Кіріспе
Мұхаммед Анвар ас-Садат (25 желтоқсан 1918 – 6 қазан 1981) – египеттік саясаткер және әскери шенеунік, 1970 жылдың 15 қазанынан бастап 1981 жылдың 6 қазанында фундаменталистік әскери офицерлердің қолынан өлгенге дейін Египеттің үшінші президенті болды. Садат 1952 жылғы Египет революциясында король Фарукты құлатқан "Еркін офицерлер" тобының жетекші мүшесі және президент Гамал Абдель Насердің жақын серігі болды. Ол екі рет вице-президент қызметін атқарды және 1970 жылы президенттікке ие болды. 1978 жылы Садат пен Израильдің премьер-министрі Менахем Бегин АҚШ президенті Джимми Картердің көмегімен бейбітшілік шартына қол қойды, осыған байланысты олар Нобель сыйлығымен марапатталды. Президенттік қызметін атқарған 11 жыл ішінде ол Египеттің бағытын өзгертті, Насеризмнің көптеген саяси және экономикалық принциптерінен бас тартып, көп партиялық жүйені қайта жаңғыртты және "Инфитах" экономикалық саясатын іске қосты. Президент ретінде ол 1973 жылғы Йом Киппур соғысында Египетті жетектеп, 1967 жылғы Алты күндік соғыстан бері Израиль басып алған Синай түбегін қайтарып алды, бұл оны Египетте және, біраз уақытқа, кеңінен Араб әлемінде батыр етті. Содан кейін ол Израильмен келіссөздер жүргізіп, Египет-Израиль бейбітшілік шартына қол жеткізді, бұл оған және Менахем Бегинге Нобель сыйлығын жеңіп берді, соның арқасында Садат мұсылман әлемінен алғашқы Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Шартының нәтижесінде Синай Египетке қайтарылғанына египеттіктердің көпшілігі жағымды пікір білдіргенімен, елдің "Мұсылман бауырлары" мен солшылдары оны қабылдамады, себебі Садат палестиналық мемлекет құруға ұмтылысын тоқтатты деп санайтын. Бейбітшілік шарты оның өліміне әкелген басты факторлардың бірі болды. 1981 жылдың 6 қазанында Халид Исламбули басқарған экстремистер Каирдегі 6 қазандық парад кезінде Садатқа автоматты мылтықтан оқ жауып, оны өлтірді.
Muhammad Anwar es Sadat (25 December 1918 – 6 October 1981) was an Egyptian politician and military officer who served as the third president of Egypt, from 15 October 1970 until his assassination by fundamentalist army officers on 6 October 1981. Sadat was a senior member of the Free Officers who overthrew King Farouk in the Egyptian Revolution of 1952, and a close confidant of President Gamal Abdel Nasser, under whom he served as Vice President twice and whom he succeeded as president in 1970. In 1978, Sadat and Menachem Begin, Prime Minister of Israel, signed a peace treaty in cooperation with United States President Jimmy Carter, for which they were recognized with the Nobel Peace Prize. In his 11 years as president, he changed Egypt's trajectory, departing from many political and economic tenets of Nasserism, reinstituting a multi party system, and launching the Infitah economic policy. As President, he led Egypt in the Yom Kippur War of 1973 to regain Egypt's Sinai Peninsula, which Israel had occupied since the Six Day War of 1967, making him a hero in Egypt and, for a time, the wider Arab World. Afterwards, he engaged in negotiations with Israel, culminating in the Egypt–Israel peace treaty; this won him and Menachem Begin the Nobel Peace Prize, making Sadat the first Muslim Nobel laureate. Although reaction to the treaty—which resulted in the return of Sinai to Egypt—was generally favorable among Egyptians, it was rejected by the country's Muslim Brotherhood and the left, which felt Sadat had abandoned efforts to ensure a Palestinian state. The peace treaty was also one of the primary factors that led to his assassination; on 6 October 1981, militants led by Khalid Islambouli opened fire on Sadat with automatic rifles during the 6 October parade in Cairo, killing him.
