Александр Басби – легендарлы шотланд футболшысы және «Манчестер Юнайтед» жаттықтырушысы. Еуропа Кубогын жеңген тұңғыш ағылшын командасының тізгінін ұстаған. Футбол тарихындағы ең үздік жаттықтырушылардың бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд футболшысы, менеджер (1909–1994)
Scottish footballer, manager (1909–1994)
Александр Мэттью Бусби (26 мамыр 1909 – 20 қаңтар 1994) – шотланд футболшысы және менеджері, 1945 жылдан 1969 жылға дейін және 1970–71 маусымының екінші жартысында «Манчестер Юнайтед» командасын басқарды. Ол Англия командасының Еуропа кубогын жеңген тұңғыш жаттықтырушысы және барлық уақыттағы ең ұлы жаттықтырушылардың бірі саналады. Басқарушылық қызметке кіріспес бұрын, Бусби «Манчестер Юнайтедтің» ең ірі қарсыластары «Манчестер Сити» және «Ливерпуль» құрамаларында ойыншы болды. «Ситиде» ойнаған кезінде Бусби екі рет Англия кубогының финалына шығып, оның біреуінде жеңіске жетті. Екінші дүниежүзілік соғыс оның ойыншылық карьерасын тоқтатқаннан кейін, Бусбиге «Ливерпульде» көмекші жаттықтырушы лауазымы ұсынылды, бірақ олар оған бірінші команданы басқарудағы толық бақылауды беруге келіспеді. Осыдан кейін ол «Манчестер Юнайтедтің» бос тұрған бас жаттықтырушы орнына ие болды, онда ол атақты «Бусби Бэйбс» командасын құрды, ол Футбол лигасының бірінші дивизионында бірнеше рет жеңіске жетіп, Еуропа кубогы үшін күресті. Осы команданың сегіз ойыншысы Мюнхендегі авиаапатта қаза тапты, бірақ Бусби команданы қайта құрып, бірнеше рет бірінші дивизионда жеңіске жетіп, көптеген отандық кубоктарды жеңіп алды. «Юнайтед» бір онжылдықтан кейін Еуропа кубогын жеңді. Клубтағы 25 жыл ішінде ол бес лига чемпионы және Еуропа кубогы барлығы 13 кубок жеңіп алды.
Sir Alexander Matthew Busby (26 May 1909 – 20 January 1994) was a Scottish football player and manager, who managed Manchester United between 1945 and 1969 and again for the second half of the 1970–71 season. He was the first manager of an English team to win the European Cup and is widely regarded as one of the greatest managers of all time. Before going into management, Busby was a player for two of Manchester United's greatest rivals, Manchester City and Liverpool. During his time at City, Busby played in two FA Cup Finals, winning one of them. After his playing career was interrupted by the Second World War, Busby was offered the job of assistant coach at Liverpool, but they were unwilling to give him the control that he wanted over the first team. As a result, he took the vacant manager's job at Manchester United instead, where he built the famous Busby Babes team that won successive Football League First Division titles and challenged for the European Cup. Eight of these players died in the Munich air disaster, but Busby rebuilt the team and won several more First Division titles and domestic trophies before United won the European Cup a decade later. In a total of 25 years with the club, he won 13 trophies including five league championships and the European Cup.
