Кіріспе

Терроризм әдісі

Хат бомбасы – пошта арқылы жіберілетін, ашылған кезде алушыға дене жарақатын келтіру немесе өлтіру мақсатымен жасалған жарылғыш құрылғы. Олар "Унабомбер" сияқты террористік шабуылдарда қолданылған. Кейбір елдерде хат бомбаларын тоқтату және хат бомбалау оқиғаларын тергеумен айналысатын арнайы органдар бар. Хат бомбасы, жалпы пошта қызметі пайда болған 1764 жылдан бері қолданылып келе жатқан болуы мүмкін (мысалдарға қараңыз).

Сипаттама

Хат бомбалары көбінесе ашылған кезде бірден жарылу үшін жасалады, мақсаты алушыны (хат кімге жолданған болса, соның өзі де болуы мүмкін, немесе болмауы мүмкін) ауыр түрде жарақаттау немесе өлтіру. 2001 жылғы көмірқара ауруы (антракс) шабуылдарында болғандай, белгісіз ұнтақтар немесе химиялық заттар бар хаттар да қауіпті болып табылады.

Суфражистердің қолдануы

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары хат бомбаларын кең ауқымда, мүмкін, ең біріншілерден бастап тұрақты түрде қолданған топтардың бірі – әйелдер әлеуметтік және саяси одағының британдық суфражистері болды. 1913 жылы канцлер Дэвид Ллойд Джордж және премьер-министр Х. Х. Асквитке көптеген хат бомбалары жіберілді, бірақ олардың барлығы ел бойынша тасымалдау кезінде пошта кеңселерiнде, пошта жәшіктерiнде немесе пошталық сөмкелерде жарылып кетті. Суфражистер әйелдердің сайлау құқығына қарсы деп есептеген судья, сэр Генри Кертис Беннетті оқтардан жартылай жасалған "өлімге қауіпті" хат бомбасымен өлтіруге әрекеттенді, бірақ бомба оған жетпей тұрып, Лондон пошта қызметкерлері тарапынан тоқтатылды.

Патенттеуге қабілеттілік

Хат бомбалары, сондай-ақ, адамдарға зиян келтіретін миналар, Еуропалық патент конвенциясы бойынша патентке жарамсыз болып саналатын өнертабыстардың классикалық мысалдары болып табылады, себебі мұндай өнертабыстарды жариялау немесе пайдалану "қоғамдық тәртіпке" және/немесе моральдық нормаларға қайшы келеді.

