Кіріспе

Венесуэла мемлекеті

Боливар (esˈtaðo βoˈliβaɾ) – Венесуэланың 23 штатының бірі. Штаттың орталығы – Сиудад Боливар қаласы, ал ең ірі қаласы – Сиудад Гуаяна. Боливар штатының жалпы ауданы және 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 1 410 964 адамды құрайды. Штаттың ішінде Анхель сарқымасы орналасқан.

Испан отарлауы

Испания империясы тұсында ол Нуэва-Андалусия провинциясының бір бөлігі болды, кейін 1777 жылы король Карл III Венесуэланың Бас капитандығын құрғаннан кейін Гуаяна провинциясына қосылды. Штаттың астанасы Сиудад-Боливар 1595 жылдың 21 желтоқсанында Антонио де Беррио құрған, ол Гуайананы қоныстандыру миссиясымен Ньюэва-Гранададан (қазіргі Колумбия) келген еді. Алғашқыда Санто-Томас-де-Гуаяна деп аталған қала, Кариб теңізінің үндістері мен еуропалық каперлердің үздіксіз шабуылдарына ұшырағандықтан үш рет көшірілуге мәжбүр болған бекініс порты болды, олардың арасында 1617 жылы сэр Уолтер Рэли ерекше көзге түсті. 1764 жылы ол Ориноконың жағалауында, оның ең тар бөлігінде орналасқан түпкілікті жерін тапты, содан кейін Санто-Томас-де-ла-Ньюэва-Гуаяна-де-ла-Ангостура-дель-Ориноко деп аталды, қарапайым тілде Ангостура, бұл атау 80 жылдан астам уақыт бойы сақталды және бүгінге дейін еске алынады. 1800 жылы барон Александр фон Гумбольдт пен Аимэ Бонпланд Ангостураға сапар шекті және одан Эль-Пао арқылы Барселонаға, содан кейін Куманаға барды, осылайша Венесуэла бойынша саяхатын аяқтады.

Тәуелсіздік дәуірі

Ангостура конгресі 1819 жылдың 15 ақпанында азат етуші Симон Боливар бастауымен, генерал Франсиско де Миранданың идеологиясының ықпалымен шақырылған Венесуэла Республикасының екінші Конституциялық конгресі болды. Ол Венесуэла мен Жаңа Гранаданың тәуелсіздік соғыстары кезеңінде өткізілді. 1821 жылы (Ұлы Колумбия кезінде) ол сол кездегі ең ірі аумағы бар Ориноко департаментіне айналды (орталығы Санто-Томас-де-ла-Ньюэва-Гуаяна-де-ла-Ангостура-дель-Ориноко, яки Ангостура қаласы). Ұлы Колумбия таратылғаннан кейін, 1854 жылға дейін аймақ Гуаяна провинциясына бағынышты болды, содан кейін Ориноко провинциясы болды (орталығы – Сиудад-Боливар қаласы).

19 ғасыр

1856 жылы сол кездегі Амазонас федералды аумағы бөлінгеннен кейін, Гуайана провинциясы 1864 жылы Гуайана егеменді штаты деп аталды. 1864 жылы Гуайана Венесуэла Біріккен Штаттарының тәуелсіз штаттарының бірі болды. 1879 жылы ол федерацияның жеті штатының бірі болды, Амазонасқа жататын аумақсыз, ол Амазонас федералды аумағына айналды. 1881 жылы ол елдің құрамындағы тоғыз саяси бірліктердің бірі болды, Гуаяна мен Апуре штаттарынан құралған Ұлы Боливар штаты деген атқа ие болды. Оның аумағы 1881 жылы Юруари және Эль-Каура, 1883 жылы Армистисио және 1884 жылы Дельта федералды аумақтары құрылғаннан кейін азайды. 1890 және 1893 жылдар аралығында ол бұл аумақтарды қайтарып алды. 1887 жылы қазіргі Дельта Амакуро штаты Гуаяна штатынан бөлінді. 1899 жылы Апуре және Гуаяна штаттары бөлініп, дербестігін орнатты; ал 1901 жылғы Конституциядан бастап Гуаяна штатының атауы Боливар штаты деп өзгертілді, бұл азат етуші Симон Боливарға көрсетілген құрмет. Ангостурада Боливар 1819 жылдың 15 ақпанында Венесуэла Республикасының екінші конгресін шақырды. Оның ашылу сөзі және ол ұсынған конституция оның мансабындағы үш ең маңызды құжаттың соңғысы болып табылады. Correo del Orinoco 1818 және 1820 жылдар аралығында жарық көрді, осылайша Венесуэланың еркін баспасөзі дүниеге келді.