Ерте өмір және революциялық қызмет
Әнұар Садат 1918 жылғы 25 желтоқсанда Мысыр сұлтандығының Монуфия губернаторлығындағы Мит-Абу-Эль-Ком қаласында кедей отбасында дүниеге келді. Оның 14 бауыр-қарындасы болған. Оның ағаларының бірі – Атеф Садат кейін ұшқыш болып, 1973 жылғы қазан айындағы соғыста қаза тапты. Әкесі – Анвар Мохаммед Эль Садат Жоғарғы Мысырлық, ал анасы – Сит Аль Берейн Мысырлық ана мен Судандық әкеден туған. 1938 жылы Египет Корольдігінің астанасы Каирдегі Корольдік әскери академияны бітіріп, Сигнал корпусына тағайындалды. Ол армияға екінші лейтенант болып келіп, сол кезде британдық және египеттік үкіметтердің бірлескен басқаруындағы Суданға (Англо-Египеттік Судан) орналасты. Сол жерде ол Гамал Абдель Насермен танысты. Бірнеше жас офицерлермен бірге олар Египеттен британдықтарды шығарып, корольдық жемқорлықты жоюды мақсат тұтқан «Азат офицерлер» ұйымын құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтарды елден қуғындау үшін Оккупациялық британдық күштерді қуғындау үшін Оккупациялық державалардан көмек алуға тырысқаны үшін британдықтар оны тұтқындады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, ол Уэфд үкіметіндегі қаржы министрі Әмин Османды және египеттік-британдық достық қоғамының төрағасын, британдықтарға деген шектен тыс жанашырлығы үшін өлтіруге шешім қабылдаған құпия қоғаммен кездесті. Осман 1946 жылғы қаңтарда өлтірілді. Әмин Османның өлтірілуінен кейін Садат қайтадан түрмеге қамалды. Қармадан түрмесінде ол жалғыздық камерада қамауда болудың ең қиын сынақтарына тап болды, бірақ Хусейн Тауфик ісі бойынша бірінші айыпталушы қашып кетті, қылмыстық дәлелдердің болмауына байланысты барлық айыптар алынып тасталды және күдікті босатылды. Сол кездегі жас полиция офицері Салах Зұлфиқар түрмедегі жауапты офицер болды. Ол Садаттың батырлығына, оның еліне деген патриоттық сезіміне сенді және оның еліне деген сүйіспеншілігі үшін айыпталып, түрмеге қамалғанын түсінді. Зұлфиқар оған тамақ, газет, темекі әкеліп, отбасына оның жағдайын білу үшін келу рұқсатын алуға көмектесті. Анвар Садат «Мұсылман бауырлары», фашистік «Жас Мысыр», Мысырдың «Темір гвардиясы» және «Азат офицерлер» деп аталатын құпия әскери топ сияқты көптеген саяси қозғалыстарда белсенді болды. Өзінің «Азат офицерлер» әріптестерімен бірге Садат 1952 жылғы Египет революциясын бастарған әскери төңкеріске қатысты, ол сол жылдың 23 шілдесінде Фарук патшаны құлатты. Садатқа революция туралы жаңалықты египет халқына радио арқылы жеткізу міндеті жүктелді.
Насердің президентлігі кезінде
1954 жылы Гамал Әбдел Насер президент болған кезде Садат мемлекеттік министр болып тағайындалды. Ол сондай-ақ жаңадан құрылған "Ал Гомхурия" күнделігінің редакторы болып тағайындалды. 1959 жылы ол Ұлттық одақтың хатшысы лауазымын иеленді. Садат 1960-1968 жылдары Ұлттық Ассамблеяның төрағасы, ал 1964 жылы вице-президент және президенттік кеңестің мүшесі болды. 1969 жылғы желтоқсанда ол қайтадан вице-президент болып тағайындалды.