Ерте өмір
Басби Александр мен Хелен "Нелли" (қызметтес аты – Грир) Басбидің Ланаркширдегі Беллшилл кеншілер ауылындағы екі бөлмелі шахтер үйінде дүниеге келді. Ол туғанда дәрігер анасына: «Бүгін осы үйге футболшы келді» деді. Басбидің әкесі Александр Бірінші дүниежүзілік соғысқа шақырылған шахтер болды және 1917 жылғы 23 сәуірде Аррас шайқасында снайпер оғынан қаза тапты. Оның бес атасы – Джордж Басби Ұлы ашаршылық кезінде Ирландиядан Шотландияға көшіп келген, ал анасының туыстары 19 ғасырдың соңында Ирландиядан Шотландияға көшіп келді. Оның үш інісі Францияда Камерон Хайлендерлері жасағында қаза тапты. Басбидің анасы 1919 жылы Гарри Матти есімді адамға тұрмысқа шыққанға дейін Мэтт пен үш қызын өзі тәрбиеледі. Басби католик дінінде тәрбиеленді. Әрқашан берілген католик болған ол 1972 жылы Рим папасы Павел VI оны Ұлы Григорий орденінің рыцары етіп тағайындады. Ол бұрынғы төрт жылда Бакалавр атағын алған еді. Басби әкесімен бірге көмір шахтасына жиі түсетін, бірақ оның шын арманы кәсіби футболшы болу еді. 1973 жылғы өзінің өмірбаянында Басби өзін Беллшиллдегі басқа балалар сияқты футболға бейім деп сипаттады, әсіресе Алекс Джеймс пен Хьюи Галлахер оған қатты әсер еткенін айтты. 1920 жылдардың соңында Мэттпен бірге АҚШ-қа көшіп кетуге өтініш бергенде анасы оның арманын қиюға тырысқан болуы мүмкін, бірақ ол тоғыз айлық өңдеу мерзіміне байланысты кешіктірілді, сондай-ақ ол әлі де анасымен бірге АҚШ-қа көшіп кеткісі келсе, келісім аяқталғаннан кейін кетуге рұқсат берілді. Ол қала беруге шешім қабылдады және 1929 жылғы 2 қарашада «Сити» сапында дебют жасады. Ол сол маусымда «Сити» үшін тағы 11 ойын өткізді, барлығы ішкі шабуылшы ретінде, осы процесте бес гол соқты. 1930-31 маусымда «Сити» клубының бас жаттықтырушысы Питер Ходж Басбидің дағдыларын жартылай қорғау шебінен жақсы пайдалануға болатынын шешті. 1930 жылы «Манчестер Юнайтед» Басбиді қалалық қарсыластарынан сатып алуға тырысты, бірақ «Сити» талап еткен 150 фунт стерлингті төлей алмады. 1931-32 маусымда Басби бірінші құрамда берік орнықты, сол маусымда бір ғана ойынды өткізіп алды. Шындығында, Басби мен Джеки Брей клуб капитаны Джимми МакМуллан командадағы орнын сақтап қалу үшін шабуылға көшуге мәжбүр болды. 1930 жылдары «Манчестер Сити» ФА кубогында жақсы өнер көрсетті. Олар 1932 жылы жартылай финалға, 1933 жылы финалға шықты, ал 1934 жылы турнир жеңімпазы атанды. Алайда, 1934-35 маусымның екінші жартысынан бастап Басбидің 4-нөмірлі жейдесін Джек Персиваль жиі кие бастады, ал Басби 1936 жылғы 12 наурызда «Манчестер Сити» үшін 200-ден астам ойын өткізгеннен кейін «Ливерпульге» 8000 фунтқа сатылды. Ол «қызылдар» сапындағы дебютін екі күннен кейін, 14 наурызда «Хаддерсфилд Таунға» қарсы өткізді; матч «Ливерпульдің» 1:0 есебімен жеңілісімен аяқталды. Бір айдан кейін Басби гол соғу есебін ашты – оның 47-минуттағы соққысы командасына Эвуд Паркте «Блэкберн Роверспен» 2:2 есебімен тең түсуге көмектесті. Көп ұзамай Басби 4-нөмірлі жейдені өзіне лайықты етіп киді, осы процесте Тед Савиджді ығыстырып тастады. Келесі үш маусымда ол сирек болса да ойынды өткізіп алды. Бұл тұрақтылық Басбиге «Ливерпульдің» капитаны атағын сыйлады және ол клубты үлкен беделмен басқарды. Джимми Макдугалл мен Том Брэдшоумен бірге Басби көптеген жанкүйерлер «Ливерпульдің» ең жақсы жартылай қорғау шебін құрады деп санайды. Боб Пейсли 1939 жылы «Ливерпульге» «Бишоп Оклендтен» келді, оны қанатының астына алған және Анфилдте оған істі үйреткен Басби болды. Бұл екі футболшы арасындағы өмір бойына жалғасқан достық қарым-қатынасқа әкелді. Көп ұзамай Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, осымен Басбидің ойыншы күндері аяқталды. «Ливерпульдің» көптеген ойыншылары сияқты, ол Корольдің «Ливерпуль полкіне» ұлттық қызметке жазылды.
