Кіріспе

Америка темір жол магнаты (1850–1927)

Генри Эдвардс Хантингтон (27 ақпан 1850 – 23 мамыр 1927) – американдық темір жол магнаты, өнер және сирек кітаптарды жинаушы. Хантингтон Лос-Анджелеске қоныс аударды, онда ол Тынық мұхиты электр теміржолының және маңызды жылжымайтын мүлік иесі болды. Бизнесмен және өнер коллекционері болумен қатар, Хантингтон 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Лос-Анджелестің дамуына үлкен үлес қосты. Калифорниядағы көптеген жерлер оның құрметіне аталған.

Оңтүстік Калифорния тарихы

1850 жылы Нью-Йорктің Онеонта қаласында Солон Хантингтон (1812–1890) мен оның әйелі Генри Содерс (1821–1906) отбасында дүниеге келді. Ол өсіп келе жатып, әйелі Коллис П. Хантингтон туралы көп естіді. Оның әйелі 1869 жылы құрылған трансконтиненталдық темір жолдың бірі – Орталық Тынық мұхиты темір жолын (кейіннен Оңтүстік Тынық мұхитының бір бөлігі) құруға зор үлес қосып, «Үлкен Төрттік» құрамына кірді. Генри Хантингтон кейіннен әйелімен бірге жұмыс істеді, Оңтүстік Тынық мұхиты компаниясында бірнеше басшылық лауазымдарды атқарды. 1900 жылы Коллис Хантингтон қайтыс болғаннан кейін Генри Хантингтон Вирджиния штатындағы Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док компаниясының басшылығын өз қолына алды. Кейіннен ол әйелінің жесірі Арабелла Хантингтонға үйленді. 1906 жылы Хантингтон өзінің бірінші әйелі Мэри Элис Прентис Хантингтоннан (1852–1916) ажырасты. Олардың төрт баласы болды: Говард Эдвард (1876–1922), Клара Леонора (1878–1965), Элизабет Винсент (1880–1965) және Мариан Прентис (1883–1973). 1916 жылы әйелі Мэри қайтыс болды. Ол әйелі Коллис пен оның бірінші әйелі Элизабет асырап алған Клара Элизабет Прентис Хантингтонның туған әпкесі еді. 1913 жылы Хантингтонның жесір Арабелла Хантингтонмен некелесуі Сан-Франциско қоғамын таң қалдырды. Олар шамамен бір жаста болғандықтан, балалары болмады. Хантингтон әйелі қайтыс болғаннан кейін Орталық және Оңтүстік Тынық мұхиттарын басқаруды күткен. Бірақ бондхолдерлердің өкілі Джеймс Спейер оның жолын кесті, нәтижесінде ол өзінің үлесін Э. Х. Харриманға сатуға мәжбүр болды. 1898 жылы әйелінің Оңтүстік Тынық мұхитымен бәсекелесіп, Хантингтон «Сары вагон» жүйесі ретінде танымал Лос-Анджелес теміржолын (LARy) сатып алды. 1901 жылы Хантингтон Лос-Анджелестегі 6-шы және Мейн көшелерінде орналасқан, «Қызыл вагон» жүйесі ретінде белгілі, қалааралық стандартты габаритті Тынық мұхиты электр теміржолын (PE) құрды. Хантингтон бұл бәсекеде 24/7 кесте бойынша жолаушыларға ыңғайлы трамвайларды ұсынып, жеңіске жетті, бұл теміржолдар ұсына алмады. Бұл Оңтүстік Калифорнияда жерді дамытудың қарқынды өркендеген кезінде болды. Хантингтон демеушілік еткен даму аясында Оранж округіндегі Хантингтон Бич сияқты жерлерде тұрғын үйлер салынды, ал трамвайлар теміржолдар ескермеген жолаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандырды. Лос-Анджелес қаласының орталығымен байланыс мұндай қала маңындағы аудандардың дамуына мүмкіндік берді. 1910 жылға қарай Хантингтон троллейбус жүйесі Оңтүстік Калифорнияның шамамен 2092 км (1300 миль) жерін қамтыды. Жүйенің ең үлкен кезеңінде 20 трамвай желісі мен 1250 троллейбус болды, олардың көпшілігі Лос-Анджелес қаласының орталығы арқылы өтіп, Креншоу ауданы, Вест-Адамс, Эхо-парк, Вестлейк, Хэнкок-парк, Экспозиция-парк, Вернон, Бойл-Хайтс және Линкольн-Хайтс сияқты жақын маңдағы аудандарға қызмет көрсетті. Жүйе 1902 жылы сатып алынған, Сан-Габриэль тауларындағы Алтаденаның үстіндегі Маунт-Лоу көрікті теміржолын да қамтыды. 1905 жылы Хантингтон, А. Кингсли Маккомбер және Уильям Р. Статтс өзінің Сан-Марино иелігінің батысында, Пасадена маңындағы еменді төбелі жерде орналасқан Оак Нолл ауданын құрды. 1906 жылы Хантингтон Mission Inn иесі Фрэнк Миллермен және Чарльз М. Лорингпен бірге Рубиду тауын сатып алу, оның шыңына жол салу және Риверсайд қаласына пайдасы тиетін парк ретінде дамыту мақсатымен Хантингтон Парк Ассоциациясын құрды. Жол 1907 жылдың ақпан айында аяқталды. Кейіннен бұл жер Фрэнк Миллердің мұрагерлері Риверсайд қаласына сыйға тартты, ал бүгін бұл төбе қалалық саябақ болып табылады. Хантингтон Калифорния штатындағы Революция ұлдарының өмірлік мүшесі болды. Хантингтон 1916 жылы бизнестен зейнеткерлікке шықты. 1927 жылдың 23 мамырында Генри Хантингтон Филадельфияда операция кезінде қайтыс болды. Ол және Арабелла Сан-Маринодағы Хантингтон кітапханасының бақшасында үлкен ескерткішпен бірге жерленген.

