Орта ғасырлар тану: Пәнаралық зерттеулер

Кіріспе

Орта ғасырларды академиялық түрде көп салалы зерттеу

Орта ғасырлар тану – Орта ғасырларды академиялық түрде көп салалы зерттеу саласы. Орта ғасырлар тануды зерттейтін тарихшыны орта ғасырлық зерттеуші деп атайды.

Институционалдық даму

"Ортағасырлық зерттеулер" термині ғалымдардың XX ғасырдың басында қолдануға бастады, алғашқыда Г.Г. Колтонның "Ортағасырлық он зерттеу" (1906) сияқты кітаптардың тақырыптарында пайдаланылды, бұл тарихи пәнді зерттеуде пәнаралық тәсілді күшейтуді мақсат етті. Бұл саланың институционалдығын қалыптастырудағы маңызды қадам 1925 жылы Американың Ортағасырлық (кейін Ортағасырлық) академиясының құрылуы болды. Америка және Еуропа университеттерінде "ортағасырлық зерттеулер" термині археология, өнер тарихы, сәулет, тарих, әдебиет және тіл білімі салаларындағы ғалымдардан құралған орталықтарға тұжырымдылық берді. Торонто университетінің Сент-Михаил колледжіндегі Ортағасырлық зерттеулер институты 1929 жылы осындай орталықтың алғашқы үлгісі болды; қазір ол Ортағасырлық зерттеулердің понтификалдық институты (PIMS) және Торонто университетінің құрамына кіреді. Оған көп ұзамай Индиана штатындағы Нотр-Дам университетінің Ортағасырлық институты ілесе келді, ол 1946 жылы құрылды, бірақ оның тамыры 1933 жылы Ортағасырлық зерттеулер бағдарламасын құруға дейін жетеді. Рим-католик мекемелеріндегі көптеген алғашқы бағдарламалар сияқты, ол Этьен Гилсон және Жак Маритан сияқты ғалымдардың ортағасырлық схоластикалық философияны жаңғыртуынан күш алды, екеуі де 1930-шы және 1940-шы жылдары университетке үнемі келіп тұрды. Бұл мекемелерге дейін Ұлыбританияда 1927 жылы Кембридж университетінде Англосаксон, Норвег және Кельт тілдері кафедрасы құрылды. Англосаксон, Норвег және Кельт тілдері географиялық (Британ аралдары мен Скандинавия) және хронологиялық (көбінесе ерте Орта ғасырлар) тұрғысынан шектелгенімен, ол Ортағасырлық зерттеулерге тән пәнаралық сипатты дамытты және оның көптеген түлектері Ұлыбританияның басқа жерлерінде Ортағасырлық зерттеулер бағдарламаларын дамытуға қатысты. Солтүстік Америкадағы алғашқы Ортағасырлық зерттеулер институттары құрылған кезде, Ұлыбританияда ұқсас мақсаттармен бірнеше ғылыми қоғамдар пайда болды, соның ішінде Оксфорд Ортағасырлық тілдер мен әдебиетін зерттеу қоғамы (1932) және оның тармағы Манчестер Ортағасырлық қоғамы (1933). 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-шы жылдардың басында университеттердің кеңеюі пәнаралық ынтымақтастықты ынталандырды, нәтижесінде Торонтодағы Ортағасырлық зерттеулердің понтификалдық институты сияқты (және одан шабыттанған) орталықтар Англияда Рединг университетінде (1965), Лидс университетінде (1967) және Йорк университетінде (1968) және АҚШ-та Фордэм университетінде (1971) құрылды. Бристоль университеті (1994), Сидней университеті (1997) және Бангор университеті (2005) де осы үрдіске қосылды.

The term 'medieval studies' began to be adopted by academics in the opening decades of the twentieth century, initially in the titles of books like G. G. Coulton's Ten Medieval Studies (1906), to emphasize a more interdisciplinary approach to a historical subject. A major step in institutionalising this field was the foundation of the Mediaeval (now Medieval) Academy of America in 1925. In American and European universities the term medieval studies provided a coherent identity to centres composed of academics from a variety of disciplines including archaeology, art history, architecture, history, literature and linguistics. The Institute of Mediaeval Studies at St. Michael's College of the University of Toronto became the first centre of this type in 1929; it is now the Pontifical Institute of Mediaeval Studies (PIMS) and is part of the University of Toronto. It was soon followed by the Medieval Institute at the University of Notre Dame in Indiana, which was founded in 1946 but whose roots go back to the establishment of a Program of Medieval Studies in 1933. As with many of the early programs at Roman Catholic institutions, it drew its strengths from the revival of medieval scholastic philosophy by such scholars as Étienne Gilson and Jacques Maritain, both of whom made regular visits to the university in the 1930s and 1940s. These institutions were preceded in the United Kingdom, in 1927, by the establishment of the idiosyncratic Department of Anglo Saxon, Norse and Celtic, at the University of Cambridge. Although Anglo Saxon, Norse and Celtic was limited geographically (to the British Isles and Scandinavia) and chronologically (mostly the early Middle Ages), it promoted the interdisciplinarity characteristic of Medieval Studies and many of its graduates were involved in the later development of Medieval Studies programmes elsewhere in the UK. Around the same time as the first North American Medieval Studies institutions were founded, the UK saw the development of some scholarly societies with a similar remit, including the Oxford Society for the Study of Medieval Languages and Literature (1932) and its offshoot the Manchester Medieval Society (1933). With university expansion in the late 1960s and early 1970s encouraging interdisciplinary cooperation, centres similar to (and partly inspired by) the Toronto Pontifical Institute of Mediaeval Studies were established in England at University of Reading (1965), at University of Leeds (1967) and the University of York (1968), and in the United States at Fordham University (1971). the University of Bristol (1994), the University of Sydney (1997) and Bangor University (2005),