Төрағалық
Садаттың президенттігінің маңызды оқиғаларының бірі – билікті консолидациялау мақсатындағы оның «Түзету революциясы», Мысырдың ұзақ жылдар бойындағы одақтасы және демеушісі КСРО-мен қарым-қатынасты үзгені, 1973 жылғы қазан айында Израильмен болған соғыс, Израильмен жасалған Кемп-Дэвид келісімі, Мысыр экономикасының «ашылуы» (немесе Инфитах) және соңында 1981 жылы оның қанына қызыл тамған оқиға. Садат, 1970 жылғы қазанда Насердің қайтысынан кейін президенттік лауазымға келді. Садаттың президенттігінің қысқа ғана уақытқа созылатыны күтілді. 1971 жылғы 15 мамырда Садат өзінің Түзету революциясын жариялап, үкімет, саяси және қауіпсіздік құрылымдарын ең жақтас Насершілдерден тазартты. Садат Насердің басып тастаған ислами қозғалысының қайта жандануына ынталанды. Исламшылдарды әлеуметтік консерваторлар деп есептеген ол, саяси қолдаудың орнына оларға «маңызды мәдени және идеологиялық тәуелсіздік» берді. 1971 жылы, Суэц каналы аймағындағы Тозу соғысының үшінші жылында Садат БҰҰ өкілі Гуннар Джаррингтің бейбітшілік ұсыныстарын қолдады, бұл Израильдің соғысқа дейінгі шекараларына қайту негізінде Израильмен толық бейбітшілікке алып келуі мүмкін болды. Алайда, бұл бейбітшілік бастамасы сәтсіз аяқталды, себебі Израиль де, Америка Құрама Штаттары да сол кезде талқыланған шарттарды қабылдауға келіспеді.
Түзетуші революция
Садат билікке келгеннен кейін көп ұзамай көптеген мысырлықтарды таң қалдырды, ол режимдегі ең ықпалды екі тұлғаны – кеңес шенеуніктерімен тығыз байланыста болған вице-президент Әли Сабриді және құпия полицияны басқарған ішкі істер министрі Шарави Гоманы қызметтен босатып, түрмеге қамады. Ол Мысыр армиясын Израильмен жаңадан қақтығысуға дайындау үшін реформалады. Мысыр мен Сирия алты күндік соғыстан бері Израиль басып алған тиісті аумақтарды – Мысырдың Синай түбегін және Сирияның Голан биіктерін қайтарып алу мақсатымен соғыс бастады. Соғыстың бастапқы кезеңдеріндегі Мысыр мен Сирияның көрсеткен нәтижелері Израильді де, араб әлемін де таң қалдырды. Ең айқын жетістік (Бадр операциясы, сондай-ақ "Кешу" деп белгілі) – египеттік әскердің басып алынған Синай түбегіне шамамен 15 км тереңірек енуі, Бар-Лев желісін бұзып, көбінесе жойғаннан кейін болды. Бұл желінің бұзылмайтын қорғаныс тізбегі екені жұртқа кеңінен танымал еді. Соғыс барысында Израиль армиясының үш дивизиясы генерал Ариэль Шаронның басшылығымен Суэц каналын кесіп өтіп, бірінші кезекте Мысырдың екінші армиясын қоршауға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталса да, Америка Құрама Штаттары мен Кеңес Одағы арасындағы келісімге байланысты Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 1973 жылғы 22 қазанда 338-ші қарар қабылдап, дереу атысты тоқтатуға шақырды. Атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылғанымен, ол бірден бұзылды. КСРО Министрлер Кеңесінің төрағасы Алексей Косыгин Дания премьер-министрі Анкер Йоргенсенмен жоспарланған ресми кездесуін тоқтатты және Садатты бейбітшілік шартына қол қоюға көндіру үшін Мысырға сапар шекті. Косыгиннің екі күндік сапары барысында ол Садатпен жеке кездескен-кездеспегені белгісіз. Израиль әскері Мысыр армиясын толық қоршауға тырысып, алға жылжуын жалғастырды. Қоршау 24 қазанда, атысты тоқтату бұзылғаннан кейін үш күн өткен соң аяқталды. Бұл жағдай үлкен державалар арасындағы шиеленісті күшейтті, бірақ соғысты аяқтау үшін 25 қазанда екінші атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізілді. Жаулық әрекеттер тоқтатылған кезде Израиль әскерлері Дамаскіден 40 шақырым (25 миль) және Каирден 101 шақырым (63 миль) қашықтықта болды.
