Кіріспе

Американдық Шекспир коллекционері, меценат және Фолгер Шекспир кітапханасының құрдас негізін қалаушысы Генри Клей Фолгер кіші (18 маусым 1857 – 11 маусым 1930) – «Standard Oil of New York» компаниясының президенті және кейін төрағасы, Шекспир туралы материалдарды жинаушы және Фолгер Шекспир кітапханасын құрған адам.

Ерте өмір

Генри Клей Фолгер-младший Нью-Йорк қаласында, Нантакет, Массачусетс штатының Генри Клей Фолгер-ағасы мен Нью-Йорктің Элиза Джейн (Кларк) Фолгерінің сегіз баласының үлкені болып дүниеге келді. Ол Бенджамин Франклиннің жеті буын алыс туысы және «Фолгер» кофеханасының негізін қалаушы Дж. А. Фолгердің туысы болды. Ол Питер Фолгердің (Бенджамин Франклиннің анасының әкесі) және Мэри Моррилл Фолгердің ұрпағы еді. Фолгер Бруклиндегі Адельфи академиясын бітірді, онда бизнесмен және Адельфидің қамқорлар кеңесінің президенті Чарльз Пратт оның ұстазы болды. Адельфиде Фолгер өнер, химия, классика және мәнерлеп оқу пәндерін оқыды және мектептің әдеби қоғамының президенті болып сайланды. Содан кейін ол Амхерст колледжінде жақын досы және Фолгердің Адельфидегі ұстазының ұлы Чарльз Миллард Праттпен бірге оқыды. Білімін қаржыландыру үшін Фолгер көптеген сөздік эссе конкурстарына қатысып, 1876 және 1879 жылдары жүлделі орындарға ие болды, бұл оның колледждің үшінші курсын төлеуге жеткілікті болды. Фолгер өзінің сөздік стилін Дэниел Вебстердің үлгісімен үйлестірді. Ол Шекспирге қатысты эссе конкурсын оның Шекспирге деген құмарлығының бастауы деп есептеді. Алайда, оның әйелі Эмили кейіннен Фолгердің Шекспирге деген алғашқы қызығушылығын 1879 жылы Ральф Уолдо Эмерсонның лекциясына байланысты деп санайды, оның әсерлі сөйлеуі колледж студентіне Шекспирге ұқсас болды. Амхерстте Фолгер Альфа Дельта Фи бауырластығының мүшесі болды және 1879 жылы Фи Бета Каппадан бітірді. Бітіргеннен кейін ол 1879 жылдан 1881 жылға дейін Колумбия құқық мектебінде оқыды және 1881 жылы адвокаттыққа қабылданды.

