Кіріспе

Балмен – Сиднейдің Ішкі Батысындағы қала маңы, Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты, Австралия. Балмен Сиднейдің орталық бизнес ауданынан батысқа қарай, Ішкі Батыс Кеңесінің жергілікті әкімшілік аймағында орналасқан. Ол Балмен түбегінде орналасқан, оны Порт-Джексон қоршап тұр. Оңтүстік-батысында Розелл, солтүстік-батысында Бирчгроув және шығысында Балмен-Ист қалаларымен шектеседі. Айрон-Коув түбектің батыс жағында, оңтүстік-шығысында Уайт-Бэй және солтүстік-шығысында Морт-Бэй орналасқан. Дәстүрлі жұмысшы табының мекені болған Балменде кәсіподақ қозғалысының өндірістік тамырлары қалыптасты. 1891 жылы Австралияның Еңбек партиясы осы жерде құрылғандықтан, ол Австралияның жұмысшы класы мәдениеті мен тарихында маңызды орын алады және оның әлеуметтік тарихы мен мәртебесі Сидней мен Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін де жоғары мәдени құндылыққа ие. Бүгінде Еңбек партиясы Бальмендегі саяси ықпал үшін Австралиялық Жасылдармен бәсекелеседі, ал Жасылдардың өкілі Коби Шетти Бальмен штатының депутаттығын иеленеді.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін бұл аймақта австралиялық аборигендердің гадигал және вангал тайпалары тұрған. Аймақтағы алғашқы қоныс жайлаушылардың әңгімелерінде жергілікті халықтың бұталы жартастардан кенгуруларды қуалап, шығыс жағындағы Пикок Пойнтқа дейін айдап, сонда аулап алғандары айтылады. Қазіргі Балмен деп аталатын аймақ 1800 жылы губернатор Джон Хантердің отарлық хирург Уильям Балменге (1762–1803) берген жер грантының бір бөлігі болды. Бір жылдан кейін Балмен Шотландияға қайту алдында Джон Бортвик Гилкристке қарызын өтеу үшін барлық жерін ауыстырды. Балменнен Гилкристке жерді тек 5 шиллингке берудің заңдылығы Балменнің ұрпақтары тарапынан күмәндалғандықтан, аймақтың одан әрі дамуына кедергі келтірілді. Кейіннен бұл аймақ Гилкристтің жері деп белгілі болды, бірақ сот құжаттарында Балмен иелігі деп көрсетілген. Ұзақ жылдар бойы сот даулары кезінде жер егіншілік және мал өсіру үшін жалға берілді. 1814 жылы жақын орналасқан Березек үйі Роланд Уорпол Лоанға сатылды, ол – ағылшын жер иелері отбасынан тараған саудагер және қоныс жайлаушы. Балмен иелігіне жақын 100 акр жер Лоанға жалға берілді. 1833 жылы Гилкрист өкілеттік құқығын Фредерик Парбериге берді. 1836 жылы Лоанның жалға алу мерзімі бітіп, жер қайта иеліктен алынғаннан кейін, Парбери жерді алты бөлікке бөлуді геодезист Джон Армстронгқа тапсырды. 1837 жылы үш бөлігі Томас Хайндске сатылды. 1840 жылдары аймақ қарқынды түрде бөлініп, дамыды және 1861 жылға қарай Балменнің көп халыққа толы шығыс бөлігі мен Балан паркінің қақпаларына дейін созылған, сирек қоныстанған Батыс Балменге ажыратылды.

Өнеркәсіп

Жарым арал 1800 жылдары қарқынды түрде өзгеріп, Сиднейдің маңызды өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналды. Морт шығанағының маңында кеме жасау, металл қорыту, инженерлік, қазандық жасау және 1855 жылы ашылған Морт док және инженерлік компаниясы сияқты салалар шоғырланды. 1958 жылы Морт док жабылып, оның орнында Морт Бей паркі құрылды. Балменде өнеркәсіптің дамуы арзан баспанаға деген қажеттілікті күшейтті. Осы қажеттілікті қанағаттандыру үшін кемежай иелері кіріспекерлерге шағын жер участаларын сатты, олар жұмысшыларға жалға берілетін шағын коттедждер салды. Балмен суқоймасы 1915 жылы салынды. 1895 жылы британдық бас компаниясына тиесілі Lever Brothers зауыты ашылды.