20 ғасыр

1903 жылғы 21 шілдеде Сиудад-Боливар маңында Бостандықты күрескен революцияның соңғы шайқасы болды, онда Хуан Висенте Гомес басқаратын үкіметтік әскер генерал Николас Роландоның қарсы күштерін жеңді. Бостандықты күрескен революцияның жеңілісі Венесуэлада саяси тұрақсыздық пен ірі азамат соғыстарымен ерекшеленген XIX ғасырдың аяқталуын білдірді, бұл Анд таулы аймақтарының басшыларының билігімен орталық үкіметтің нығаю кезеңіне жол ашты. 1989 жылы губернаторлар мен заң шығару жиналысына алғашқы сайлаулар өткізіліп, Каракастағы орталық үкімет тарапынан тағайындау практикасы тоқтатылған кезде штаттар көбірек тәуелсіздік алды. 2006 жылғы 13 қарашада елдің екінші ірі көпірі болып табылатын Оринокия көпірі ашылды, ол Сиудад-Гуаяна мен Ориноко өзенінің Ансоатеги және Монагас штаттарындағы қарсы жағалаулары арасындағы байланысты жеңілдетті. Ориноко кен аймағы (AMO) 2016 жылғы 24 ақпанда Арко Минералды Ориноко Ұлттық стратегиялық даму аймағы ретінде ресми түрде құрылды, 2 – бұл Венесуэла Республикасы 2017 жылдан бері пайдаланып келе жатқан минералды ресурстарға бай аймақ. Ол көбінесе Боливар штатының солтүстігін, Амазонас штатының солтүстік-шығысын және Дельта Амакуро штатының бір бөлігін қамтиды. Онда 7000 тонна алтын, мыс, алмаз, колтан, темір, боксит және басқа да минералдардың қоры бар.

Географиялық орналасуы

Солтүстігінен Ориноко өзені және Дельта Амакуро, Монагас, Ансоатеги және Гуарико штаттарымен шектеседі; оңтүстігінен Бразилия Федеративтік Республикасымен; оңтүстік-батысынан Амазонас штатымен; шығысынан Гуаяна Эсекиба аумағымен, Гуаяна Кооперативтік Республикасымен даулы аймақ; батысынан Апуре штатымен. Гвиана қалқанының арасындағы рельефте үш негізгі ландшафтты бөліп қарастыруға болады: оқшауланған Ориноко саванналары мен аласа таулар, Тепуидің үстел тәрізді шыңдарымен және Ориноконың салаларының аңғарларымен ерекшеленетін таулы ландшафт, сондай-ақ шығысында Иматака тау тізбегімен шектелген Юруаридің жазықтары мен ішінара саванналары.