Мысалдар

Бұл 18 ғасырдағы «Бендбокс» деп аталатын оқиғаға қатысты, қазіргі заманғы парцельді бомбаға ұқсас құрылғының алғашқы тіркелген жағдайы болуы мүмкін. 1712 жылдың 4 қарашасында британдық лорд-қазынашы Роберт Харлиге әдемі қорап (яғни жеңіл шапқыш қорабы) жіберілді. Оның ішінде бірнеше зарядталған және дайын пистолеттер болды, олардың доңғалағына жіп бекітілген, қорап ашылғанда пистолеттердің оқ атуын қамтамасыз ететін. Ол кезде ол Оксфорд графына қонаққа барған еді. Свифт жіпті байқап, посылканы ұстап, жіпті кесіп, құрылғыны залалсыздандырды. Бұл шабуыл оппозициялық вигтер партиясының есігіне таңылды және Харлиге үлкен халықтық қолдау көрсетілді. Қылмысты жасағандар ешқашан анықталмады және ұсталған жоқ. Әлемдегі алғашқы пошта бомбаларының бірі 18 ғасырдағы даниялық шенеунік және тарихшы Болле Виллум Люксдорфтың күнделігінде айтылған. Оның күнделігі негізінен Дания мен шетелден келген жаңалықтар туралы қысқаша сілтемелерден тұрады. 1764 жылдың 19 қаңтарындағы жазбасында ол былай деп жазады: Борглум аббаттығында тұратын полковник Поулсенге пошта арқылы қорап жіберілді. Ол оны ашқанда, ішінде оқ және оны тұтандыратын мылтық болды, сондықтан ол ауыр жарақат алды. Сол жылдың 15 ақпанындағы жазбада: Полковник Поулсен неміс тілінде хат алады, [деген] доза жақын арада артады. Бұл қораптағы оқ-дәрі мөлшеріне қатысты. Қылмыскер ешқашан табылмады. Кейінірек Люксдорф осындай бомбаның 1764 жылы Италиядағы Савона қаласында қолданылғаны туралы айтады. 1889 жылдың маусымында: Эдвард Уайт, бұрын Мадам Тюссодағы суретші, жұмыстан шығарылғаннан кейін Джон Теодор Тюссоға бомба жіберді деп айыпталды. 1904 жылдың 20 тамызында: швед Мартин Экенберг [no] Стокгольмдегі кәсіпкер Карл Фредрик Лундинге пошта арқылы бомба жіберді. Ол қорапта оқтар мен жарылғыш заттар болған. 1912–1914 жылдары: суфражисткаларды бомбалау және өртеу науқаны кезінде Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының (WSPU) британдық суфражисткалары саяси қарсыластарын жарақаттау немесе өлтіру үшін хат бомбасын ойлап тапты және қолданды. 1919 жылы: Галеандық анархистер тобы АҚШ-тағы лауазымды тұлғаларға, журналистерге және басқаларға бірнеше парцельді бомбалар жіберді, бұл 1919–1920 жылдардағы Қызыл қорқыныштың күшеюіне әкелді. 1946 жылы: Ұлыбританияның бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктері, соның ішінде сэр Стаффорд Криппс, Эрнест Бевин және Энтони Иден, экстремистік сионистік «Стерн тобы» жіберген хат бомбаларын алды. 1947 жылы: Ақ үйге президент Гарри Трумэнге бірнеше хат бомбасы жіберілді. Олар британдық шенеуніктерге жіберілген хат бомбаларына байланысты ескертуде болған Ақ үй пошта бөлмесінің қызметкерлерімен ұсталды. Бұлар да «Стерн тобымен» байланысты болды. 1962 жылдың 27 қарашасында: ракета ғалымы Вольфганг Пилцке (Raumfahrtingenieur) Египеттегі кеңсесінде ашылғанда жарылған парцелінен оның хатшысы жарақат алды. Хелиополис зымыран зауытына жіберілген тағы бір парцель бес египеттік жұмысшының өліміне әкелді. 1960-жылдар, 1970-жылдар және 1980-жылдардың басында: Аргентинадағы бірнеше террористік ұйымдар, мысалы Монтонерос және ERP, өз қаруларына хат бомбаларын қосты. 1977 жылдың 28 желтоқсанында: Мальтада 15 жасар Карин Греч әкесі Эдвин Гречке жолданған хатты ашқанда қаза тапты. Сол күні еңбекші партиясының депутаты доктор Пол Четути Каруанаға да бомба жіберілді, бірақ ол жарылмады. 1978–1995 жылдары: Теодор Качински, «UNA бомбалағышы», АҚШ-тағы пошта бомбаларының сериясында үш адамды өлтіріп, 23 адамды жарақаттады. 1980 жылдың 27 тамызында: Бразилиядағы әскери диктатураның аяқталуына қарсы антикоммунистік армия мүшелері жіберген хат бомбасынан Бразилия адвокаттар қауымдастығының хатшысы Лида Монтейро да Силва қаза тапты. 1982 жылдың 17 тамызында: Оңтүстік Африканың коммунистік апартеидке қарсы белсендісі Рут Фёрст Оңтүстік Африка үкіметі оның Мозамбиктегі үйіне жіберген парцельді бомбадан қаза тапты. 1984 жылдың 28 маусымында: Оңтүстік Африканың апартеидке қарсы белсендісі Жаннет Шон және оның 6 жасар қызы Катрин Шон Крейг Уильямсон, Оңтүстік Африка полициясының тыңшысы, отбасылық дос болып көрінген жіберген хат бомбасынан қаза тапты. Жаннет Шон парцельді жинап алып, үйіне әкелді, хатты ашқанда жарылған бомба болды. 