Исраилмен татулық
Мысыр мен Сирияның алғашқы жеңістері бүкіл Мысыр мен араб әлемінде халықтың рухын жаңартты және көптеген жылдар бойы Садат «Кезеңді басып өткен батыр» деп танылды. Израиль Мысырды қауіпті қарсылас деп мойындады, ал Мысырдың жаңа саяси маңызы Суэц каналын қайтаруға және бейбітшілік процесі арқылы оны қайта ашуға әкелді. Оның жаңа бейбітшілік саясаты Израиль үкіметімен күштерді бөлу туралы екі келісімге қол қоюға себеп болды. Осы келісімдердің біріншісі 1974 жылғы 18 қаңтарда, екіншісі 1975 жылғы 4 қыркүйекте жасалды. Садаттың бейбітшілік саясатының маңызды бір бөлігі – оның күш-жігеріне діни қолдау табу болды. 1975 жылғы қазан-қараша айларында АҚШ-қа сапар шеккен кезде ол евангелист пастор Билли Грэмді ресми сапарға шақырды, ол Садаттың сапарынан кейін бірнеше күн өткен соң өтті. АҚШ-тағы евангелист христиандармен қарым-қатынас орнатумен қатар, ол Ватиканмен де ынтымақтастық орнатты. 1976 жылғы 8 сәуірде ол алғаш рет Ватиканға барып, Папа Павел VI-дан Палестина мәселесіне әділ шешім табуды қамти отырып, Израильмен бейбітшілік орнатуға қолдау алды. Садат өз тарапынан Папаға Каирге келуге ресми шақыру жолдады. Садат өзінің мақсаттарын ілгерілету үшін бұқаралық ақпарат құралдарын да пайдаланды. 1976 жылғы ақпан айының басында ливандық «Аль-Хавадет» журналына берген сұхбатында ол АҚШ үкіметінен Синай мен Голан биіктіктерінен Израильді үлкен шығарып алуға қысым жасауға құпия уәде алғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Израиль үкіметін алаңдатты, бірақ Киссинджер мұндай уәде берілмегенін жоққа шығарды. 1977 жылғы қаңтарда «Нан көтерілісі» сериясы Садаттың экономикалық либерализациясына және әсіресе нан сияқты негізгі қажеттіліктерге баға бақылауын алып тастау туралы үкіметтік жарлыққа наразылық білдірді. Қазалы оқиға екі күнге созылып, Каирде жүздеген мың адам қатысты. Тек Каирде 120 автобус пен жүздеген ғимарат қирады. Көтеріліс армия күштерін енгізу және баға бақылауын қайта орнатумен аяқталды. Осы кезеңде Садат Батыспен қарым-қатынасты жақсартуға жаңа көзқарас ұсынды. Бейбітшілік шарты Ануар Садат пен Израиль премьер-министрі Менахем Бегин 1979 жылғы 26 наурызда АҚШ-тың Вашингтон қаласында, АҚШ президенті Джимми Картердің көмегімен Египет пен Израиль арасындағы келісімдер сериясынан кейін (1978 ж.) қол қойылды. Садат пен Бегин осы келісімді жасағаны үшін Нобель сыйлығымен марапатталды. Садат қабылдау сөзінде арабтар мен израильдіктердің ұзақ күткен бейбітшілігі туралы айтты: «Соғыстарды тоқтатайық, өмірді әділдік пен шындықтың берік негізінде қайта құруға тырысайық». Бұл шақыру Мысыр халқының, араб және израиль халқының көпшілігінің және шын мәнінде әлемдегі миллиондаған ерлердің, әйелдердің және балалардың ерік-жігерін білдірді. Жүздеген миллион адам Таяу Шығыстағы әрбір жауапты басшының адамзат үмітіне қаншалықты жауап бергенін бағалайды. Келісімнің негізгі ерекшеліктері – екі елдің бір-бірін ресми тануы, 1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан бері жалғасып келе жатқан соғыс күйін тоқтату және Израильдің 1967 жылғы Алты күндік соғыс кезінде басып алған Синай түбегінің қалған бөлігінен қарулы күштерін және азаматтық халқын толықтай шығаруы. Келісімде сондай-ақ Израиль кемелерінің Суэц каналы арқылы еркін өтуі және Тиран бұғазы мен Акаба шығанағын халықаралық су жолдары ретінде мойындау көзделген. Келісімнің ерекшелігі – Мысырдың Израильді ресми түрде мойындаған алғашқы араб елі болуы. Мысыр мен Израиль арасындағы бейбітшілік келісімі келісімге қол қойылғаннан бері күшінде. Бұл келісім араб және мұсылман әлемінде кеңінен қолдау таппады. Оның алдыңғы президенті Насер Мысырды араб ұлтшылдығының символы етіп, 1973 жылғы соғыстан кейін Мысырдың бағыты шеттетілді (Мысырды қараңыз). Көршілес араб елдері Садаттың келісімдерге қол қою арқылы Мысырдың мүддесін араб бірлігінен жоғары қойғанына, Насердің панарабизмін сатқанына және палестиналықтарды «ционистік құрылымға» қарсы қолдауға арналған біріккен «араб майданының» көрінісін жойғанына сенді. Алайда Садат бейбітшілік мәселені шешудің жолы екенін ерте түсінді. Садаттың АҚШ-пен стратегиялық қарым-қатынасқа бет бұруы да көптеген арабтар үшін сатқындық болып саналды. Америка Құрама Штаттарында оның бейбітшілікке жасаған әрекеттері кейбір евангелист айналымдарында оған қолдау тапты. Ол Пэт Робертсоннан «Бейбітшілік ханзадасы» сыйлығын алды. 1979 жылы Араб лигасы Египет-Израиль бейбітшілік келісімінен кейін Египетті мүшеліктен шеттетуге бел буды және Лига штаб-пәтерін Каирден Туниске көшірді. Араб лигасының мүше мемлекеттері «ционистік құрылымды» және Израильді жоюға сенді. Лига Египетті мүшелігіне 1989 жылға дейін қайта қабылдамады және штаб-пәтерін Каирге қайтарды. Бейбітшілік келісімі аясында Израиль Синай түбегінен кезең-кезеңімен шықты, 1982 жылғы 25 сәуірге дейін (Таба қаласынан шығу 1989 жылға дейін болған жоқ) барлық аумақтан шығуын аяқтады. 1971 жылы Садат Тегерандағы иран парламентіне сұлу парсы тілінде сөз сөйлеп, екі елдің арасындағы 2500 жылдық тарихи байланыс туралы айтты.
Let us put an end to wars, let us reshape life on the solid basis of equity and truth. And it is this call, which reflected the will of the Egyptian people, of the great majority of the Arab and Israeli peoples, and indeed of millions of men, women, and children around the world that you are today honoring. And these hundreds of millions will judge to what extent every responsible leader in the Middle East has responded to the hopes of mankind. The main features of the agreement were the mutual recognition of each country by the other, the cessation of the state of war that had existed since the 1948 Arab–Israeli War, and the complete withdrawal by Israel of its armed forces and civilians from the rest of the Sinai Peninsula, which Israel had captured during the 1967 Six Day War. The agreement also provided for the free passage of Israeli ships through the Suez Canal and recognition of the Strait of Tiran and the Gulf of Aqaba as international waterways. The agreement notably made Egypt the first Arab country to officially recognize Israel. The peace agreement between Egypt and Israel has remained in effect since the treaty was signed. The treaty was extremely unpopular in most of the Arab World and the wider Muslim World. His predecessor Nasser had made Egypt an icon of Arab nationalism, an ideology that appeared to be sidelined by an Egyptian orientation following the 1973 war (see Egypt). The neighboring Arab countries believed that in signing the accords, Sadat had put Egypt's interests ahead of Arab unity, betraying Nasser's pan Arabism, and destroyed the vision of a united "Arab front" for the support of the Palestinians against the "Zionist Entity". However, Sadat decided early on that peace was the solution. Sadat's shift towards a strategic relationship with the US was also seen as a betrayal by many Arabs. In the United States his peace moves gained him popularity among some Evangelical circles. He was awarded the Prince of Peace Award by Pat Robertson. In 1979, the Arab League suspended Egypt in the wake of the Egyptian–Israel peace agreement, and the League moved its headquarters from Cairo to Tunis. Arab League member states believed in the elimination of the "Zionist Entity" and Israel at that time. It was not until 1989 that the League re admitted Egypt as a member, and returned its headquarters to Cairo. As part of the peace deal, Israel withdrew from the Sinai Peninsula in phases, completing its withdrawal from the entire territory except the town of Taba by 25 April 1982 (withdrawal from which did not occur until 1989). In 1971, Sadat addressed the Iranian parliament in Tehran in fluent Persian, describing the 2,500 year old historic connection between the two lands.
