Лейб синдромы: генетикалық себептері, көріністері мен емдеу жолдары
Leigh syndrome
Лейх синдромы – митохондриялық метаболизм ауруы, психика мен қозғалыс қабілеттерін жоғалтуға алып келеді. Симптомдары, генетикалық себептері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Митохондриялық метаболизм ауруы, ақыл-ой және қимыл-қозғалыс қабілеттерінің прогрессивті жоғалуымен сипатталады.
Mitochondrial metabolism disease characterized by progressive loss of mental and movement abilities
Белгілері мен симптомдары
Ли синдромының белгілері классикалық түрде нәресте шағында басталып, бірнеше жыл ішінде өлімге алып келеді; Ли синдромымен ауырған адамның зәрінде, ми-жұлын сұйығында және қанында лактаттың артық мөлшері анықталуы мүмкін. Гипертрихоз ядролық SURF1 генінің мутацияларынан туындаған Ли синдромында кездеседі. Сондай-ақ, кейбір COX құрастыру факторлары Ли ауруымен байланысты. Окистендіру фосфорилирлеу тізбегінің бірінші кешенін құруға қатысатын бірнеше митохондриялық гендер Ли синдромының дамуына себеп болуы мүмкін, олардың ішінде MT-ND2, MT-ND3, MT-ND5, MT-ND6 және MT-CO1 гендері бар. Митохондриялық ДНК аналық желі арқылы, аналық мұрагерлік деп аталатын белгілі бір үлгі бойынша беріледі – ана Ли синдромына байланысты гендерді ұл және қыз балаларына жеткізе алады, ал әкелер митохондриялық гендерді бермейді. SURF1 мутацияларының кейбір түрлері Ли синдромының ерекше түрлі клиникалық ағымымен сипатталатын, бірақ кеш басталатын түріне әкелуі мүмкін.
The symptoms of Leigh syndrome were classically described as beginning in infancy and leading to death within a span of several years; Excess lactate may be seen in the urine, cerebrospinal fluid, and blood of a person with Leigh syndrome. Hypertrichosis is seen in Leigh syndrome caused by mutations in the nuclear gene SURF1. and some COX assembly factors) have been implicated in Leigh disease. Several mitochondrial genes involved in creating the first complex of the oxidative phosphorylation chain can be implicated in a case of Leigh syndrome, including genes MT ND2, MT ND3, MT ND5, MT ND6 and MT CO1. Mitochondrial DNA is passed down matrilineally in a pattern called maternal inheritance—a mother can transmit the genes for Leigh syndrome to both male and female children, but fathers cannot pass down mitochondrial genes. Some types of SURF1 mutations cause a subtype of Leigh syndrome that has a particularly late onset but similarly variable clinical course.
Х- байланысты Ли синдромы
Ли синдромы пируват дегидрогеназа кешенінің (PDHC) жетіспеушілігінен де туындауы мүмкін, X хромосомасына байланысты гені PDHA1 болып табылады. Метаболизмік түрі жаңа туған кезеңінде ауыр сүт қышқылы ацидозы ретінде көрінеді, және көптеген нәрестелер жаңа туған шақта қайтыс болады. Француз-канадтық Ли синдромында қосымша гетерозиготалық және гомозиготалық мутациялар анықталған. Бұл аурудың бұл кіші түрі алғаш рет 1993 жылы аймақтағы 34 баланың арасында сипатталған, олардың барлығында митохондриялық электрондық тасымалдау тізбегінің төртінші кешені – цитохром c оксидазасының (COX) ауыр жетіспеушілігі болған. Зақымдалған жасушалардағы протеиннің суббірліктері функционалды болғанымен, олар дұрыс құрастырылмаған. Бұл жетіспеушілік ми және бауыр тіндерінде дерлік толық, ал фибробластарда (шекті тін жасушалары) және қаңқа бұлшық еттерінде айқын (қалыпты ферменттік белсенділіктің шамамен 50%) болған. Бүйрек және жүрек тіндерінде COX жетіспеушілігі жоқ екені анықталды. Егер X хромосомасындағы ген Ли синдромының дамуына себеп болса, онда жоғары майлы, төмен көмірсулы диета ұсынылуы мүмкін. Пируват дегидрогеназа жетіспеушілігі белгілі немесе күдіктелген жағдайда тиамин (В1 витамині) беру ұсынылады. Сүт қышқылы ацидозының белгілері диетаға натрий бикарбонаты (сода) немесе натрий цитраты қосымшасын беру арқылы емделеді, бірақ бұл заттар Ли синдромының себебін жоймайды. Дихлорацетат Ли синдромымен байланысты сүт қышқылы ацидозын емдеуде де тиімді болуы мүмкін; осы зат бойынша зерттеулер жалғастырылуда. 2016 жылы Джон Чжан және оның командасы АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы New Hope Fertility Center орталығында Мексикадағы Ли ауруымен туу қаупі бар анаға митохондриялық донорлық техникасын (шпіндельдік трансфер) жүргізді. Денсаулық бала 2016 жылдың 6 сәуірінде дүниеге келді. Дегенмен, бұл техниканың толыққанды сенімді және қауіпсіз екені әлі нақты белгілі емес.