1985 жылдың тамызында: Жаңа Зеландияның Роторуа қаласында Мишель Стикович есімді әйел өзіне арналған бірнеше гелигнит тақтасы бар парцельді ашқаннан кейін бірден қаза тапты, ал оның жақын досы ауыр жарақат алды. Стиковичтің бұрынғы күйеуі Дэвид Стикович тұтқындалып, оны өлтіргені үшін кінәсін мойындады. 1986 жылдың 19 қазанында: Нигерия журналисі және «Newswatch» журналының редакторы Деле Гива Нигерияның бұрынғы диктаторы генерал Ибрагим Бабангида жіберген пошта бомбасынан қаза тапты. Генерал бұл мәселе бойынша ешқашан мойындаған жоқ, үнсіздік сақтады. 1989 жылдың 16 желтоқсанында: АҚШ федералды судьясы Роберт Смит Вэнс Бірмингем, Алабама штатындағы үйінің ас үйінде хат бомбасын ашқанда бірден қаза тапты, ал оның әйелі Хелен ауыр жарақат алды. Уолтер Лерой Муди кішісі Вэнс пен Джорджия адвокаты Робби Робинсонды пошта арқылы жеткізілген хат бомбаларын қолданып өлтіргені үшін сотталды. 1990 жылы: Пастор Майкл Лапслей Оңтүстік Африка үкіметінің өлім отряды, Азаматтық ынтымақтастық бюросы, екі діни журналдың ішінде жасырылған хат бомбасын алды. Ол екі қолын жоғалтты және бір көзінің көру қабілетін жоғалтты, сондай-ақ ауыр күйік шалдықты. 1990-жылдардың ортасында: Франц Фукс, австриялық сериалды пошта бомбалағышы, пошта бомбалары мен импровизацияланған жарылғыш құрылғылардың бірнеше толқындарымен төрт адамды өлтіріп, 15 адамды жарақаттады. 1994 жылдың қаңтарында: Роберто Эскобар Медельін картелінің жауыздары түрмеде хат бомбасын алды. 1996 жылдың қыркүйегінде: Әнші Бьоркке қысым көрсетуші Рикардо Лопес жарылғыш заттар мен күкірт қышқылымен зарядталған хат бомбасын жіберді. Лопес содан кейін өзіне-өзі қол жұмсады. Бомба оған жетпеді, полиция ұстап алды. 2007 жылдың ақпанында: Ұлыбританиядағы пошта бомбаларының сериясы тоғыз адамды жарақаттады. 2007 жылдың қаңтарында: «Епископ» деп аталатын бомбалағыш АҚШ-тағы қаржы фирмаларына бірнеше жиналмаған бомбалар жіберді және 2007 жылдың сәуір айында ұсталды. 2007 жылдың тамызында: Ливандық иммигрант Адель Арнаут Канаданың Оңтүстік аймағының тұрғындарына үш хат бомбасын жібергені үшін айыпталды. 2011 жылдың сәуірінде: Селтик Ф.К. клубының жанкүйерлері Нил Леннон мен екі белгілі жанкүйеріне парцельді бомбалар жіберілді. 2014 жылдың ақпанында: Ұлыбританиядағы Қарулы күштердің жұмысқа орналасу кеңселеріне жеті хат бомбасы жіберілді, олар Солтүстік Ирландиямен байланысты терроризмнің барлық белгілерін көрсетті. 2015 жылдың қыркүйегінде: Қытайдың Гуанси-Чжуан автономиялық аймағындағы Лючэн округіндегі 15 жерде болған жарылыстарда кем дегенде алты адам қаза тауып, ондаған адамдар жарақат алды. Жарылғыш заттар экспресс-жеткізу посылкаларының ішінде жасырылған деп хабарланды. 2017 жылдың 25 мамырында: Грекияның бұрынғы премьер-министрі Лукас Пападемос машинасының ішінде күдікті хат бомбасы жарылып, Пападемос, оның жүргізушісі және тағы бір шенеунік жарақат алды. 2017 жылдың 28 шілдесінде: Нью-Йорктің Куинс округіндегі үй иесі бірнеше күннен бері үйінің кіреберісінде тұрған овсянка контейнеріне ұқсайтын жарылғыш посылканы ашқаннан кейін төрт күннен кейін ауыр күйіктен қайтыс болды. USPS посылка поштамен жіберілген-жіберілмегені туралы дереу мәлімдеме жасаудан бас тартты, өйткені тергеу жалғасып жатыр. 2018 жылдың наурызында: Остин, Техас штатында бірнеше апта бойы бірнеше парцельді бомбалар жарылып, 2 адам қаза тауып, 5 адам ауыр жарақат алды. Кінәлі ретінде Техас штатының Пфлугвилл қаласының Марк Энтони Кондитті таныды. 2018 жылдың қазанында: Дональд Трамп әкімшілігінің белгілі сыншыларына бірнеше парцельді бомбалар жіберілді. Бірінші бомба 2018 жылдың 22 қазанында миллиардер-қаржыгер және белсенді Джордж Соросқа жеткізілді. Тағы да басқа саяси тұлғалар мен белсенділерге, соның ішінде бұрынғы президент Барак Обамаға, бұрынғы президент Билл Клинтонға және оның әйелі, бұрынғы мемлекеттік хатшы және 2016 жылғы президенттік үміткері Хиллари Клинтонға бомбалар жіберілді. АҚШ кон...