Көңіл көтеру

Мемлекеттің көбі Гвиана массивімен жабылған; бұл эпирогендік қозғалыстарға ұшырады, ол қалқанның негізгі тау жыныстарын жаңартып, өзендік эрозиямен кесілді, оларға жетіп, қадам-қадамды рельефтерді құрады, олар тепуилер деп аталады. Тепуилер негізінен құрылымның орталық және оңтүстік бөліктерінде орналасқан. Орташа биіктігі 400 м, оңтүстіктен солтүстікке қарай жалпы еңіс байқалады. Ең биік платолар 2000 м-ден асып түседі. Ең биік нүкте – Пакараима жотасындағы Рорайма тауы (2875 м), ол оңтүстікке қарай Парима және Тапирапеко жоталарымен жалғасады. Массивтің солтүстігі біртекті, биіктігі 400 м төмен және көптеген қалдық төбелер бар. Солтүстік-шығысында Нурия және Иматака таулары, сондай-ақ Юруари өзенімен кесілген 500 м-ден жоғары платолар мен төбелер ерекшеленіп тұрады. Оңтүстік-шығыс бөлігі Эребато өзені және Жоғарғы Вентуари аңғары арқылы солтүстік-батыс бөлігінен бөлінеді. Оған Ұлы Саванна және Карони өзенінің батысындағы үш биік платодан тұратын қалған аумақ кіреді. Массивтің оңтүстік-батысы Вентуари, Альто-Рио-Негро және Альто-Ориноко өзендері арқылы өтетін жазықтардан тұрады, олар қалдық төбелермен тізіліп жатыр.

Гидрографиялық

Юруари Куюни өзенінің алабын қоспағанда, штаттың барлық аумағы Ориноко су желісіне кіреді. Ең маңызды өзендердің қатарында Карони, Парагуа және Каура сияқты өзендер бар. Олардың бәрі Гвиана қалқанының қатты тау жыныстарындағы қиын-қыстау жерлер арқылы өзен арналарын қазып, жылдам ағысты жартастар мен сарқырамаларды құрайды. Карони өзенінің жағдайында осы бедердің өзгешеліктері қуатты гидроэлектр станцияларын салуға мүмкіндік берді. Гури суқоймасы және Симон Боливар гидроэлектр станциясы (бұрынғы Рауль Леони атындағы) 80 000 гектардан астам аумақты алып жатыр және Венесуэлада электр энергиясын өндірудің ең маңызды орталығы болып табылады. Карони өзенінің саласы – Чурун өзені Ауян-Тепуй үстіртінде басталып, 936,60 метрлік биіктіктен құлайды: бұл – әлемдегі ең биік Ангел сарқырамасы.

Климат

Жылдық орташа температура (Max Min) 27 және 30 °C аралығында (Пуэрто-Ордас аймағы). 27-31 °C (Ciudad Bolivar аймағы). 18 және 23 °C (Гран-Сабана аймағы). Климат тропикалық, бірақ аймақтарға қарай өзгеріп тұрады; сондықтан төменгі жатқан аймақтарда орташа температура 27 °C-қа жетеді және мол жауын-шашын жауады. Аумақтың кеңдігіне байланысты климаттың өзгеруі биіктік пен желдермен анықталады, себебі ендік орны (4° және 8° солтүстік ендік аралығында) оны экваторлық белдеуге толығымен орналастырады. Шығыс және солтүстік-шығыс желдерінің ықпалымен төменгі солтүстік жерлерде жаңбырлы және құрғақ маусымдар анық байқалады; ал оңтүстік жерлер Амазонка ойысынан және оңтүстік-шығыстан ылғалды желдерді қабылдап, биіктіктерге тиген кезде 1600 мм-ден астам жауын-шашын тудырады.

Аумағы

Боливар штаты – Венесуэланың ең ірі штаты, оның аумағы 242 801 км² құрайды, бұл ұлттық аумақтың 26,49% тең. Сонымен қатар, заң бойынша Гуаяна Эсекибаның Куюни өзенінен оңтүстікке қарай жатқан, Куюни Мазаруни, Потаро Сипаруни және Альто-Такту Альто-Эсекибо аймақтарына да талап етуде, бұл аумақты 124 414 км²-ға арттырады. Боливар штатының географиясы былай: штат Венесуэланың оңтүстік-шығысында орналасқан, онда тропикалық ормандар мен саванна климаты басым, штаттың көп бөлігі Ориноко өзенімен шектелген. Ол Венесуэланың бірнеше штатымен, сондай-ақ Гайана және Бразилия республикаларымен көршілес.