Busby was born to Alexander and Helen "Nellie" (née Greer) Busby in a two roomed pitman's cottage in the mining village of Orbiston, Bellshill, Lanarkshire. When he was born, Busby's mother was told by the doctor, "A footballer has come into this house today". Busby's father, Alexander, was a miner called up to serve in the First World War and was killed by a sniper's bullet on 23 April 1917 at the Battle of Arras. His great great grandfather, George Busby, emigrated to Scotland from Ireland during the Great Famine, while his mother's side of the family emigrated to Scotland from Ireland later on in the 19th century. Three of his uncles were killed in France with the Cameron Highlanders. Busby's mother was left to raise Matt and his three sisters alone until her marriage to a man called Harry Matthie in 1919. Busby was raised Catholic. Always a devout Catholic, in 1972, Pope Paul VI made him a Knight of Order of Saint Gregory the Great. He had been appointed Knight Bachelor four years earlier. Busby would often accompany his father down into the coal pits, but his true aspiration was to become a professional footballer. In his 1973 autobiography, Busby described himself as being as football mad as any other boy in Bellshill citing in particular the impression made on him by Alex James and Hughie Gallacher. His mother might have quashed those dreams when she applied to emigrate with Matt to the United States in the late 1920s, but he was granted a reprieve by the nine month processing time. with the provision for him to leave at the end of the deal if he still wished to emigrate to the United States with his mother. He decided to stay and made his debut for City on 2 November 1929, more than 18 months after first signing for the Blues, when he played at inside left in a 3–1 win at home to Middlesbrough in the First Division. He made 11 more appearances for City that season, all at inside forward, scoring five goals in the process. During the 1930–31 season, City manager Peter Hodge decided that Busby's talents could be better exploited from the half back line, In 1930, Manchester United made an enquiry about signing Busby from their cross town rivals, but they were unable to afford the £150 fee that City demanded. By the 1931–32 season, Busby was firmly established in the first team, missing just one match that season. Indeed, Busby and Jackie Bray became such fixtures at wing half that club captain Jimmy McMullan had to move to forward to keep his place in the team. In the 1930s Manchester City performed strongly in the FA Cup. They reached the semi finals in 1932, and the final in 1933 before finally winning the tournament in 1934. However, from the second half of the 1934–35 season, Busby's number 4 jersey was worn by Jack Percival with increasing regularity, and Busby was sold to Liverpool for £8,000 on 12 March 1936, having made more than 200 appearances for Manchester City. He made his debut for the Reds just two days later, on 14 March, away to Huddersfield Town; the match ended in a 1–0 Liverpool defeat. Busby opened his goalscoring account a month later – his 47th minute strike helped his team to a 2–2 draw with Blackburn Rovers at Ewood Park. Busby soon made the number 4 shirt his own, ousting Ted Savage in the process. He rarely missed a game over the following three seasons. This consistency earned Busby the Liverpool captaincy and he led the club with great distinction. Along with Jimmy McDougall and Tom Bradshaw, Busby made up what is considered by many to be the best half back line Liverpool had ever had. Bob Paisley joined Liverpool from Bishop Auckland in 1939, and it was Busby who took him under his wing and showed him the ropes at Anfield. This led to a lifelong friendship between two of the most successful managers in English football history. The Second World War arrived soon after, and with it came an end to Busby's playing days. Like many of the Liverpool playing staff, he signed on for national service in the King's Liverpool Regiment.
Соғыс жылдары
Басби соғыс жылдарында футбол ойнауын жалғастырды. Алдершоттың Челсиді қайырымдылық матчында 4:3 есебімен жеңгеніне бірнеше күннен кейін, Бусби 1939 жылғы 28 қазанда Челси футбол клубына қосылды. Ол барлығы төрт ойынға қатысты. Сонымен қатар, Миддлсбро (13 матч), Рединг, Брентфорд және Борнмут пен Боскомб Атлетик клубтарында да доп теуіп жүрді. 1941 жылы «Хиберниан» Бусбиді солтүстікке шақырды, сол кезде ағылшын клубтары өз ойыншыларын шотланд футбол лигасына жіберу үшін міндетті түрде сақтандыру талап етіп отырды. Ол клуб сапында 37 матч өткізіп, бес гол соқты (оның ішінде қалалық қарсыласы «Хартсқа» қарсы бір гол). Ливерпульге қайтқаннан кейін, 1944 жылдың мамырында клубтың ассистент жаттықтырушысы болып тағайындалды. Катерикте тұрғанда, ол 1945 жылғы Эллис кубогының финалында соғыс кезеңіндегі шақырылған ойыншы ретінде «Портрек Шамрокс» командасының құрамында өнер көрсетті.
