Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарық интенсивтілігінің СИ бірлігі
жарық интенсивтілігінің бірлігі
SI unit of luminous intensity
the unit of luminous intensity
Кандела (/k//æ//n/'/d//ɛ//l//ə/ немесе /k//æ//n/'/d//iː//l//ə/; символы: cd) – Халықаралық жүйедегі (СИ) жарық интенсивтілігінің бірлігі. Ол жарық көзінен белгілі бір бағытта шығарылатын бірлік кеңістік бұрышына шаққандағы жарық қуатын өлшейді. Жарық интенсивтілігі сәулелену интенсивтілігімен салыстырылады, бірақ жарық көзінің спектріндегі әрбір толқын ұзындығының үлесін қосудың орнына, әрбір толқын ұзындығының үлесі жарық тиімділік функциясымен салмақталады. Бұл функция CIE және ISO ұйымдары стандарттаған адам көзінің әртүрлі толқын ұзындықтарына сезімталдығын көрсетеді. Қарапайым балауыз шамның жарық интенсивтілігі шамамен бір канделаға тең. Егер сәуле шығарудың кейбір бағыттары мөлдір емес кедергімен жабылса, жасырылмаған бағыттардағы сәуле шығару шамамен бір кандела болып қалады. "Кандела" сөзі латын тілінен аудармасы – "шам". Ескі "шам" атауы әлі де кейде қолданылады, мысалы, "аяқ шам" және шам қуатының қазіргі анықтамасында.
The candela (/k//æ//n/'/d//ɛ//l//ə/ or /k//æ//n/'/d//iː//l//ə/; symbol: cd) is the unit of luminous intensity in the International System of Units (SI). It measures luminous power per unit solid angle emitted by a light source in a particular direction. Luminous intensity is analogous to radiant intensity, but instead of simply adding up the contributions of every wavelength of light in the source's spectrum, the contribution of each wavelength is weighted by the luminous efficiency function, the model of the sensitivity of the human eye to different wavelengths, standardized by the CIE and ISO. A common wax candle emits light with a luminous intensity of roughly one candela. If emission in some directions is blocked by an opaque barrier, the emission would still be approximately one candela in the directions that are not obscured. The word candela is Latin for candle. The old name "candle" is still sometimes used, as in foot candle and the modern definition of candlepower.
Анықтама
Салмақтар мен өлшемдер жөніндегі 26-шы Бас конференцияда (CGPM) 2018 жылы кандела қайта анықталды. 2019 жылдың 20 мамырында күшіне енген жаңа анықтама:
The 26th General Conference on Weights and Measures (CGPM) redefined the candela in 2018. The new definition, which took effect on 20 May 2019, is:
Кандела [ ] – бұл 540e12 жиілігіндегі монохроматикалық сәулеленудің жарық тиімділігінің бекітілген сандық мәні 683-ке тең деп қабылдау арқылы анықталады, ол lm W−1 бірлігінде берілгенде, cd sr W−1 немесе cd sr kg−1 m−2 s3-ке баламалы, мұнда килограмм, метр және секунд h, c және ΔνCs арқылы анықталады.
The candela [ ] is defined by taking the fixed numerical value of the luminous efficacy of monochromatic radiation of frequency 540e12, Kcd, to be 683 when expressed in the unit lm W−1, which is equal to cd sr W−1, or cd sr kg−1 m−2 s3, where the kilogram, metre and second are defined in terms of h, c and ΔνCs.
Түсіндірме
Таңдалған жиілік көрінетін спектрде жасыл түске жақын, шамамен 555 нанометр толқын ұзындығына сәйкес келеді. Адам көзі жарық жағдайларға бейімделгенде, осы жиілікке жақын ең жоғары сезімталдыққа ие болады. Осы жағдайларда фотопиялық көру, көздің визуалды қабылдауын скотопиялық көруден басым етеді. Басқа жиіліктерде бірдей жарық интенсивтілігіне жету үшін, адам көзінің жиілікке деген жауабына сәйкес, көбірек сәулелену қарқындылығы қажет. Белгілі бір толқын ұзындығы λ үшін жарық интенсивтілігі былай беріледі:
The frequency chosen is in the visible spectrum near green, corresponding to a wavelength of about 555 nanometres. The human eye, when adapted for bright conditions, is most sensitive near this frequency. Under these conditions, photopic vision dominates the visual perception of our eyes over the scotopic vision. At other frequencies, more radiant intensity is required to achieve the same luminous intensity, according to the frequency response of the human eye. The luminous intensity for light of a particular wavelength λ is given by
мұнда Iv(λ) – жарық интенсивтілігі, Ie(λ) – сәулелену қарқындылығы, ал V(λ) – фотопиялық жарық тиімділік функциясы. Егер бірнеше толқын ұзындығы болса (әдетте осылай болады), жалпы жарық интенсивтілігін алу үшін толқын ұзындықтарының спектрін интегралдау қажет.
where Iv(λ) is the luminous intensity, Ie(λ) is the radiant intensity and is the photopic luminous efficiency function. If more than one wavelength is present (as is usually the case), one must integrate over the spectrum of wavelengths to get the total luminous intensity.
Мысалдар
Қарапайым шам шамамен 1 кд жарық интенсивтілігімен жарық шығарады. 25 Вт қуатты компактты люминесцентті шам шамамен 1700 люмен жарық шығарады; егер бұл жарық барлық бағытта теңдей таратылса (яғни 4 стерадианға), онда оның интенсивтілігі шамамен 425 кд болады. 20° сәулеге (0,095 стерадиан) шоғырланғанда, сол шамның сәуле ішінде шамамен 18 000 кд интенсивтілігі болады.
A common candle emits light with roughly 1 cd luminous intensity. A 25 W compact fluorescent light bulb puts out around 1700 lumens; if that light is radiated equally in all directions (i. e. over 4 steradians), it will have an intensity of
Focused into a 20° beam (0.095 steradians), the same light bulb would have an intensity of around 18,000 cd within the beam.
СИ еселері
Басқа СИ бірліктері сияқты, кандела да 10-ның дәрежесіне көбейтілетін метрикалық префикс қосу арқылы өзгертілуі мүмкін, мысалы, 10−3 кандела үшін милликандела (мкд).
Like other SI units, the candela can also be modified by adding a metric prefix that multiplies it by a power of 10, for example millicandela (mcd) for 10−3 candela.