Саясат және үкімет

Мемлекет автономиялы және Федерацияның қалған бөліктерімен саяси тұрғыдан тең. Өзінің басқаруын және мемлекеттік билік органдарын Боливар штатының Конституциясы арқылы ұйымдастырады, ол 2001 жылдың 2 шілдесінде Сиудад-Боливар қаласындағы Заңнамалық Кеңеспен бекітілген.

Атқарушы билік

Оның құрамына Боливар штатының губернаторы және мемлекеттік хатшылар тобы кіреді. Губернатор халықтың тікелей және құпия дауыс беруі арқылы төрт жылға сайланады, сондай-ақ оны қатарынан қайта сайлау мүмкіндігі бар, ол штаттық басқаруды жүзеге асырады. Қазіргі губернатор – PSUV партиясынан Justo Noguera Pietri. Венесуэланың тағы 23 федералдық бірлігі сияқты, штаттың өз полиция күші бар, ол Ұлттық полиция және Венесуэла Ұлттық гвардиясымен күштіленеді және толықтырылады.

Заң шығарушы өкілеттік

Мемлекеттік заң шығару құқығы Боливар штатының бірпалаталы Заң шығару кеңесіне жүктеледі, оның мүшелері халықтың тікелей және құпия дауыс беру арқылы төрт жыл сайын сайланады, штат халқы мен муниципалитеттерінің пропорционалдық өкілдігі жүйесінде үздіксіз қайта сайлану мүмкіндігімен. Штатта 15 депутат бар, олардың 4-і оппозициялық партиядан, ал 11-і биліктегі партиядан, сондай-ақ Боливар штатының жергілікті халықтары мен қауымдастықтарының өкілдері де бар.

Жергілікті халықтар

Боливар штатында ел ішінде пайда болған бірнеше этникалық топтар мекендейді. Басты топтардың ішінде пемон, екуана, санема, панарес, хоти және пиароа тайпалары бар. Бұл тайпалардың бәрі өз тілдерінде сөйлейді, алайда көпшілігі испан тілін де біледі.

Экономика

Боливар штатында Венесуэла үшін өте маңызды үлкен энергия көздері (мысалы, Гури бөгеті), танымал ауыл шаруашылығы өнімдері (Гуана ірімшігі, мақта, юка, маниока, ақ және қоңыр каталина, наибоа сияқты), және үлкен сұранысқа ие көптеген минералдар (темір, алтын, боксит және тағы да басқалары) бар. Бұл ресурстар Гуаяна қаласында орналасқан.

Ауыл шаруашылығы

Боливар штатының ауыл шаруашылығы секторы мемлекеттік деңгейде де, ұлттық деңгейде де аз маңызға ие. Топырақ, топография және климат ерекшеліктері осы аймақты ауыл шаруашылығын дамыту үшін күшті шектеу деп қарастыруға алып келді, себебі оның топырағының көп бөлігі ылғалды ұстау қабілеті төмен және күшті қышқыл реакциялы, кремнийлі тау жыныстарынан тұрады. Дегенмен, ауыл шаруашылығы өнімдерінің кең ассортиментін өндіруге және орман ресурстарының мол қорына байланысты, тиісті технологияларды қолдану, суару жүйелерін енгізу және шаруашылықтың көлемін дұрыс таңдау арқылы бұл сектор аймақтың толыққанды дамуына маңызды үлес қоса алады деп болжауға болады.

Теміршілдік

Боливар штатында Гуаяна аймағының табиғи ресурстарын пайдалана отырып, тікелей тотығудан қышқылдану және электрлік доғалы пештер технологияларын қолданып болат өндірумен айналысатын Siderurgica del Orinoco (SIDOR) компаниясы орналасқан.