Busby carried on playing football during the war. A few days after helping Aldershot defeat Chelsea 4–3 in a benefit match, Busby signed for Chelsea on 28 October 1939. He made four appearances in total. He also turned out for Middlesbrough (13 matches), Reading, Brentford, and Bournemouth & Boscombe Athletic. Hibernian lured Busby back north in 1941 at a time when English clubs did not want their players in Scottish football unless they were insured. He played in 37 matches for the club and scored five goals (including one against city rivals Hearts). After returning to Liverpool, he was appointed assistant coach of the club in May 1944. While based in Catterick, he also starred for Portrack Shamrocks in the 1945 Ellis Cup final as a war time guest.
Халықаралық мансап
Басби Шотландия құрамасы сапында бір ғана ресми ойын өткізді. Ол 1933 жылғы 4 қазанда Кардиффтегі «Ниниан Парк» стадионында Уэльске қарсы өткен британдық үй чемпионатына қатысты, онда 3:2 есебімен жеңіліске ұшырады. Уэльс командасының жартылай қорғаушысының құрамында Басбидің болашақ ассистенті Джимми Мерфи ойнады. Басби Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Англияға қарсы Шотландия құрамасымен жеті ойынға қатысты, олардың тек біреуінде ғана жеңіске жетті, бірақ бұл ойындар ресми деп есептелмейді. 1941 жылы ол «Хиберниан» командасының шақырылған ойыншысы болып ойнағанда, Шотландия лигасының XI құрамасынан өнер көрсетті.
Busby made only one official international appearance for Scotland; he played in a 3–2 British Home Championship defeat to Wales at Ninian Park, Cardiff, on 4 October 1933. Playing opposite Busby in the Welsh half back line was his future assistant Jimmy Murphy. Busby also made seven appearances for Scotland against England during the Second World War, winning just one of them, but these are considered unofficial. He represented the Scottish League XI in an inter league match in 1941, while he was a guest player of Hibernian.
Манчестер Юнайтедке келу және алғашқы күндер
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Басби Армияның дене шынықтыру корпусында футбол жаттықтырушысы болды. Осы тәжірибесінің нәтижесінде Ливерпуль клубы оған сол кездегі бас жаттықтырушысы Джордж Кейдің көмекшісі лауазымын ұсынды. Дегенмен, осы тәжірибе Басбидің футбол қалай ойналуы және басқарылуы керек деген көзқарастарын қалыптастырды. Оның пікірлері Ливерпуль басқармасының пікірлерінен өзгеше болғандықтан, клуб төрағасы Билли Макконнелл Басбиге басқа жұмыс іздеуге рұқсат берді. 1930 жылы Манчестер Юнайтед Басбиге қол қоюға тырысқаннан кейін, ол Юнайтедтің «шешім шығарушысы» Луи Роккамен жақын дос болып кетті. Екеуінің де Манчестер католик спортшылар клубының мүшесі болғаны олардың қарым-қатынасын жақсартты. Соғыстан кейін Манчестер Юнайтедке клуб хатшысы Уолтер Крикмерден кейін басқарушы керек болды. 1944 жылдың желтоқсан айында жаңа бас жаттықтырушыны анықтау үшін басқарма отырысы шақырылды. Рокка Ливерпульдің Басбиге ұсыныс жасағанын білген соң, Юнайтед басқармасын «бәрін оған сеніп тапсыруға» көндірді және дереу Басбиге, оның әскер полкіне хат жазды. Хатта «жұмыс» деп ғана айтылды, оның дұрыс қолға тимейтініне көз жеткізу үшін, атап айтқанда Ливерпульдің шенеуніктеріне. 