Кіріспе

Бұл мақалада Суданның 1956 жылғы тәуелсіздігінен бергі мемлекет басшылары тізімі берілген.

Кеңсе тарихы

1956 жылдың 1 қаңтарында тәуелсіздік жарияланғалы бері алты адам (және үш көп мүшелі егемендік кеңесі) Судан мемлекетінің басшысы қызметін атқарды, қазіргі уақытта Судан Республикасының Президенті атағымен. Тәуелсіздік алғанға дейін Суданды Египет пен Ұлыбритания бірлесіп, Англо-Мысырлық Судан деген атпен басқарды. Осылайша, атқарушы билік екі елдің мемлекет басшыларынан – сол кезде Ұлыбритания королевасы (Елизавета II) және Египет революциялық командалық кеңесі (басшысы Гамал Абдель Насер) – тұратын билікке берілді. Тәуелсіздік алғаннан кейін бірден мемлекет басшысы рөлін бес мүшелі егемендік кеңесі атқарды, өйткені бәсекелес ұлтшыл топтар бір кандидатқа келісе алмады. 1958 жылдың қарашасында генерал Ибрагим Аббод әскери төңкеріс жасап, Жоғарғы Кеңестің төрағасы ретінде мемлекет басшысы болды. 1964 жылы президент атағын алған ол, сол жылы әскери режимге наразылық күшті болғандықтан отставкаға кетті. Аббоудтың орнын 18 күн бойы президенттік міндетін атқарған, кейін билікті егемендік комитетіне тапсырған аға мемлекеттік қызметкер Сырр әл-Хатим әл-Халифа басты. Ұлттық унионисттік партиясының жетекшісі Исмаил әл-Азхари 1965 жылдың шілдесінде президент болды және 1969 жылғы әскери төңкеріс кезінде құлатылғанға дейін шектеулі билікпен билік жүргізді. Төңкеріске жауапты әскери офицерлер Жафар Нимейри төрағалық еткен Ұлттық революциялық командалық кеңесін құрды. 1971 жылы жаңадан құрылған Судан социалистік одағының жетекшісі Нимейри президент лауазымына ие болды және бірпартиялық жүйені орнатты, ол 1985 жылға дейін сақталды. Осы жылы әскери офицерлер тобы оның үкіметін құлатып, фельдмаршал Абдель Рахман Свар әл-Дахаб басқаратын 1985 жылғы Өткінші әскери кеңесін құрды. 1986 жылы көппартиялық сайлаудан кейін Ахмет әл-Миргани Жоғарғы Кеңестің төрағасы болды. Ол 1989 жылы генерал-лейтенант Омар әл-Башир басқарған әскери төңкеріс кезінде биліктен алынды. Әл-Башир 1989 жылдан 1993 жылға дейін Ұлттық құтқару үшін революциялық командалық кеңесінің төрағасы, ал 1993 жылдан 2019 жылға дейін президент (және 1996 жылдан бастап Ұлттық конгресс партиясының басшысы) қызметін атқарды. Әл-Башир 2019 жылғы 11 сәуірде Судан революциясы кезінде, шамамен 30 жыл билік еткеннен кейін Судан қарулы күштері тарапынан биліктен алынды. Генерал-лейтенант Ахмет Авад Ибн Ауф мемлекет басшысы болмай-ақ Суданды бақылауға алды, 2019 жылғы Өткінші әскери кеңесін құрды, бірақ келесі күні генерал-лейтенант Абдель Фаттах әл-Бурханның пайдасына отставкаға кетті. 2019 жылдың 20 тамызында Өткінші әскери кеңес әл-Бурхан төрағалығымен Өткінші егемендік кеңесімен алмастырылды. 11 мүшеден тұратын азаматтық-әскери ұжымдық мемлекет басшысы – егемендік кеңесі елді демократияға көшуге 39 ай бойы басшылық етуге арналған. 2021 жылдың 25 қазанында әл-Бурхан төңкеріс жасағаннан кейін Уақытша егемендік кеңесі таратылды. Әл-Бурхан 2021 жылдың 11 қарашасында кеңесті қалпына келтірді, кейбір мүшелері ауыстырылды.

Мерзімдік шектеулер

2021 жылдан бастап Судан Конституциясында президенттің өкілеттік мерзімі екі ретпен шектеледі. Әзірге ешбір президент бұл шектеуге жеткен жоқ.