Кеніш өндірісі

1897 жылы ағылшын компаниясы қазіргі Бірчгроув мемлекеттік мектебінің жанында көмір шахтасын ашты. Шахтаны көтеру машинасы Оңтүстік жарты шардағы ең ірі машина болып есептелді. Бірақ, үздірілмейтін еңбек дауларына байланысты, «Сидней Коллиерис Лимитед» компаниясы шахтаның иелігін өз қолына алды. 1904 жылы тағы бір жаңа шахта қазылды. Шахталардың түбінен төменге қарай еңіс, Баласт-Пойнт пен Goat Island арасындағы портың астында орналасқан көмір қабатына дейін созылды. Көмірдің қолжетімділігіне байланысты, Балмен электр станциясы 1909 жылдан бастап кезең-кезеңмен салынысты. Алайда, 1920 жылдары ірі өнеркәсіптік даулар болды және 1928 жылы кейбір акционерлер шахтаны жабуды талап етті. Келесі жылы шахтада 299 кенші жұмыс істеді. 1930 жылға қарай шахта иелері бас тартып, шахташылар федерациясының жеделдету үшін құрған «Балмен көмір келісімшарт компаниясы» шахтаны иелігіне алды, бірақ даулар тоқтамағандықтан бұл әрекет нәтижесіз болды. 1930 жылдың 13 қазанында шахташылар ложасы шахтаны және басқарушыны «қара тізімге» енгізіп, оны жұмыстан босатуды талап етті. 1931 жылы шахта жабылды. 1933 жылы қолданыстан шығарылған шахтадан коммерциялық мақсатта табиғи газ өндіру ұсынылды. Балмен көмір шахтасынан пайда тапқан жергілікті су тасымалдаушылардың бірі – Боб Миллер болды, ол 102 Глассоп көшесінде тұрды. Ол кішкентай буксир мен баржа сатып алып, шахтаның қалдықтарын шығарып тастауға келісімшарт жасады, оларды жергілікті кеңестерге толтыру үшін сатты және осы арқылы үлкен пайда тапты. Осылайша RW Miller өнеркәсіптік конгломераты құрылды. 1924 жылға қарай оның отбасы Луиза Роудқа көшіп кетті.

Трамвай

1920 жылдары трамвайдың іске қосылуы Балменді одан әрі дамытып, Сиднейдің қатал жұмысшы табының ауданы ретінде танымал болды. 1950 жылдары Балмен халқы көшпендердің көптеп келуінен арта түсті.

Гентрификация

Балменнің джентрификациясы 1960 жылдары өнеркәсіп төмендеген кезде басталды. Балменнің орта тапқа тартымды болуының себебі, ішінара, оның су жағасындағы орналасуы және Сиднейдің Орталық іскерлік ауданына (CBD) жақындығы болды. Балмен қауымдастығы 1965 жылы құрылды. Жылжымайтын мүліктің құнының өсуі және жағалауды дамыту маңындағы қалған өнеркәсіпті ығыстыруға әрі қарай түрткі болды. 1996 жылы «Левер Бразерс» учаскесі бірнеше бастапқы ғимараттары сақталған тұрғын үй кешендеріне айналды. 1998 жылы электр станциясы тұрғын үйлер салу үшін бұзылды. Дегенмен, Балменнің өнеркәсіптік тарихының көптеген жақтары мұра ретінде сақталды.

Мәдениет

Бальман жәндігі (Ibacus peronii) – Сиднейде жиі жейтін, бір түрі бальман атымен аталады.

Ішімдіктер

Балменде көптеген тарихи қонақүйлер бар, оның ішінде «Мысық және скрипка» қонақүйі, «Крикетшінің қарулары» қонақүйі, Дик қонақүйі, «Құрғақ док» қонақүйі, «Биржа» қонақүйі, «Форт және Клайд» қонақүйі, Кент қонақүйі, «Бірлік залы» қонақүйі, Лондон қонақүйі, Морт-Бей қонақүйі, «Норфолк Пайнс» қонақүйі, «Пасифик» қонақүйі, «Роял Оук» қонақүйі, «Кемешінің қарулары» қонақүйі, «Жұлдыз» қонақүйі, «Қалалық сарай» қонақүйі, «Волонтер» қонақүйі және «Вест-Энд» қонақүйі. Ривервью қонақүйі – 1880 жылы өнер және қолөнер стилінде салынған, мұраға алынған бұрышты ғимарат. 1888 және 1913 жылдар аралығында бұл пабқа иесі Джозеф Бергиннің құрметіне Бергин қонақүйі деп ат қойылды. Австралиялық жүзу спортының чемпионы Доун Фрейзер 1978-1983 жылдары Ривервью қонақүйінің иесі болды.