1945 жылдың ақпанында, әлі де әскери формасында Басби Траффорд Парктегі Манчестер Юнайтед төрағасы Джеймс У. Гибсонның бизнесінің бірі – Корнбрук суық қоймасына Рокканың хатының мазмұнын талқылау үшін келді. Басби жаттығуларға тікелей қатысуды, матчтарда команда құрамын анықтауды және клуб директорларының кедергісіз ойыншыларды сатып алу және сатуды қалады, өйткені ол олардың ойынды өзінен жақсы білмейтініне сенді. Мұндай деңгейдегі команда бақылауы ағылшын футболында бұрын-соңды болған емес, бірақ Юнайтед төрағасы қарсылық танытуға жағдай таппады. Басбиге бастапқыда үш жылдық келісімшарт ұсынылды, бірақ оның революциясының нақты нәтиже беруіне кем дегенде осы уақыт қажет екенін түсіндіргеннен кейін бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Келісімшарт сол күні – 1945 жылдың 19 ақпанында – қол қойылды, бірақ Басби Манчестер Юнайтедтің басшылығын ресми түрде 1 қазан күні ғана өз қолына алды. Осы аралықта ол Армияның дене шынықтыру корпусына оралды, оның футбол командасын 1945 жылдың көктемінде Италияның Бари қаласына алып барды. Ол жерде Вест Бромвич Альбионның бұрынғы жартылай қорғаушысы Джимми Мерфи басқаратын офицерлерден құралған футбол командасының жаттығуын өткізді. Уэльстің сөйлеу шеберлігіне таң қалған Басби онымен әңгімелесіп, Манчестер Юнайтедтің бас жаттықтырушысы лауазымын ұсынды, оған Мерфи 1946 жылдың басында клубқа ресми түрде қосылғанға дейін ауызша келісім берді. Екеуі бірден командаға өзгерістер енгізіп, 1946-1947 жылғы маусымның соңында Ливерпульден кейін лигада екінші орынға шықты. Манчестер Юнайтед 1947, 1948, 1949 және 1951 жылдары лигада екінші орын алды, 1948 жылы ФА кубогын жеңіп алды, ал 1952 жылы лига чемпионы атанды. Бұл клуб үшін үлкен жетістік болды, өйткені ол соңғы рет 1911 жылы маңызды кубокты жеңіп алған және соғыс аралық жылдарда Бірінші және Екінші дивизиондар арасында қозғалған. Алайда, 1952 жылға қарай Джонни Кэри басқаратын команда жасы ұлғайып, жаңа ойыншылар табу қажет болды. Басби, бұрынғы басқарушылық тәжірибесі болмаса да, үлкен жетістіктерге жеткендіктен, жоғары деңгейдегі ойыншыларға көп ақша жұмсауы күтілді. Оның орнына ол ескі ойыншыларды 16 және 17 жастағы жас ойыншылармен бірте-бірте ауыстырды. Олардың ішінде оң жақ қорғаушы Билл Фолкс, орталық қорғаушылар Марк Джонс және Джеки Бланчфлауэр, қанаттар Альберт Сканлон және Дэвид Пегг және шабуылшы Билли Уилан болды. Олардың арасында Англияның өз дәуіріндегі ең үздік ойыншысы деп саналатын Дункан Эдвардс та болды. Ол 17 жасында Англия құрамасына шақырылып, ең жас халықаралық рекордты орнатты, ол 40 жылдан астам уақыт бойы бұзылмады. 1951 және 1957 жылдар аралығында ол басқа клубтардан салыстырмалы түрде аз ойыншыларға қол қойды, олардың ішінде қанатты Джонни Берри, шабуылшы Томми Тейлор және қақпашы Гарри Грегг болды. Басби 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Ұлыбритания құрамасын жаттықтырды. Команда жартылай финалға жетті, бірақ финалға шыққан Югославиядан 3:1 есебімен жеңілді. 1956 жылы, Юнайтед тағы бір лига титулын жеңіп алғаннан кейін, Басбиге «Реал Мадридтің» бас жаттықтырушысы лауазымы ұсылды. Сол кездегі «Реал Мадрид» президенті Сантьяго Бернабеу Исте оған бұл лауазым «жәннатты басқаруға ұқсайды» деді. Басби жұмыстан бас тартып, «Манчестер – менің жұмағым» деп жауап берді.