Ортағасырлық зерттеулер жыл сайынғы көптеген халықаралық конференциялардың арқасында дамиды, олар мыңдаған кәсіби ортағасырлықтарды біріктіреді, соның ішінде АҚШ-тағы Каламазуодағы Халықаралық ортағасырлық зерттеулер конгресі және Лидс университетіндегі Халықаралық ортағасырлық конгресс. Ортағасырлық зерттеулерге арналған бірқатар журналдар бар, олардың ішінде: Speculum (1925 жылы құрылған және Массачусетс штатындағы Кембридж қаласында орналасқан Американың Ортағасырлық академиясының органы), Medium Ævum (1932 жылы құрылған Ортағасырлық тілдер мен әдебиеттерді зерттеу қоғамының журналы), Mediaeval Studies (Ортағасырлық зерттеулер понтификалды институтында орналасқан және 1939 жылы құрылған), Mediaevalia, Comitatus, Viator, Traditio, Medieval Worlds және Ортағасырлық тарих журналы.

Тарихи дамуы

"Орта ғасыр" термині алғаш рет ағылшын тіліндегі тарих жазуларында тоғызыншы ғасырдың басында жиі қолданыла бастады. Генри Халламның 1818 жылғы "Орта ғасырлардағы Еуропаның жағдайы" және Раскиннің 1853 жылғы "Сәулет туралы лекциялары" осы терминнің таралуына ықпал еткен маңызды еңбектер саналды. "Ортағасырлық" термині ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар тарапынан тоғызыншы ғасырдың ортасында қолданысқа енді. Орта ғасырлар туралы түсінік алғаш рет Ренессанс дәуірінің гуманистері тарапынан қалыптастырылды, олар өз дәуірін бұрынғыдан жаңа және ерекше деп сипаттау үшін оны пайдаланды – классикалық антикалық мәдениеттің қайта жаңғыруы (Ренессанс) немесе қазіргі заман ретінде. Бұл, әсіресе тоғызыншы ғасырдың романтикалық ғалымдарына, Орта ғасырларды антимодернистік утопия ретінде көруге мүмкіндік берді – консервативті, діни және иерархиялық өткенді сағынып, фантазиялауға немесе теңдік, сұлулық және тазалыққа толы кезеңді елестетуге орын жасады. Орта ғасырларды осылай пайдаланудың маңызды мысалы – Германияның бірігуіне байланысты ұлт құру процесі болды. Еуропа елдерін ортағасырлық мұраларына сүйене отырып, сонымен қатар одан дамып, жаңару ретінде бейнелеген әңгімелер, Жаңа империализм дәуірінде еуропалық отаршылдық пен империализмді ақтаудың маңызды аспектілері болды. АҚШ-тағы ортағасырлық ғалымдар да осы ұғымдарды Солтүстік Америка құрлығында батысқа қарай кеңейуді ақтау үшін пайдаланды. Осы колониалистік және империалистік байланыстар 19-20 ғасырлардағы ортағасырлық зерттеулердің нәсілшілдік идеологияның қалыптасуына әсер еткенін көрсетті. Алайда, 20 ғасырдың басында Орта ғасырлар зерттеулерінің кәсіби деңгейі де артты. Осы тұрғыдан алғанда, зерттеушілер Орта ғасырлардың қазіргі заманнан ерекшеленетіні туралы пікірге қарсылық білдірді. Олар "жалғастық тезисі" деп аталатын, ұлтшылдық, мемлекеттердің пайда болуы, отаршылдық, ғылыми ой, өнер және адамдардың өзін жеке тұлға ретінде қабылдауы сияқты қазіргі заманға тән институттардың тарихы Орта ғасырларға дейін жететінін, ал олардың ортағасырлық тарихын түсіну 20 ғасырдағы олардың мәнін түсіну үшін маңызды екенін айтты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Орта ғасырлардың еуропалық ұлтшылдықтағы рөлі академияда ортағасырлық зерттеулерге деген қызығушылықтың төмендеуіне әкелді, бірақ Орта ғасырларды ұлттық мақсаттарда пайдалану әлі де болды және күшті болып қалды. Тарих және тіл кафедраларында ортағасырлық зерттеушілердің саны азайды, бұл қызметкерлерді әртүрлі кафедраларда ынтымақтастыққа түсуге итермеледі; археологияны мемлекеттік қаржыландыру және университеттер тарапынан қолдау кеңейді, жаңа деректермен қатар жаңа әдістер, ғылыми бағыттар мен зерттеу сұрақтарын ұсынып, пәнаралық зерттеулерге деген қызығушылық артты. Осыған сәйкес, ортағасырлық зерттеулер ұлттық тарихтарды жазудан аулақ болып, Еуропалық ауқымда жұмыс істейтін, соғыстан кейінгі еуропалық интеграциямен байланысты аймақтық тәсілдердің күрделі мозаикасына қарай бұрылды. Осы процесте 1980 жылдардан бастап ортағасырлық зерттеулер постмодернистік сын теориясы мен мәдени зерттеулер ұсынған интеллектуалдық күн тәртібіне көбірек жауап берді, эмпиризм мен филология дене тарихы сияқты мәселелерге қарсы тұрды немесе оларды пайдаланды. 21 ғасырдағы жаһандану соғыстан кейінгі еуропалық интеграцияның ортағасырлық зерттеулерге тым қатаң шекара қойғанын, енді Еуропаның шекарасында, мұсылмандық Иберия мен православиелік христиан шығысы батыс еуропалық тарихнамада ортағасырлық зерттеулерге екіұшты мағынада қарастырылатынын көрсетті. Сондықтан ортағасырлық зерттеушілердің көптегені Орта ғасырлардың жаһандық тарихын жазуға кірісті, бірақ, сонымен бірге, Еуроодақтық терминологияны және күн тәртібін әлемнің қалған бөлігіне таңу қаупін де ескеретін болды. 2020 жылы бұл қозғалыс ортағасырлық зерттеулердегі "жаһандық бұрылыс" деп сипатталды. Осыған сәйкес, 1963 жылы құрылған UCLA ортағасырлық және Ренессанс дәуірін зерттеу орталығы 2021 жылы UCLA ертедегі жаһандық зерттеулер орталығы деп аталды.