Поп-мәдениет

Бальмен қалашығы мен оның тұрғындарын сипаттау үшін көптеген сөз тіркестері қолданылды, соның ішінде "Бальмен жігіттері жыламайды" (көшелік комиссиядағы бұрынғы NSW премьері Невилл Вран); "Бальменнен баланы алып тастауға болады, бірақ баладағы Бальменді алып тастау мүмкін емес" (авторы белгісіз); "Бұл дүниеде екі түрлі адам бар: Бальменде туғандар және Бальменде туғысы келгендер" (Жаңа Оңтүстік Уэльс полиция комиссары). Австралия премьер-министрі Пол Китинг қалашықтың жаңаруын (gentrification) "Бальменнің тоқымашылары" деп атап көрсетті. 1970 жылға дейін Бальмендегі егдеулер "Сиднейге бару" дейтін. Пошта кеңсесі, сот және полиция ғимараты және оның айналасы көбінесе "Қалалық әкімдік" деп аталатын, ал пошта кеңсесінің сағаты жиі "Қалалық әкімдіктің сағаты" деп еске алынар еді. Бұл, әлдебір кездегі қалалық әкімдік пен қалалық әкімдік қонақ үйінің арасында салынған Пошта кеңсесі мен сот ғимаратына байланысты болса керек. 1960 жылдардың ортасында Бальмен танымал Seven Network комедиялық сериалы "Менің атым МакГули, сенің атың кім?" түсіріліміне алаң болды, онда Гордон Чатер, Джон Мейлон және Джуди Фарр басты рөлдерде ойнады. Бальмен 1994 жылғы австралиялық "Біздің қосындымыз" фильмінің түсірілім орны болды, онда Джек Томпсон, Джон Полсон және Рассел Кроу ойнады. Бұрынғы Pacific Hotel (2019 жылдан бастап тұрғын үйге айналдырылды), сондай-ақ Бальмендегі бірнеше басқа да орындар Австралияның "E Street" телесериалының түсірілімі үшін кеңінен пайдаланылды.

Спорт және демалыс

Балменде Балмен Тайгерс аудандық регби лигасының футбол клубы орналасқан, ол қазір NRL-де Wests Tigers регби лигасы клубымен ұсынылған. Клуб 1999 жылдың ортасында 2000 жылғы маусымға дайындық мақсатында Балмен Тайгерс және Батыс Сиркілер арасындағы бірлескен кәсіпорын арқылы құрылды. 2005 жылы Тайгерлер Солтүстік Квинсленд Каубойларын жеңіп, чемпионатты жеңіп алды. Ол Глэйбтің қызыл түсті жейделері және оның әлемге әйгілі "Қара қызылдар" деген атағы, сондай-ақ Балменнің қара және алтын түстері сияқты ұзақ сақталған дәстүрлерін сақтап қалды, бүгінгі ойыншылар осы түстерді шұлықтарында мақтан тұтады. Драммойн регби клубы.

Балменде сондай-ақ Бальмен ФК орналасқан, ол жартылай кәсіби футбол клубы және Ұлттық премьер лигалар NSW 3-те ойнайды. 2015 жылы олар Австралия бойынша ФФА кубогының 32-ші турына ілікті және А лигасының клубы Мельбурн Виктори ФК-мен ойнады, нәтижесінде Лейхардт Овалда 5000 жанкүйердің алдында 6:0 есебімен жеңілді. Балмен желкендеу клубы жақын жердегі Бирчгроув қаласында орналасқан және жыл сайын Балмен регаттасын қабылдайды. Балмен ескек клубы 1882 жылдың шілдесінде құрылды және әлі де бастапқы Уайт-стрит орналасқан жерінде орналасқан. Клуб құрылғаннан бастап қара және сары түстерді қабылдады, олар көп ұзамай ауданның түстеріне айналды. Атақты Illawarra ескекшісі Билл Бич клубпен тығыз байланыста болды және жарыстарда олардың қара және алтын түстерін киді.

Тұрғын үй

Балменнің индустриалдық дамудан кейінгі жаңғыруы (gentrification) нәтижесінде, шағын, сүйкімді үйлердің жоғары бағаланатын, едәуір тартымды және қызықты ауданы пайда болды. Дегенмен, Балменде тұрғындардың алуан түрлі құрамы сақталып қалды, себебі аудандағы Тұрғын үй комиссиясына қарасты үйлердің блогы бар. Ауданның көп бөлігі мұралық ескерткіштерді сақтау аймағы болып табылады, сондықтан Виктория және Эдуард дәуіріндегі тұрғын үйлерді жаңғырту үшін креативті дизайн қажет. 2013 жылы архитектор Гарри Сейдлер жобалаған заманауи Балмен үйі 6 миллион долларға сатылды. Гилкрист Плейс көшесіндегі Том Юрен үйін Ричард Лепластриер жобалаған.