During the Second World War, Busby served as a football coach in the Army Physical Training Corps, and the experience resulted in Liverpool offering him the job of assistant to their then manager George Kay. However, the experience had also forged Busby's opinions about how football should be played and governed, and when it became clear that they differed from those of the Liverpool board, their chairman Billy McConnell allowed Busby to pursue alternative employment. After Manchester United had tried to sign Busby from Manchester City in 1930, he became good friends with United's fixer, Louis Rocca; their relationship was helped by the fact that both were members of the Manchester Catholic Sportsman's Club. United were in desperate need of a manager to take over from club secretary Walter Crickmer after the war and a board meeting was called in December 1944 so as to ascertain who that new manager might be. Knowing that Liverpool had already offered Busby a job, Rocca convinced the United board to "leave it to [him]" and immediately wrote a letter to Busby, addressed to his army regiment. The letter was vague, referring only to "a job", just in case it fell into the wrong hands, namely the Liverpool officials. In February 1945, still in uniform, Busby turned up at Cornbrook Cold Storage, one of the United chairman James W. Gibson's businesses at Trafford Park to discuss the contents of Rocca's letter with the chairman. Busby requested that he be directly involved in training, pick the team on matchdays and even choose the players to be bought and sold without interference from the club directors, who, he believed, did not know the game as well as he did. Such a level of control over the team was unprecedented in the English game, but the United chairman was in no position to argue. Busby was originally offered a three year contract but managed to secure himself a five year deal after explaining that it would take at least that long for his revolution to have a tangible effect. The contract was signed that day – 19 February 1945 – but it was not until 1 October that Busby officially took over the reins at Manchester United. In the interim, he returned to the Army Physical Training Corps, whose football team he took to Bari, Italy, in the spring of 1945. There, he took in a training session for a football team made up of non commissioned officers led by West Bromwich Albion's former half back Jimmy Murphy. Impressed by the Welshman's oratory skills, Busby engaged him in conversation and offered him the job of chief coach at Manchester United, which Murphy accepted verbally there and then, before joining the club officially in early 1946. The two men immediately put their mark on the side, leading them to the runners up spot in the league, behind Busby's former employers Liverpool, by the end of the 1946–47 season. Manchester United were runners up in the league in 1947, 1948, 1949 and 1951, and won the FA Cup in 1948, before winning the league championship in 1952. This was a welcome success for a club which had last won a major trophy in 1911 and had spent the interwar years bouncing between the First and Second Divisions. By 1952, however, the side captained by Johnny Carey, was beginning to show its age, and a new set of players had to be found. Busby, who had achieved a great deal of success in spite of his lack of previous managerial experience, was expected to spend large sums of money on high profile players. Instead, he gradually replaced the older players with players as young as 16 and 17. These included right back Bill Foulkes, centre halves Mark Jones and Jackie Blanchflower, wingers Albert Scanlon and David Pegg and forward Billy Whelan. Among them was Duncan Edwards, judged by many to be England's finest player of his era, and capped by England at 17 – setting a record for the youngest ever full international that remained unbroken for more than 40 years. He made relatively few signings from other clubs between 1951 and 1957, rare examples being winger Johnny Berry, forward Tommy Taylor and goalkeeper Harry Gregg. Busby managed the Great Britain team at the 1948 Summer Olympics. The team reached the semi finals, but lost 3–1 to the eventual runners up, Yugoslavia. In 1956, just after United won another league title, Busby was offered the Real Madrid managerial role. The Real Madrid president at the time, Santiago Bernabéu Yeste, told him that the role was "like managing paradise". Busby responded by declining the job and adding "Manchester is my heaven".
Басби Бэйбз және Мюнхен трагедиясы