Колтан

2017 жылға қарай кольтан өндірісі Венесуэла мемлекеті мен Венесуэланың Faoz корпорациясы құрған Parguaza компаниясы арқылы басталады.

Орман ресурстары

Кейбір ормандық ағаштар пайдаланылады, олардың көптегені құнды, мысалы, букаре, махоган және өрік, крал, гуамо, саррапия, харұп сияқтылары.

Туризм

Боливар штаты Венесуэла және Оңтүстік Америкадағы ең маңызды туристік тартымдардың бірі болып табылады, олардың ішінде Ангел шарлауы (әлемдегі ең биік шарлауық) және Рорайма тауы сияқты Тепуи деп аталатын көптеген ерекше таулар, сондай-ақ көптеген табиғи көлдер, үңгірлер, өзендер, өзен аралдары, орман, тас формациялары, шарлауықтар мен түрлі-түрлі көлдер бар.

Гуаянаның қамалдары

Сан-Феликстен 30 шақырым қашықтықта, Пьякоаға қарайтын жолда, Дельта Амакуро штатында Лос Кастиллос де Гуаянаны таба аласыз. Бұл ғимараттар Ориноко өзенінің оң жағалауындағы тасты төбелерге отаршылдық дәуірде, қаракшылар мен кезбелердің шабуылдарынан қауғалап, Эл Дорадоны іздеуден қорғау үшін салынған. Эл Дорадо – біздің байырғы халықтарымыздың ең таңғажайып ойларының бірі, ол жаулаушылардың ақылын улайтын еді.

Сан-Франциско де Асис қамалы

Қамалдардың біріншісі, Сан-Франциско-де-Асис (Фуэрте-Виллапол) 17 ғасырда Ориноко өзенінің жағасында 1678 және 1684 жылдар аралығында, Геро́нимо Марти́нес Мендосаның мәліметінше, губернатор Кап. Тибурсио де Акспе и Зуниганың бұйрығымен, Ангостурадан кейінгі Ориноконың ең тар жерінде, бұрын Дон Антонио де Беррио, Гуаянаның алғашқы губернаторы және Санто-Томе де Гуаянаның негізін қалаушы орнатқан Сан-Францисконың ыстық тілегі болған жерге салынды.

Сан-Диего Кастильосы

Көп жылдар өткен соң, алғашқы қамалдың қорғанысын нығайту мақсатында Эль Падрастро немесе Сан-Диего қамалы салынды. Құрылысы 1747 жылы басталды. Ол төбешік немесе өгей ата орналасқандықтан осылай аталды, сол жерден Сан-Франциско қамалын көруге болады, оны ол қорғайды. Бұл қамалдарды 1897 жылы Венесуэланың сол кездегі президенті Хоакин Креспо жаңартып, Сан-Диего қамалын Фуэрте-Кампо-Элиас, ал Сан-Франциско қамалын Фуэрте-Виллапол деп атады. Бұл қаһармандар Испанияда туғанына қарамастан, Тәуелсіздік соғысы кезінде республикалық жақтағы күштерде шайқасты.

Карони миссиясының қираған жерлері

Олар Пурисима Консепсьон дель Карони миссиясының қираған жерлері деп аталады, немесе көбінесе "Лас Мисионс дель Карони" деп белгілі. Бұл қираған орын Каталон капуциндерінің басқару орталығы болған және 1960 жылдың 2 тамызында Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Ол отарлық сәулет өнерінің тамаша мысалы болып табылады, соңында тас, кірпіш, плитка, ағаш және цементпен салынған, бұл оған ғасырлар бойы сақталуға жеткілікті мықты құрылым сыйлады. Ішіндегі тіктөртбұрышты кеңістікте ғибадатхананың немесе шіркеудің басты бөлігінің құрылымын ұстанатын қоңырау мұнарасы, шағын шіркеу және күн мен ай, бұлттар мен періштелерді бейнелейтін суреттерден тұратын қабырғалық кескіндеме, сондай-ақ, болжам бойынша, Таза Мария мен Ассизилік Франциск әулиені бейнелейтін сылуеттер бар. Бұл орынға төселген жол арқылы және Макагуа суқоймасының жағалауына жалғасқан тұрақ орны да қарастырылған.

