Кіріспе

chembox
| Verifiedfields = өзгертілді
| Watchedfields = өзгертілді
| verifiedrevid = 476996432
| Name = Мыс(II) нитраты
| ImageFile1 = Мыс(II) нитраты үш гидратының үлгісі.jpg
| ImageFileL2 = Сусыз мыс(II) нитратының бірлік ұяшығы 3D bs 17.png
| ImageFileR2 = Бета мыс(II) нитратының бірлік ұяшығы 3D bs 17.png
| ImageCaptionL2 = альфа полиморф 381 г/100 мл (40 °C) 666 г/100 мл (80 °C) гексагидрат:
|REL = TWA 1 мг/м3 (Cu ретінде) Көбінесе кездесетін гидраттар - гемипентагидрат және тригидрат.

Сусыз мыс (II) нитраты

Сусыз Cu(NO3)2 – сусыз өтпелі металл нитраттарының сирек кездесетіндерінің бірі. Оны суды қамтитын немесе су түзілетін реакциялар арқылы алуға болмайды. Егер мыс металлын динитроген тетроксидпен өңдесе, сусыз Cu(NO3)2 түзіледі: бірақ β формасында екі түрлі мыс орталығы бар, біреуі [4+1] геометриялы, екіншісі – шаршы жазық. Нитрометанды сольватта да "[4+1] координациясы" байқалады, онда шамамен 200 пм төрт қысқа Cu-O байланысы және 240 пм бір ұзын байланыс бар. Қатты сусыз мыс(II) нитратын вакуумда 150-200 °C температураға дейін қыздырғанда, ол сублимацияланып, мономерлі мыс(II) нитрат молекулаларының буын шығару үшін "жарылуға" ұшырайды. Бу фазасында молекулада екі бидентатты нитрат лигандтары болады.

Гидратталған мыс (II) нитраты

Бес гидрат сипатталған: моногидрат (|Cu(NO3)2*2H2O), гемипентагидрат (|Cu(NO3)2*2.5H2O), тригидрат (|Cu(NO3)2*3H2O) және гексагидрат (|[Cu(OH2)6](NO3)2). Гексагидраттың кристалдық құрылымы шамамен тең алты Cu–O арақашықтығын көрсетті, октаэдрлік Cu(II) кешендеріне тән Jahn Teller бұрмалауының әдеттегі әсерін ашып көрсетпеді. Бұл әсердің болмауы Cu–O байланыстарының серпімділігін шектейтін күшті сутекті байланысқа байланысты деп есептелді, бірақ бұл, балама ретінде, тазарту кезінде никельдің мыс ретінде жаңылыс анықталуынан болуы мүмкін.

Қолданбалар

Мыс(II) нитраты әртүрлі қолдануға ие, ең бастысы – оның мыс(II) оксидіне айналуы, ол органикалық химиядағы түрлі процестер үшін катализатор ретінде қолданылады. Оның ерітінділері тоқыма өнеркәсібінде және басқа металдарды жылтырату құралдарында пайдаланылады. Мыс нитраттары кейбір пиротехникалық құралымдарда кездеседі. Ол көбінесе мектеп зертханаларында химиялық вольта элементтерінің реакцияларын көрсету үшін қолданылады. Сонымен қатар, ол кейбір керамикалық глазурь мен металл патиналарының құрамына кіреді.

Органикалық синтез

Мыс нитраты, сірке қышқылы ангидридімен бірге, ароматты қосылыстарды нитраттау үшін тиімді реагент болып табылады, бұл Менке нитраттау деп аталады. Сулы мыс нитраты сазға адсорбцияланғанда "Claycop" деп аталатын реагент түзіледі. Нәтижесіндегі көк түсті саз, мысалы, тиолдарды дисульфидтерге тотықтыру үшін суспензия ретінде қолданылады. Claycop дитиоацеталдарды карбонилдерге айналдыру үшін де қолданылады. Монтмориллонит негізіндегі ұқсас реагент ароматты қосылыстарды нитраттау үшін пайдалы екені дәлелденді.

Электроуinning

Мыс(II) нитраты аммиак (NH3) қосалқы өнім ретінде шығатын шағын масштабты мыс электролизінде де қолданылуы мүмкін.