Осы кезеңде команда көптеген ойыншыларының жастығына байланысты «Басби Бэйбз» деген лақап ат алды. Олар 1956 және 1957 жылдары лига жеңімпазы атанды, ал 1957 жылы ФА кубогының финалында «Астон Виллаға» есе жіберіп, екінші орын алды. Жас команданың сәттілігі соншалықты жоғары болды, орталық шабуылшы Томми Тейлор мен қақпашы Гарри Грегг бес жылға жуық уақыт бойы «Юнайтедтің» жалғыз маңызды сатып алулары болды. Бюсби және оның командасы 1957–1958 маусымын Футбол лигасының, ФА кубогының және Еуропа кубогының үшінші жеңісіне екінші талпыныспен бастады. 1958 жылдың 6 ақпанында «Ред Стар Белградқа» қарсы Еуропа кубогының ойынынан оралғанда, ұшақ Мюнхен Рием әуежайының ұшу-қону жолағында апатқа ұшырады. 21 адам қаза тапқанда, олардың арасында 7 «Юнайтед» ойыншысы және 3 клуб қызметкері болды. Дункан Эдвардс екі аптадан кейін алған жарақатынан көз жұмды, ал қаза болғандардың жалпы саны 23-ке жетті. Тағы екі ойыншы (Джонни Берри және Джеки Бланчфлауэр) футбол ойнау мүмкіндігінен айырылды. Бюсбидің «Манчестер Ситидегі» ескі досы, журналист ретінде Мюнхенге барған қақпашы Франк Свифт та қаза тапты. Бюсби көптеген жарақаттар алды және екі рет соңғы қасиетті дұға оқылды, бірақ жарақаттарынан жазылып, тоғыз аптадан кейін ауруханадан шықты. Дәрігерлер оның денсаулығы нашар болғандықтан, апаттың ауырлығын апаттан кейін үш аптаға дейін айтудан тартынды. 1958 жылдың ақпан айының соңында ол ауруханадағы францискан монахынан Дункан Эдвардстың жағдайы туралы сұрады; монах Эдвардстың өлімі туралы хабардан жасырынғанын білмеді және Бюсбиге Эдвардстың қайтыс болғанын хабарлау міндеті деп санады. Содан кейін оның әйелі Жан оған басқа да ойыншылар мен клуб қызметкерлерінің қаза болғанын айтты. Ол әйеліне апаттан кейін өзін кінәлі сезінгендіктен, бас жаттықтырушы лауазымынан кеткісі келетінін айтты. Бюсби Футбол лигасының басшыларының қарсылығына қарамастан, «Манчестер Юнайтедтің» Еуропа кубогына қатысуын талап етті және ұшақтың ұшқышын қатты қарда ұшуға рұқсат беруіне қарсы шығуға батыл болмады. Жан оны қайтыс болған ойыншылардың құрметіне өз міндеттерін орындауға шақырды. 1958 жылдың наурыз айында Бюсбиге апатта мансабын аяқтаған жарақат алған Джонни Берридің Томми Тейлордың ауруханаға бармағаны үшін жаман дос екенін айтуына тура келді, ол Тейлордың қаза болғанын білмеді; Бюсби осы кезде Берриден жаңалықты жасыруға шақырылды, бұл оған өте қиын болды. Осы уақытта команданы Джимми Мерфи басқарды, ол апат кезінде Уэльс құрамасын басқарғандықтан, қатыса алмады. Бюсби үш айдан кейін Уэмблиде «Болтон Уондерерстің» қарсы ФА кубогының финалында жаңа құраммен «Юнайтедтің» жеңілісін көрді және келесі маусымда толық бас жаттықтырушы лауазымына қайта оралды. Мюнхен апатынан бұрын Бюсби Шотландия құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалған еді. Бюсби 18 жасар Денис Лоуға, содан кейін «Хаддерсфилд Таун» клубында ойнаған, Шотландия құрамасындағы алғашқы ойынын өткізуге мүмкіндік берді. Бірақ ол клубта директор болып қалды және бас жаттықтырушы лауазымын жаттықтырушы және бұрынғы ойыншы Уилф МакГиннеске тапсырды. Ол Манчестердегі Оңтүстік зиратта әйелі Жанмен бірге жерленді. Оның досы Уилли Сатиноф, жарыс жолының иесі және Мюнхендегі әуе апатында қаза тапқан, сол зиратта жерленген. Бюсбидің қайтысынан екі күн өткен соң, Премьер-лигада «Юнайтедтің» «Эвертонға» қарсы үй ойынының басында бір минуттық үнсіздік сақталды. «Юнайтед» сол маусымды екі мәрте жеңіспен аяқтады, лига титулын және ФА кубогын жеңіп алды. Оның туған жері Беллшилдегі спорт орталығы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай оның атымен аталды. Бұл 1995 жылы көпшілікке ашылды. 1999 жылы Премьер-лига, ФА кубогы және Еуропа кубогының үшінші жеңісімен «Манчестер Юнайтед» Бюсбидің 90 жасқа толуына орай Еуропа кубогын жеңіп алды – бұл олардың 1968 жылы Бюсбидің жеңісінен кейін алғаш рет жеңіп алған кубогы болды. Содан кейін, 2008 жылы «Манчестер Юнайтед» Мюнхен трагедиясынан 50 жыл өткен соң, және 1968 жылы Еуропадағы жеңісінен 40 жыл өткен соң Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды, онда Бюсбидің «Юнайтед» командасы «Бенфиканы» жеңді. Бюсбидің туғанына 100 жыл толған күнінен кейін, 2009 жылы «Манчестер Юнайтед» Барселонамен Чемпиондар лигасының финалында ойнады және испандықтарға 2:0 есебімен ұтылып қалды. 2002 жылы спортқа тигізген әсері үшін Бюсби Англия футбол залының алғашқы мүшесі болып тағайындалды. 2009 жылдың 6 қыркүйегінде «Сэр Мэтт Бусби қалқаны» «Манчестер Юнайтед» резервтері мен «Матервелл» арасында өткізілді. Бұл оның туғанына 100 жыл толуына орай, Бюсбидің туған жерінен екі шақырым қашықтықта орналасқан Фир Паркте өткізілді. «Матервелл» 1:0 есебімен жеңіске жетті. Оның ұлы Сэнди 2014 жылдың 15 қыркүйегінде қайтыс болды, ал шамамен тоғыз айдан кейін оның қызы Шина, «Манчестер Юнайтедтің» бұрынғы ойыншысы Дон Гибсонмен 59 жыл үйленген соң қайтыс болды. Оның жеті немересі болды, олардың барлығы да қыздар.