Құрлық
Садаттың президенттік қызметінің соңғы айлары ішкі көтерілістермен сипатталды. Оның президенттікке келгенге дейін исламшылдар «түзету революциясынан» және Насер тұтқындаған белсенділердің түрмеден босатылуынан пайда тапты. 1981 жылдың ақпан айында Мысыр билігі маңызды ақпарат тасымалдаған бір қызметкерді ұстау арқылы «Әл-Жихад» ұйымының жоспарлары туралы хабардар болды. Қыркүйек айында Садат 1500-ден астам адамды, оның ішінде көптеген джихад мүшелерін, сондай-ақ копт папасын және басқа копт дін қызметкерлерін, барлық идеологиялық бағыттағы зиялылар мен белсенділерді ұстауға бұйрық берді. Барлық үкіметтік емес баспасөз де тыйым салынды. Бірақ, Анвар Садатты өлтіруге сәттілікке жеткен лейтенант Халид Исламбули басқаратын әскери топтың бір бөлігі ұсталған жоқ. Талаат Касимнің сөзіне сәйкес, қастандықты «Исламдық топ» деп аталған оның ұйымы (ағылшын тілінде Islamic Group) ұйымдастырып, қастандықты жасаған, ал емес Ислам Джихады. Топтың «Маджлис әл-Шура» («Консультативтік кеңес») мүшелері, сол атақты «соқыр шейх» басқарып, кісі өлтіруге екі апта бұрын ұсталды, бірақ олар жоспарларын ашпады және Исламбули Садатты өлтіруге қол жеткізді. 1981 жылдың 6 қазанында Садат Каирде Египеттің Суэц каналын кесіп өту мерекесіне арналған жылдық жеңіс шеруі кезінде қаза табады. Исламбули шабуылдық мылтығымен Садаттың денесіне оқ жаудырып, оны трибуна алдында ауыр жарақаттады. Садаттан басқа, кубалық елші, Оман генералы, копт православие епископы және Мысырдың Орталық аудит агенттігінің (CAA) басшысы Самир Хелми де барлығы 11 адам қаза тапты. Вице-президент Хосни Мубарак, Ирландия қорғаныс министрі Джеймс Тулли және АҚШ-тың төрт әскери байланыс офицерінің ішінде 28 адам жарақат алды. Қастандық жасаушылар тобын лейтенант Халид Исламбули басқарды, ал қастандыққа рұқсат берген фәтүа Омар Әбдел Рахманнан алынған еді. Исламбули сотталып, кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді және 1982 жылдың сәуір айында атылып өлтірді.
Салдары
Садаттан кейін оның вице-президенті Хосни Мубарак билікке келді, ол шабуыл кезінде жарақат алған еді. Садаттың жерлеу рәсіміне әлемнің түкпір-түкпірінен келген рекордтық сандағы көрнекті тұлғалар қатысты, оның ішінде АҚШ-тың үш бұрынғы президенті – Джеральд Форд, Джимми Картер және Ричард Никсон бірдей қатысты. Судан президенті Гаафар Нимейри жерлеу рәсіміне келген жалғыз араб мемлекет басшысы болды. Араб лигасының 24 мемлекетінің ішінде тек 3-і – Оман, Сомали және Судан ғана өкілдерін жіберді. Израильдің премьер-министрі Менахем Бегин Садатты жеке досы деп есептеді және сенбі күнін бұзбау үшін жерлеу процессиясы бойымен қадам басқандықтан, жерлеу рәсіміне қатысуға талап етті. Садат Қайырдағы беймәлім сарбаздың ескерткішіне жерленді, ол жерде оған қастандық жасалған тұсқа қарап тұр. Қастандық жасаған Халид Исламбули ісі бойынша үш жүзден астам ислами радикалдар сотталды, олардың арасында болашақ «Әл-Қаида» жетекшісі Айман әл-Зауахири, Омар Әбдел Рахман және Абд әл-Хамид Кишк болды. Сот процесін халықаралық баспасөз жария етті, ал Зауахиридің ағылшын тілін білуі оны айыпталушылардың ресми өкілі етіп тағайындады. 1984 жылы Зауахири түрмеден босатылды. 2011 жылдың 11 наурызында қастандыққа қатысы бар деген айыппен тұтқынға алынған екі «Ислами жихад» жетекшісі – Аббуд әл-Зомор мен Тарек әл-Зомор босатылды. Бұл фактілерге қарамастан, марқұм президенттің туысы Талаат Садат бұл қастандықтың халықаралық құлақтандыру екенін мәлімдеді. 2006 жылдың 31 қазанында ол Мысыр қарулы күштерін қаралағаны үшін бір жылға бас бостандығынан айырылды, бұл оның египеттік генералдарды туысының қастандығын ұйымдастыруда айыптаған сұхбатынан бір ай өткен соң болды. Сауд Арабиясының телеарнасына берген сұхбатында ол АҚШ пен Израильдің де қатысы бар екенін айтты: «Марқұм президенттің жеке күзет тобының ешбір адамы оқ атпады, және олардың ешқайсысы сотқа тартылмады», - деді ол.
