloody events, Olancho became an almost depopulated department.
Қазіргі заман
Оланчано халқының тәуелсіздік сезімі әлі де сақталып келеді, бірақ департаменттің ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші ретіндегі рөлі оны Гондурас экономикасының ажырамас бөлігіне айналдырды. Гондурас Республикасының бұрынғы президенті Порфирио Лобо осы департаменттен, атап айтқанда Джутикальпа қаласынан шыққан. Сондай-ақ, бұрынғы президент, қазіргі конгрессмен Мануэль Зелая Росалес де Катакамас қаласынан, сондай-ақ департаменттен. Оланчо департаменті 2012 жылға дейін Гондурастың ең зорлық-зомбылыққа толы аймақтарының бірі болып келді. 2012 жылдың маусым айында АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасының қызметкері Гондураста күдіктіні өлтіргеннен кейін, АҚШ үкіметінің Оланчо аймағында есірткі тасымалына қарсы жасырын операциялар жүргізіп жатқаны расталды. Гондураста қызметкерлері бар көптеген көпұлтты корпорациялар, сондай-ақ қайырымдылық және діни ұйымдар өз мүшелерін Оланчоға барудан белсенді түрде қайтарады немесе сақтық танытуға кеңес береді, сондай-ақ АҚШ, Канада, Франция, Жаңа Зеландия және Ұлыбритания үкіметтері де осылай кеңес береді.
Old independent sentiments persist among Olanchanos, although the department's role as an agricultural producer has made it an integral part of the Honduran economy. The former president of Honduras, Porfirio Lobo, hails from the department, specifically from the city of Juticalpa. Also former president now congressman Manuel Zelaya Rosales is from the city of Catacamas, also from the department. The Olancho Department remained as one of the most violent areas in Honduras until 2012. In June 2012, after a Drug Enforcement Administration agent killed a suspect in Honduras, it was confirmed that the US government has been running covert operations in the Olancho area to combat drug trafficking. Many multinational corporations as well as charitable and religious organizations with personnel in Honduras actively discourage their members from visiting Olancho or suggest caution, as do the governments of the US, Canada, France, New Zealand and the UK, among others.
Демография
2013 жылғы Гондурас халық санағы кезінде Оланчо департаментінің халқы 520 761 адамды құрады. Олардың 94,54% метис, 3,39% ақ, 1,23% үнді халқы (0,71% печ, 0,21% ленка, 0,16% нахуа), 0,60% қара немесе афро-гондурастық және 0,24% басқа ұлт өкілдері болды.
At the time of the 2013 Honduras census, Olancho Department had a population of 520,761. Of these, 94.54% were Mestizo, 3.39% White, 1.23% Indigenous (0.71% Pech, 0.21% Lenca, 0.16% Nahua), 0.60% Black or Afro Honduran and 0.24% others.
Танымал мәдениет
Оланчо 2017 жылы сол аттас деректі фильмнің түсірілуіне себеп болды. Американдық режиссерлер Крис Вальдес пен Тед Грисуолдтың режиссерлік және продюсерлік жұмысы аясында түсірілген деректі фильмде аймақтық наркокорридо музыкалық тобы Los Plebes de Olancho тобының мүшелерінің өміріне назар аударылды. Фильмнің тұжырымы былай: Гондурас, Оланчодан келген фермер Мануэль аймақтың есірткі картельдері үшін музыка жасай отырып, атаққа жетуді көздейді. Бірақ әндерінің кейбір мәтіндері оны қиын жағдайға түсіргенде, Мануэль өміріндегі ең ауыр шешімді қабылдауы керек: атақ іздеуді жалғастыру ма, әлде қашу ма? "Оланчо" Монтана штатының Миссула қаласында өткен 2017 жылғы Big Sky деректі фильмдер фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді. Содан кейінгі екі жыл ішінде фильм ондаған халықаралық кинофестивальдерде көрсетілді, оның ішінде Нидерландыдағы Роттердам және Германиядағы Берлин кинофестивальдері де бар. Фильм 2017 жылғы Нью-Орлеан кинофестивалінде "Ең үздік деректі фильм" номинациясы бойынша арнайы қазылар алқасының жүлдесін, 2017 жылғы Тулса американдық кинофестивалінде "Ең үздік операторлық жұмыс" жүлдесін және 2017 жылғы Невада қалалық кинофестивалінде "Ең үздік деректі фильм" жүлдесін жеңіп алды. "Оланчо" фильмін First Run Features таратады және қазір Kanopy арқылы көруге болады, ал Amazon-нан сатып алуға болады.
Olancho was the subject of a 2017 feature length documentary film of the same name. The documentary, which was directed and produced by American filmmakers Chris Valdes and Ted Griswold, focused on the lives of band members from Los Plebes de Olancho, a regional narco corrido music band. The logline of the film is as follows:Manuel, a farmer from Olancho, Honduras, seeks fame by making music for the region’s drug cartels. When some of his song lyrics get him in trouble, Manuel must make the most difficult decision of his life: continue the quest for fame, or flee. Olancho premiered at the 2017 Big Sky Documentary Film Festival in Missoula, Montana. Over the course of the following two years, the film went on to screen at dozens of international film festivals, including at the Rotterdam Film Festival in the Netherlands and the Berlin Film Festival in Germany. The film earned the Special Jury Prize for Best Documentary Feature at the 2017 New Orleans Film Festival, Best Cinematography at the 2017 Tulsa American Film Festival, and Best Feature Documentary Film at the 2017 Nevada City Film Festival. Olancho is distributed by First Run Features and is now available streaming on Kanopy and for purchase on Amazon.