During this period, the team picked up the affectionate nickname the Busby Babes, because of the youthfulness of many of the players he fielded. They won the league in both 1956 and 1957, and were runners up to Aston Villa in the 1957 FA Cup Final. The young side was so successful that centre forward Tommy Taylor and goalkeeper Harry Gregg were United's only major signings over a spell of almost five years. Busby and his team began the 1957–58 season ready for a second bid to win the treble of the Football League title, FA Cup and European Cup. On the way home from a European Cup tie against Red Star Belgrade on 6 February 1958, their plane crashed on the runway at Munich Riem Airport. Seven United players and three club officials were among the 21 people who died at the scene, while Duncan Edwards died from his injuries two weeks later as the final death toll reached 23; two other players (Johnny Berry and Jackie Blanchflower) were injured to such an extent that they never played football again. Busby's old friend from Manchester City, the goalkeeper Frank Swift, who had travelled to Munich in his post playing career as a journalist, also died. Busby suffered multiple injuries and twice received the last rites, but he recovered from his injuries and left the hospital after nine weeks. He was not aware of the extent of the Munich tragedy until some three weeks after the crash, as doctors felt he was not strong enough to know the truth until then. Towards the end of February 1958, he asked a Franciscan friar at the hospital how Duncan Edwards was faring; the friar was unaware that the news of Edwards's death had been kept from him and felt that it was his duty to inform Busby that Edwards was dead. His wife Jean then had to tell him of all the other players and officials who had lost their lives. He reportedly told his wife that he felt like quitting the manager's job, as he had feelings of guilt over the disaster. Busby had gone against the wishes of Football League officials by pressing for Manchester United's participation in the European Cup and had not felt able to challenge the aircraft's pilot about taking off in heavy snow. Jean urged him to carry on with his duties in honour of the players who had died. In March 1958, Busby also had to face the torment of player Johnny Berry – who suffered career ending injuries in the crash – complaining that Tommy Taylor was a poor friend for not visiting him in hospital, unaware that Taylor had been killed; Busby had been urged to keep the news from Berry at this stage, which he found particularly difficult. In the meantime, the team was managed by Jimmy Murphy, who had been taking charge of the Wales team at the time of the crash, and so was not present. Busby attended a new look United side's FA Cup final defeat against Bolton Wanderers at Wembley three months later, and resumed full managerial duties for the following season. Busby had been appointed the manager of Scotland before the Munich disaster. Busby gave an 18 year old Denis Law, then with Huddersfield Town, his first Scotland cap. but remained at the club as a director, handing over managerial duties to trainer and former player Wilf McGuinness. He was buried in Southern Cemetery, Manchester, alongside his wife Jean. His friend Willie Satinoff, who owned a racecourse and died in the Munich air disaster, is buried in the same cemetery. Two days after Busby's death, a minute's silence was held at the start of United's home game against Everton in the Premier League. United finished that season as double winners, lifting the league title and FA Cup. The sports centre in Bellshill, his place of birth, was named after him shortly after his death. This opened to the public in 1995. In 1999, in securing the treble of Premier League, FA Cup and European Cup, Manchester United won the European Cup on what would have been Busby's 90th birthday the first time they had won the trophy since Busby's 1968 triumph. Then, in 2008, Manchester United won the Champions League again, 50 years after the Munich tragedy, and 40 years since his own triumph in Europe in 1968 where Busby's United defeated Benfica. The day after the centenary of Busby's birth, Manchester United played Barcelona in the 2009 Champions League final and lost to the Spanish side 2–0. Busby was made an inaugural inductee of the English Football Hall of Fame in 2002 in recognition of his impact on the sport. On 6 September 2009, the Sir Matt Busby Shield was contested between Manchester United Reserves and Motherwell. This was held at Fir Park, two miles from Busby's place of birth, to mark 100 years since his birth. Motherwell won the match 1–0. His son Sandy died on 15 September 2014, followed nearly nine months later by his daughter Sheena, who had been married to former Manchester United player Don Gibson for 59 years. He had a total of seven grandchildren, all female.