Кіріспе

Дигидроксиацетон (/,d//aɪ//h//aɪ/,/d//r//ɒ//k//s//i/'/æ//s//ᵻ//t//oʊ//n//audio=En dihydroxyacetone. oga/; DHA), сондай-ақ глицерон деп аталады, қарапайым сахарид (триоза) болып табылады. DHA негізінен күннен қорғау құралдарының құрамында қолданылады. Ол көбінесе қант қызылшасы және қант құмырсaсы сияқты өсімдіктерден, сондай-ақ глицериннің ферментациясы арқылы алынады.

Химия

DHA - гигроскопиялық ақ кристалды ұнтақ. Оның тәтті салқындатқыш дәмі және ерекше иісі бар. Бұл барлық кетозалардың ең қарапайым түрі және хиральдік орталығы жоқ. Қалыпты түрі – димер (2,5-бис(гидроксиметил)-1,4-диоксан-2,5-диол). Димер суда баяу ериді, содан кейін мономерге айналады. Бұл ерітінділер 4 және 6 аралығындағы pH-та тұрақты. Әлсіз сілтілік ерітіндіде қоңыр түске айналады. Бұл терінің қоңырлану әсері Майяр реакциясына байланысты. DHA тері бетінің негізгі құрауышы – ақуыз кератиндегі аминқышқылдарымен конденсацияланады. Инъекция жасағанда пигментация болмайды, бұл түс дамуында оттегінің роліне сәйкес келеді. Глицеральдегид – дигидроксиацетонның құрылымдық изомері. DHA өсімдіктерден алынуы мүмкін.

Күнсіз күйдіру

DHA – көптеген күн сәулесінен қорғанышсыз тері күтіміне арналған препараттардың негізгі белсенді компоненті, олар жергілікті күн сәулесінен қорғанышсыз күйдіргіштер немесе уақытша бронзалағыштар ретінде жіктелуі мүмкін. Теріге жабысқан пигменттерді қамтитын бронзалағыштардан өзгеше, DHA бронзалағыштары терінің беткі қабатының түсін өзгертеді және оңай жуылмайды. Қазіргі күн сәулесінен қорғанышсыз күйдіргіштер спрейлер, лосьондар, гельдер, мусс және косметикалық сүлгілер түрінде жасалады. Оның зерттеулері гликоген сақтау ауруы бар балаларға көмектесу үшін DHA-ны ауызға қабылданатын дәрі ретінде қолданумен байланысты. Балалар ауыз арқылы үлкен дозада DHA қабылдады және кейде оны терілеріне түкіріп немесе төгіп тастады. Денсаулық сақтау қызметкерлері DHA-ға бірнеше сағаттан кейін терінің қоңырланатынын байқады. Витгенштейн DHA-мен тәжірибелерін жалғастырды, оның сұйық ерітінділерін өз терісіне жақты. Ол пигментация әсерін тұрақты түрде қайталай алды және DHA-ның stratum corneum немесе терінің өлі беткі қабатынан тереңге енбейтінін анықтады (FDA кейін бұл толығымен дұрыс емес екенін мәлімдеді). Содан кейін витилигомен ауыратын науқастарды емдеу мақсатында DHA-ның теріні бояу әсері зерттелді. Coppertone 1960 жылдары нарыққа алғашқы күн сәулесінен қорғанышсыз күйдіру лосьонын ұсынды. Бұл өнім "Quick Tan" немесе "QT" деп аталды. Ол түнгі күйдіру құралы ретінде сатылды және басқа компаниялар да осыған ұқсас өнімдермен соңынан ерді. Бірақ тұтынушылар бұл өнімнен тез шаршады, себебі нәтижелері тартымсыз болды: апельсин түсті ладоньдар, жолақтар және нашар түс. "QT" тәжірибесінен кейін көптеген адамдар күн сәулесінен қорғанышсыз күйдіруді жалған, апельсин түсті күйдірумен байланыстырады. 1970 жылдары АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) DHA-ны мақұлданған косметикалық ингредиенттер тізіміне тұрақты түрде қосты. 1980 жылдары нарықта күн сәулесінен қорғанышсыз күйдірудің жаңа түрлері пайда болды және DHA өндіріс процесінің жақсаруы табиғи көрінетін түс пен жақсы күйдіруді қамтамасыз ететін өнімдерді жасады. UV сәулеленумен байланысты зиянды әсерлерге алаңдаған тұтынушылар (күнде күю, солярийде күю) UV сәулеленудің орнына күн сәулесінен қорғанышсыз күйдіру өнімдеріне деген сұранысты арттырды. Дәріхана сөрелерінде ондаған брендтер, көптеген түрлерімен пайда болды.

Шарап жасау

Ацетабактер ацети және Глюконобактер оксидан бактериялары дигидроксиацетонды қалыптастыру үшін глицеролды көміртек көзі ретінде пайдаланады. ДГА глицеролдың кетогенезі арқылы түзіледі. Ол шараптың сезімдік сапасына тәтті/эфирлі сипаттармен әсер ете алады. ДГА пролинмен реакцияласып, "қабық сияқты" иіс тудырады. Дигидроксиацетон SO2-ні байланыстыра алатындықтан, шараптың микробқа қарсы активтілігіне де әсер етеді.