Мансап

1881 жылдан бастап ол Джон Д. Рокфеллердің Standard Oil трестінде жұмыс істеді, мұнай бизнесіне Чарльз Пратт & Компанияда кеңсе кызметкері ретінде кірісті, ол Чарльз Пратттың, оның Адельфи және Амхерст сыныптасы Чарльз Миллард Пратттың әкесі болған. Пратт компаниясы сол кезде Standard Oil компаниясымен байланыста болды. Фольгер математик және статистик ретінде өзінің шеберлігін тез көрсетті; мұнай өңдеу туралы деректерді басқаруы 1886 жылы Standard Oil компаниясының өндірістік комитетінің хатшысы болғанда жоғарылатуға әкелді. 1890 жылы Фолгер мұнай бизнесі туралы Чемберс энциклопедиясы үшін мақала жазды. Фолгердің активтері 1899 жылы өсті, ол өндіріс комитетінің төрағасы қызметіне көтерілді, сол жылы Standard Oil of New Jersey Standard Oil Trust-тің орталық холдингі болды, ол Шерман монополияға қарсы заңның қабылдануынан кейін таратылды. Фолгердің Standard Oil of New Jersey компаниясының акциялары Фолгердің Шекспирді жинау қабілетіне елеулі үлес қосты. 1908 жылы ол Джерси Стандарттың қазынашысының көмекшісі болып сайланды және оның он алты директорлық кеңесінің құрамына кірді, компанияның қаржысын басқару және өндіріс деректерін жинақтау. Сол жылы Фолгер Джерси Стандарттың атқарушы комитетіне сайланды. 1911 жылы Жоғарғы Соттың Standard Oil Company of New Jersey монополиясын бұзу туралы шешімі Фолгерді таратылған Джерси Стандарттан, Нью-Йорк Standard Oil Company немесе Socony-ден құрылған екінші ірі компанияның президенті етіп сайлады. Фолгер сонымен қатар 1925 жылы Соконияның толық меншікті еншілес компаниясына айналған Техас компаниясы Магнолия Петролеум Компаниясының едәуір мөлшердегі акцияларына ие болды. Ол 1923 жылы президент болып зейнеткерлікке шықты, бірақ 1928 жылға дейін оның қамқоршылар кеңесінің бірінші төрағасы ретінде Соконияда қалды, ол ресми түрде зейнеткерлікке шыққаннан кейін өзінің Шекспир кітапханасының жоспарларына барлық назарын аударды. Фолгердің орнын Чарльз Пратттың тағы бір ұлы Герберт Л. Пратт басқарды. 1956 жылы Фолгер Шекспир кітапханасы Socony Mobil Oil компаниясынан Фолгердің жаңғақ үстелін алды. Сол жылдан бастап кітапхана директорының қолдауында. Фолгердің алғашқы сирек кездесетін кітабы - 1685 жылы 107,50 долларға сатып алынған Төртінші фолионың көшірмесі. Ол төрт жылдан кейін, 1893 жылы, Бірінші фолионың алғашқы түпнұсқасын сатып алды. Генри Э. Хантингтон мен Дж. П. Морган сияқты сол кезеңнің басқа бай коллекционерлерінен айырмашылығы, Фолгер сирек жинақтардың "кемшіліктері бар" көшірмелерін, олардың жазбалары мен басқа да белгілерімен жақсы көреді. Осы үрдісті ұстанған оның "Фолио" жинағы шығу тегі мен жағдайы бойынша әртүрлі болды. Ол 1567 - 1606 жылдар аралығында басылып шыққан кітаптардың ерте басылымдарын, сондай-ақ сол кезеңнің қолжазбаларын сатып алуды жөн көрді. Латын және француз тілдерін білгендіктен және Эмилидің неміс тілін жақсы білгендіктен, ерлі-зайыптылар континентте XVI және XVII ғасырларда жарық көрген сирек томдарды да жақсы көретін. Ерлі-зайыптылар өнер жинаумен аз қызығушылық танытты, ал олар сатып алған Шекспирге қатысты көптеген суреттер Томас Гейнсборо сияқты суретшілерге қате тиесілі болды. Фолгерлер кітап сатушылардың каталогтарынан сатып алу үшін заттарды таңдады, оларды бастапқыда Эмили оқып, белгілеп, Генриге тапсырғаннан кейін, ол өзінің сауда-саттық жасағысы келетін заттардың кең және нақты тізімін сақтады. Мүмкіндігінше, ол бір затты сатып алудан бұрын оны өзі тексеріп шығады. Ол сондай-ақ сирек жинақтар туралы ғалым сарапшылардан кеңес алудан аулақ болды, өзінің және Эмилидің тәжірибесіне басымдық берді, өйткені ол 1896 жылы Вассар колледжінен Шекспир туралы диссертация үшін магистр дәрежесін алды. Ол өзінің жеке басын жасыру арқылы бағаны төмен ұстай аламын деп ойлаған. Жинақтың өсуіне және олардың өртке қарсы қорғауға деген қамқорлығына байланысты, ақыр соңында Фолгерлердің сатып алуларының аз бөлігі олардың тұрғын үйінде сақталды. Олар Бруклиндегі үйінде үлкен карталар каталогын сақтап, сапарға шыққанда, өздерімен бірге кішірек, түсініктемелі тексеру тізімдерін ала жүретін. Жинақтың өзі Манхэттендегі бірнеше өртке қарсы қойма компанияларында арнайы жасалған ағаш корпустарда сақталған, олардың әрқайсысында екі бес галлондық май бар. Фредерик Фейлс, Фолгердің Standard Oil компаниясындағы әріптесі, компания үшін осы ауа өткізбейтін ағаш корпустарды жобалап, тапсырыс берді. Кейбір құнды заттар банктегі сейфтерде немесе Фолгердің кеңсесінде сақталған. Фолгер жарты ғасыр бойы Standard Oil компаниясының жалақысымен және компаниядағы кең инвестицияларымен жинауды қаржыландырды. Оның Standard Oil компаниясындағы жоғары орны сондай-ақ оған өзінің досы Чарльз Миллард Пратттан, Джон Д. Рокфеллерден және тіпті әйелінен қарыз алуға мүмкіндік берді, ол сатып алуларын қаржыландырды. Ол әдетте заттарды қолма-қол ақшамен төлейтін, бұл стратегия оған дереу қаражатқа мұқтаж көптеген кітап сатушылардың құрметін тудырды. Фолгер сонымен қатар ірі жинақтарды, мысалы, 1908 жылы сатып алынған Холливелл Филлипс жинағын сатып алуды жөн көрді, өйткені көлемді сатып алулар жеке заттардың бағасын төмендетті. Ол Бруклиндегі Орталық Конгрегациялық шіркеуінің қамқоршысы болды.

1933 жылы оның өлімінен кейін берілген лекциясында Эмили "Король Лир" пьесасын оның сүйікті Шекспир пьесасы деп атады. Оның жақын достары болған, әйелімен бірге Фолгерлермен жақсы қарым-қатынаста болған пастор Сэмюэл Паркс Кадман Генридің аза тұру сөзін айтты. Генридің күлі қазіргі Фолгер Шекспир кітапханасының Ескі Оқу залындағы Шекспирдің қорымдық ескерткішінің астына жерленді. Оның әйелі Эмили 1936 жылы қайтыс болды.

Жазбалар

Фолгер «Мұнай: өндірісі және өнімдері» кітабын, сондай-ақ Шекспир және Шекспир туралы зерттеулерді жазды.