Фольклорлық

Боливар штатының көптеген жергілікті мәдениеттерінде музыкалық және қолөнер өнерлері кездеседі. Орманда тұратын халық қамыс сырнайлар мен шалғылардың көмегімен рухани дұғалар айтады немесе ұжымдық қуаныш сәттерінде пайдаланады. Штаттың солтүстік-батыс аймағында, Гуарикенос және Апуренос жазықтарына жақын болғандықтан, жоропо биі өте кең таралған; арфа, маракас және куатроның үнімен орындалатын би кезеңдері, қимылдары мен әуендері Боливар штатының осы аймағына тән. Штаттың ішкі аймақтарындағы Эль-Каллао қаласындағы карнавалдар өте әсем және ерекше калипсосымен атақты, дәстүрлі. Гвиана калипсосы Антиль аралдарынан келген адамдардың штатка қоныстануымен пайда болды. Олар өздерінің ағылшын тіліндегі әдет-ғұрыптарын алып келді, олар біздің мәдениетімізбен бірігіп, калипсо мен көптеген басқа да дәстүрлердің тууына себеп болды. Карнавалдық топтардың белгілі бір тұлғасы және оның басты демеушісі – халық арасында "Ла Негра Исидора" деп танылған әйел болды, ол осы мерекеге үлкен мән берді.

Гастрономия

Боливар штатының гастрономиясы – бірнеше венесуэлалық тайпа мәдениеттерінің қосылуының нәтижесі. Онда юка, мерей, жүгері және пескакулодо қолданылады, олардан ерекше әрі керемет дәмді тағамдар жасалады. Боливар штаты аймақтың өнімдерін пайдаланатын, сан алуан гастрономияға ие. Кассава (юкадан жасалған) түрлі тағамдардың негізгі серігі саналады, содан кейін сапоара деп аталатын өзен балығы және мерейден жасалған түрлі тәттілер, ноугат сияқты өнімдер ерекшеленіп тұрады. Сондай-ақ, телита, кесо де мано және гуаянс сияқты әртүрлі ірімшіктер де бар. Сапоара – Боливар штатының гастрономиялық дәстүрі, ол Ориноко және Карони өзендерінің жанында көптеп кездеседі. Бұл балық Сиудад-Боливарда және Ориноко өзенінің бойындағы аймақтардың барлығында танымал. Одан санкочо, қуырылған, толтырылған және қабаттама балық дайындалады. Мамандар бұл балықты, жылына бір рет Ориноко өзенінің жағасында пайда болатыны үшін, Сиудад-Боливардың ең ерекше және айқын балығы деп атайды. Сапоара балығын аулау, Сиудад-Боливар және Соледад тұрғындарын тасымалдайтын кемелердің тоқтағысының алдында өтеді. Дәл осы жерде жыл сайын тамыз айында "La Feria de la Sapoara" атты қаланың үлкен мерекесі өтеді. Сапоарадан дайындалатын тағамдардың бірі – алтынбас, пісірілген, толтырылған, дөңгелекке кесілген мороккой торт, санкочо және қалғандары үй шаруасындағы әйелдердің немесе штаттың гастрономиялық саласындағы шебер аспаздардың қиялында қалады. Ұлттық және халықаралық талғамдарға көп жылдар бойы қызмет көрсеткен мамандардың рецепттері балықты қуырып (дорадо) дайындауға болатынын, негізгі ингредиенттері тұз және сарымсақ екенін көрсетеді. Егер пісіріп жегіңіз келсе, балықты арт жағынан тіліп, тұзбен жауып, түрлі дәмдеуіштер (бұрыш, пияз, паприка), горчица және т.б.) қосып, көкөністермен және жұмыртқамен толтырып, алюминий фольгаға орап, қоңыр түске енгенше пешке салыңыз. Бұл тағамға юка, салат және күріш немесе картофель гратен қосылып беріледі, бәрі жеке талғамға қарай. Санкочо де сапоара – Боливар штатының аспаздық өнерінің тамашасы, ол кез келген сорпа сияқты дайындалады, қалауыңызша көкөністер мен дәмдеуіштер қосылады. Бұл балықтың жылдың бір айындағы ерекше жағдайы мен сыртқы түрі, оның пайдалы қасиеттері мен дәмді дәмінен барлығын ләззат алуға мәжбүр етеді.