The term "Middle Ages" first began to be common in English language history writing in the early nineteenth century. Henry Hallam's 1818 View of the State of Europe during the Middle Ages has been seen as a key stage in the promotion of the term, along with Ruskin's 1853 Lectures on Architecture. The term medievalist was, correspondingly, coined by English speakers in the mid nineteenth century. The concept of the Middle Ages was first developed by Renaissance humanists as a means for them to define their own era as new and different from what came before—whether a renewal of Classical Antiquity (the Renaissance) or what came to be called modernity. This gave nineteenth century Romantic scholars, in particular, the intellectual freedom to imagine the Middle Ages as an anti modernist utopia—whether a place nostalgically to fantasise about a more conservative, religious, and hierarchical past or a more egalitarian, beautiful, and innocent one. The most important example of this use of the Middle Ages was the nation building that surrounded the unification of Germany. Narratives which presented the nations of Europe as modernizing by building on, yet also developing beyond, their medieval heritage, were also important facets underpinning justifications of European colonialism and imperialism during the New Imperialism era. Scholars of the medieval era in the United States also used these concepts to justify their westward expansion across the North American continent. These colonialist and imperialist connections meant that medieval studies during the 19th and 20th centuries played a role in the emergence of white supremacism. However, the early twentieth century also saw the increasing professionalisation of research on the Middle Ages. In this context, researchers tended to resist the idea that the Middle Ages were distinctively different from modernity. Instead they argued the so called 'continuity thesis' that institutions conventionally associated with modernity in Western historiography like nationalism, the emergence of states, colonialism, scientific thought, art for its own sake, or people's conception of themselves as individuals all had a history stretching back into the Middle Ages, and that understanding their medieval history was important to understanding their character in the twentieth century. In the wake of the Second World War, the role of medievalism in European nationalism led to greatly diminished enthusiasm for medieval studies within the academy—though nationalist deployments of the Middle Ages still existed and remained powerful. The proportion of medievalists in history and language departments fell, encouraging staff to collaborate across different departments; state funding of and university support for archaeology expanded, bringing new evidence but also new methods, disciplinary perspectives, and research questions forward; and the appeal of interdisciplinarity grew. Accordingly, medieval studies turned increasingly away from producing national histories, towards more complex mosaics of regional approaches that worked towards a European scope, partly correlating with post War Europeanisation. Amidst this process, from the 1980s onwards medieval studies increasingly responded to intellectual agendas set by postmodern critical theory and cultural studies, with empiricism and philology being challenged by or harnessed to topics like the history of the body. In the twenty first century, globalisation led to arguments that post war Europeanisation had drawn too tight a boundary around medieval studies, this time at the borders of Europe, with Muslim Iberia and the Orthodox Christian east seen in western European historiography as having an ambivalent relevance to medieval studies. Thus a range of medievalists have begun working on writing global histories of the Middle Ages—while, however, navigating, the risk of imposing Eurocentric terminologies and agendas on the rest of the world. By 2020, this movement was being characterised as the 'global turn' in Medieval Studies. Correspondingly, the UCLA Center for Medieval and Renaissance Studies, founded in 1963, changed its name in 2021 to UCLA Center for Early Global Studies.