Кіріспе
Аяқ табанына күңгір затпен әсер еткенде туындайтын рефлекс – аяқ табанына күңгір затпен әсер еткенде туындайтын рефлекс. Рефлекстің екі түрі бар. Денсау ересектерде аяқ бармағының рефлексі төмен қарай иілуге (икемделуге) алып келеді. Аяқ бармағының жоғары қарай иілуі (созылуы) Бабинский рефлексі немесе Бабинский белгісі деп аталады, бұл невролог Джозеф Бабинскийдің құрметіне аталған. Бабинский белгісінің болуы ересектерде жұлын мен мидың ауруларын анықтауға көмектеседі, сонымен қатар нәрестелерде алғашқы рефлекс ретінде де кездеседі. Бұл рефлекс алғаш рет 1896 жылы Бабинскийдің медициналық әдебиетте сипатталғанмен, өнерде 15 ғасырдың ортасындағы Боттичеллидің «Құдай анасы мен баласы періштемен» атты суретінде де кездеседі.
The plantar reflex is a reflex elicited when the sole of the foot is stimulated with a blunt instrument. The reflex can take one of two forms. In healthy adults, the plantar reflex causes a downward response of the hallux (flexion). An upward response (extension) of the hallux is known as the Babinski response or Babinski sign, named after the neurologist Joseph Babinski. The presence of the Babinski sign can identify disease of the spinal cord and brain in adults, and also exists as a primitive reflex in infants. While first described in the medical literature by Babinski in 1896, the reflex has been identified in art at least as early as Botticelli's Virgin and Child with an Angel, painted in the mid 15th century.
Интерпретация
Бабинский белгісі жоғарғы моторлық нейрон зақымдануын, яғни кортикоспинальды тракттың зақымдануын көрсетеді. Кейде патологиялық табан рефлексі – қауыр ауру процесінің алғашқы және жалғыз белгісі болуы мүмкін, ал айқын бұрмаланған табан рефлексі көбінесе мидың КТ сканилеуі немесе омыртқаның МРТ-сы, сондай-ақ цереброспинальді сұйықтықты зерттеу үшін белдік пункциясы сияқты терең неврологиялық зерттеулерді қажет етеді. "Теріс Бабинский белгісі" термині кейде қалыпты иілгіш табан жауабын білдіру үшін қолданылады.
Сәбилерде
Сәбилер әдетте экстенсорлық реакция көрсетеді. 256 сау нәрестеге жасалған бір зерттеуде, тестілеуге жауап берудің 73,8%-ы экстенсорлық, 8,9%-ы флексорлық, ал 17,3%-ы белгісіз болды. Бұл экстенсорлық реакция мидан арқаға қарай жүретін кортикоспинальді жолдар осы жаста толық миелинді болмағандықтан пайда болады, сондықтан рефлекс ми қабығымен тежелмейді. Экстенсорлық реакция әдетте 12 айға дейін жоғалып, флексорлық реакцияға көшеді. Егер ол 2-3 жастан кейін де сақталса, онда мида немесе арқа миында проблема бар екенін көрсетеді.
Жолдар
Афферентті: S1 дерматомында анықталған ноцицепция, тібіет жүйкесі арқылы секілді жүйкеге дейін, L5, S1 тамырларына және алдыңғы мүйізде синапсқа жетіп, қозғалтқыштық жауапты тудырады. Эфферентті: Қозғалтқыштық жауап L5, S1 тамырлары арқылы секілді жүйкеге және оның екіге бөлінуіне дейін жүзеге асады. Аяқ саусағының иілгіштері тібіет жүйкесімен иннервацияланады. Аяқ саусағының ұзартқыштары (extensor hallucis longus, extensor digitorum longus) терең перонеалдық жүйке арқылы иннервацияланады. Рефлекстік доғаны басу үшін қалыпты ересектердегі пирамидалық бақылаудың жоғалтылуы нәтижесінде, табан рефлексінде саусақтардың жоғары көтерілуі Бабинский белгісі ретінде белгілі.
Хоффман рефлексімен байланысы
Гофман рефлексі кейде Бабинский белгісінің жоғарғы аяққа сәйкес келетін нұсқасы ретінде сипатталады, себебі екеуі де жоғарғы моторлық нейрондардың дисфункциясын көрсетеді. Механизмдері жағынан олар едәуір өзгеше; саусақ бүгуші рефлексі – флексор дигиторум профундусты қамтитын қарапайым моносинаптикалық омыртқа рефлексі, ол әдетте жоғарғы моторлық нейрондармен толығымен тежеледі. Табан жауабын тудыратын жол одан да күрделі және моносинаптикалық емес.