Спорт

Ең маңызды футбол клубы – Венесуэланың бірінші дивизионында ойнайтын Club Deportivo Mineros. Минерос, үшінші дивизион клубы Минервен Боливармен бірге Сиудад-Гуаянадағы Качамай стадионында орналасқан, стадион 41 ойыншыға және 600 көрерменге арналған. Оның қарсыласы Ангостура Ф.К., Сиудад-Боливардағы Рикардо Майя стадионында орналасқан, 2022 жылы бірінші дивизионға жол алды. Тағы үш клуб: Карони Ф.К., Эстудиантес де Карони Ф.К. (Венесуэладағы ең көне клуб) және Эль-Кальяодан келген Минасоро Ф.К. барлығы үшінші дивизионда ойнайды. Боливарда сонымен қатар еліміздегі ең үлкен бейсбол стадионы – Сиудад-Гуаянадағы (Венесуэла) Estadio La Ceiba бар, ол жақында жаңартылып, 30 000 көрерменге арналған. 2007 жылы Венесуэла бойынша, соның ішінде Боливар штатында өткен Америка Кубогының бірнеше ойыны қайта ашылған Качамай стадионында өтті, бұл штат тарихындағы ең ірі халықаралық шара болды. Жастар арасындағы бірнеше халықаралық турнирлер де өткізілді, сондай-ақ Копа Либертадорес, Копа Конмебол және Копа Судамерикананың ойындары да осы стадионда ойналды. 2007 жылы Венесуэланың кәсіби баскетбол лигасының кеңейтілуімен баскетболдағы франшиза бекітілді, ол бастапқыда Macizos de Guayana деп аталды, ал 2008 жылдың басында баспасөзге таныстырылғанда Gigantes de Guayana деп өзгертілді, осылайша Венесуэла баскетбол лигасының он командасының бірі болды. 2011 жылдың соңында жаңа Венесуэла волейбол супер лигасының алғашқы маусымы өтті, онда Huracanes de Bolivar командасы дебют жасады және финалда Industriales de Valencia командасын жеңіп, 2011 жылғы маусымның чемпионы атанды. Команда маусым бойы үстемдік танытып, Венесуэладағы жоғары деңгейін және басымдығын көрсетті.

Көлік

Мемлекетке су, құрлық және әуе арқылы кіруге болады; Амазонас, Апуре, Гуарико, Анзоатеги, Монагас және Дельта Амакуро штаттары арқылы кіру мүмкіндігі бар. Ciudad Bolívar және Ciudad Guayana халықаралық әуежайлары ең маңыздылары, сонымен қатар халықаралық қатынасқа мүмкіндік бар. Ла-Урбана, Кайкара-дель-Ориноко, Упата, Гуасипати, Ла-Парагуа, Эль-Дорадо, Санта-Елена-де-Уайрен, Канайма және басқа да кішігірім ұлттық әуежайлар да бар. Басты құрлық жолдарының бірі – Солтүстік магистральдық 19 шоссе, ол Ангостура көпірі арқылы Ориноко өзенін Анзоатеги штатының Соледад муниципалитетінен Ciudad Bolívar қаласына, содан кейін Ciudad Guayana қаласына дейін кесіп өтеді. Екіншісі – Оринокия көпірі арқылы Ориноко өзенін кесіп, Ciudad Guayana қаласына жақын 19 магистральдық шоссеге қосылатын жол. Осы жерден 10-шы магистраль Упата, Гуасипати, Эль Каллао, Тумеремо, Эль Дорадо, Ла Эскалера, Гран-Саба, 88 шақырымнан Санта-Елена-де-Уайренге дейін өтеді, Бразилия шекарасын кесіп, Боа-Виста және Манаос (Бразилия) қалаларына жетеді. Басқа да жолдар Амазонас штатымен батыс бағытта байланыс құрады. Су жолдары негізінен Ориноко өзенінде, балық аулау қайықтарында және басқа да кемелерде жүзеді, сонымен қатар Каура және Карони сияқты штаттың өзендерінде де саяхаттар жасалады.