Қонақ үй

Хантингтон қонақ үйі 1907 жылдың 1 ақпанында ашылғанда бастапқыда «Wentworth» деп аталды. Қаржылық қиындықтар мен алғашқы маусымның сәтсіздігі салдарынан ол мерзімсіз жабылуға мәжбүр болды. Генри Хантингтон 1911 жылы «Wentworth» қонақ үйін сатып алып, оны «Хантингтон» қонақ үйі деп атады. 1914 жылы ол қайта ашылып, қысқы курортқа айналды. 1920 жылдары қонақ үй үшін өркенді кезең болды, себебі Американдық Орта Батыс және Шығыс штаттарының кәсіпкерлері Калифорнияның жылы қысқы климатын ашты. Қонақ үйдің жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуінің тарихы ұзақ жылдар бойы бас менеджер, кейіннен иесі болған Стивен У. Ройспен байланысты. 1926 жылға қарай қонақ үйдің табысы Ройске жыл бойы жұмыс істеуге мүмкіндік берді. «Алтын жылдар» 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы қор нарығының құлдырауымен және Ұлы депрессиямен аяқталды. 1930 жылдардың соңына қарай қонақ үй қайтадан жандана түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда барлық броньдар алынып тасталды және қонақ үй айына 3000 долларға әскерге жалға берілді. Соғыстан кейін «Хантингтонның» жағдайы қайта жақсарды. 1954 жылы Стивен Ройс қонақ үйді «Sheraton» корпорациясына сатты және 1969 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін бас менеджер болып қызмет етті. Қонақ үй 1985 жылға дейін жұмыс істеді, бірақ сейсмикалық стандарттарға сай келмегендіктен жабылды. Құрылысы 1906 жылы темір бетоннан салынған. 2,5 жылдық толықтай жөндеуден кейін қонақ үй 1991 жылдың наурыз айында «Ritz Carlton Huntington Hotel and Spa» деп қайта ашылды. 2006 жылдың қаңтар айында қонақ үй 19 миллион долларлық жөндеуді аяқтады; ол 2007 жылдың басында иесі ауысып, «Langham Brand International, Huntington Hotel & SPA» болып өзгерді.

Мұра

Хантингтон өзінің бұрынғы эстатында Сан-Маринода, Пасаденаға жақын орналасқан Хантингтон кітапханасы, өнер мұражайы және ботаникалық бақшасы арқылы маңызды мұра қалдырды. Калифорниядағы басқа да мұраларына Хантингтон-Бич және Хантингтон-Парк қалалары, сондай-ақ Хантингтон көлі кіреді. Лос-Анджелес аймағында Пасаденадағы Хантингтон ауруханасы, Сан-Маринодағы Генри Э. Хантингтон орта мектебі және Лос-Анджелес қаласының орталығынан шығысқа қарай созылатын Хантингтон драйв бульвары бар. Оның көгалдандырылған орталық жолағы бұрын Тынық мұхиты электр жолының Солтүстік бөлігіне тиесілі болған. Риверсайд қаласының Рубиду тауындағы паркі бастапқыда Хантингтон паркі деп аталған, ал таудың басына дейінгі жол Хантингтон драйв деп аталды. Фрэнк Миллердің мұрагерлері мүлікті қалаға сыйға тартқаннан кейін, қала паркті Фрэнк А. Миллер Рубидукс ескерткіш паркі деп атады, ал жол Маунт Рубидукс драйв деп өзгертілді. 1907 жылы Хантингтонға арналған және Рубиду тауының дамуына оның қосқан үлесін мойындаған тақташа, «Хантингтон тасы» деп белгіленген үлкен тасқа орнатылған. Хантингтонның қайтысынан кейін тағы бір тақташа дөңестің солтүстік беткейіне, «Хантингтон қасиетті орны» деп аталатын жерге қойылды. Шығыс жағалаудағы мұраларына Нью-Йорк штатының Онеонта қаласында 1920 жылдың 9 шілдесінде оның балалық шағында ашылған Хантингтон ескерткіш кітапханасы кіреді. Хантингтон кітапханасындағы Освальд Бирлидің салған портретінен басқа, швейцариялық-американ суретшісі Адольфо Мюллер Ури де Хантингтонның портреттерін салған, ол 1924-1925 жылдары Хантингтонның эстатынан бір шақырымдай қашықтықта студия салған. Олардың арасында фотосуретке негізделген толық бой портреті Пасаденадағы Коллис Поттер және Говард Эдвардс Хантингтон ескерткіш ауруханасында сақталған, ал отырып салған екі портреттен кішігірегі Хантингтонның күйеу баласы Джон Меткалфқа тиесілі болса, үлкені (жоғалған деп есептеледі) 1928 жылы Уизерспун атты суретшімен өрнектелген. Суретші Хантингтонның немересі Мэри Броквей Меткалфты да салған (бұл портрет Хантингтон кітапханасы мен өнер галереясы директорының кеңсесіне ұзақ мерзімді несиеге берілген).