Leigh syndrome can also be caused by deficiency of the pyruvate dehydrogenase complex (PDHC), the x linked gene being PDHA1. The metabolic form presents as severe lactic acidosis in the newborn period, and many die as newborns. Both compound heterozygosity and homozygous mutations have been observed in French Canadian Leigh syndrome. This subtype of the disease was first described in 1993 in 34 children from the region, all of whom had a severe deficiency in cytochrome c oxidase (COX), the fourth complex in the mitochondrial electron transport chain. Though the subunits of the protein found in affected cells were functional, they were not properly assembled. The deficiency was found to be almost complete in brain and liver tissues and substantial (approximately 50% of normal enzyme activity) in fibroblasts (connective tissue cells) and skeletal muscle. Kidney and heart tissues were found to not have a COX deficiency. A high fat, low carbohydrate diet may be followed if a gene on the X chromosome is implicated in an individual's Leigh syndrome. Thiamine (vitamin B1) may be given if pyruvate dehydrogenase deficiency is known or suspected. The symptoms of lactic acidosis are treated by supplementing the diet with sodium bicarbonate (baking soda) or sodium citrate, but these substances do not treat the cause of Leigh syndrome. Dichloroacetate may also be effective in treating Leigh syndrome associated lactic acidosis; research is ongoing on this substance. In 2016, John Zhang and his team at New Hope Fertility Center in New York, USA, performed a spindle transfer mitochondrial donation technique on a mother in Mexico who was at risk of producing a baby with Leigh disease. A healthy boy was born on 6 April 2016. However, it is not yet certain if the technique is completely reliable and safe.
Болжам
Лей синдромының әр түрлі генетикалық себептері мен түрлері әртүрлі болжамдарға ие, бірақ олардың бәрі нашар. Зардап шеккен белоктардың бірінің толық жетіспеуінен туындаған аурудың ең ауыр түрлері бірнеше жылда өлімге алып келеді. Егер жетіспеу толық болмаса, болжам сәл жақсырақ болады және зардап шеккен бала 6-7 жылға дейін өмір сүруі күтіледі, ал сирек жағдайларда жасөспірім шағына дейін өмір сүруі мүмкін.
Different genetic causes and types of Leigh syndrome have different prognoses, though all are poor. The most severe forms of the disease, caused by a full deficiency in one of the affected proteins, cause death at a few years of age. If the deficiency is not complete, the prognosis is somewhat better and an affected child is expected to survive 6–7 years, and in rare cases, to their teenage years.
Эпидемиология
Ли синдромы кемінде 40 000 тірі туған нәрестенің 1-інде кездеседі, бірақ кейбір халықтарда бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары. Квебектің орталық бөлігіндегі Сагуэнай-Лак-Сен-Жан аймағында Ли синдромы 2000 жаңа туған нәрестенің 1-інде кездеседі және 1954 жылы осыған ұқсас Вернике энцефалопатиясынан ерекшеленеді.
Leigh syndrome occurs in at least 1 of 40,000 live births, though certain populations have much higher rates. In the Saguenay–Lac Saint Jean region of central Quebec, Leigh syndrome occurs at a rate of 1 in 2000 newborns. and distinguished from similar Wernicke's encephalopathy in 1954.