Токома бөгетінің

Токома бөгеті, ресми атауы Мануэль Пиар гидроэлектр станциясы – Боливар штатындағы Карони өзенінің төменгі ағысында орналасқан Венесуэланың гидроэлектр станциясы. Құрылысы жүріп жатыр және төменгі Карони бассейніндегі ең соңғы гидроэлектрлік жоба болып табылады. Жобаға 2300 МВт қуаттылығы бар қондырғыларды орнату кіреді, олардың арқасында жылдық орташа 12 100 ГВт/сағ энергия өндіріледі. Аргентиналық IMPSA компаниясы жасаған 230 МВт қуаттылығы бар он Kaplan генераторлық қондырғының 2012-2014 жылдар аралығында пайдалануға берілуі күтілуде.

Каруачи бөгеті

Каруачи бөгеті – Венесуэладағы Гури суқоймасынан 60 шақырымнан астам төмен және Макагуа суқоймасынан 25 шақырым жоғары орналасқан су қоймасы. Ол 2006 жылы пайдалануға берілді және 250 км² аумақты құрайды. Елдің электр энергиясына қажеттілігінің 12%-ын қамтамасыз етеді. Бұл гидроэлектр станция Франсиско де Миранда деп те аталады. CVG Edelca, Каронидегі үшінші гидроэлектрлік бөгет құрылысының қоршаған ортаға тигізген жоғары әсерін ескере отырып, Қоршаған орта министрлігімен бірлесіп, аймақта табылған флора, фауна және құнды археологиялық ескерткіштерді сақтап қалу жұмыстарын жүргізді. Олар қазір Карони Экомузейінде тұрақты түрде көрсетілуде. Каруачи бөгетінің машина залындағы 12 генератор екуана этносының тоқуының көшірмелерімен жабылған. Әрбір турбина тайпаның мифтерін бейнелейді және диаметрі 16 метр болатын бүкіл турбинаны қамтиды. Ал қабырғаларда Гайана мен Венесуэланың әртүрлі аймақтарынан алынған 13 ежелгі петроглифтердің үлкен көшірмелері ілінген.

Макагуа бөгетінің

Макагуа бөгеті, сондай-ақ Антонио Хосе де Сукре гидроэлектр станциясы деп аталады, Боливар мемлекеттік электр энергиясын өндіру паркінің құрамына кіреді. Ол үш сатыдан тұрады: 6 кішкентай агрегаты бар Macagua I, 12 агрегаты бар Macagua II және жаңағы 2 агрегаты бар Macagua III. Кешен 2190 МВт қуат өндіреді. Оның ұзындығы 322 метр, ал 22 метр ені және 15,6 метр биіктігі бар 12 радиалды шлюздері бар. Пуэрто-Ордастан Сан-Феликске қарай жол жүргенде оны көруге болады. Оның ішінде Су алаңы және Карони Экомузейі орналасқан. Бұл жердің ең қызықты көрікті жерлерінің бірі – сарқырама арқылы өтетін көпір, одан келушілер көлікпен өте алады.