Ануар Садат туралы медиа бейнелері
1983 жылы Анвар Садаттың өміріне негізделген «Садат» атты мини-сериал АҚШ теледидарында Оскар жүлдесін алған актер Луи Госсетт-младшийдің орындауында көрсетілді. Фильмге египеттік үкімет, сондай-ақ Columbia Pictures компаниясы өндірген және таратқан барлық фильмдерге тарихи дәлдігі жоқ деген айыптаулармен тыйым салды. Мысырдың суретшілер мен кино өкілдері Columbia Pictures компаниясымен, сондай-ақ фильмнің режиссерлары, продюсерлері және сценарийшілеріне қарсы Каирдегі сотқа азаматтық шағым түсірді, бірақ шағым қабылданбады, себебі айыптамалар елдің шегінен тыс жерде болғандықтан, египеттік соттардың қарауына жатпады. Фильм Солтүстік Америкада сыншылардың жоғары бағасын алды, бірақ египеттіктер мен египеттік баспасөз арасында танымал болмады. Батыс авторлары фильмнің Мысырда нашар қабылдануын Госсеттің афроамерикалық болуымен байланыстырып, Мысыр үкіметінде немесе жалпы Мысырда расизмнің болуына байланысты деп санайды. Бір батыс дереккөзінде Садаттың Госсеттің ойнауы «расалық санасы бар египеттіктерді мазалаған және [қаза тапқан] Садатқа ұнамас еді» деп жазылған. Садат өзін қара емес, египеттік және Солтүстік-Шығыс Африкалық деп есептеген. Екі бөлімді сериал Госсетке АҚШ-та «Эмми» жүлдесіне ұсыныс жасады. 1982 жылы «Голда деп аталған әйел» телефильмінде ол Роберт Лоджиямен бірге Ингрид Бергманның Голда Меир рөлінде ойнады. Садаттың өмірін бейнелеудің алғашқы египеттік әрекеті 2001 жылы «Айям Эль Садат» (ағылш. Days of Sadat) фильмі Мысыр кинотеатрларында көрсетілген кезде болды. Бұл фильм Мысырда үлкен жетістікке жетті және Ахмед Закидің ең жақсы рөлі деп мойындалды. Жас Садат Кен Фоллеттің «Ребекканың кілті» триллеріндегі маңызды кейіпкер, оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғыстың Каир қаласында өтеді. Садат сол кезде Египет армиясының жас офицері және британдықтарға қарсы революциялық қызметтерге қатысқан, ол өте жақсы сипатталған; оның неміс шпиондарымен ынтымақтасуға дайындығы нацистік идеологияны қолдаудан гөрі, өз елінің британдық оккупациясына қарсы одақтастар табуға деген ниетінен туындағаны анық көрінеді. Кітаптағы кейбір көріністер, мысалы, Садаттың британдықтармен тұтқындалуы, Садаттың өзінің автобиографиясында келтірілген мәліметтерге жақын. Садатқа ұқсайтын Гаррет Моррис ойнаған «Saturday Night Live» бағдарламасының тұрақты кейіпкері болды.