Кіріспе

Грэхам Гриннің 1951 жылғы романы "Махаббаттың аяқталуы" – британдық автор Грэхам Гриннің 1951 жылғы романы, сонымен қатар роман негізінде түсірілген екі көркем фильмнің (1955 және 1999 жылдары шыққан) атауы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Лондонда өтетін оқиға үш басты кейіпкер арасындағы қарым-қатынастағы құштарлық, қызғаныш және түсініктерді зерттейді: жазушы Морис Бендрикс, Сара Майлз және оның күйеуі, мемлекеттік қызметкер Генри Майлз. Грэхам Гриннің Кэтрин Уолстонмен болған өзінің романы "Махаббаттың аяқталуы" романының негізі болды. Романның британдық басылымы "С" деген атқа, ал американдық нұсқасы "Кэтрин" деген атқа арналған. Гриннің 14 Clapham Common Northside мекенжайындағы үйі бомбалау кезінде қирады. "Махаббаттың аяқталуы" Гриннің "Католик романдары" төрттігінің төртінші және соңғы романы, бұған дейін "Брайтон Рок" (1938), "Қуат пен даңқ" (1940) және "Материяның жүрегі" (1948) кіретін.

Қысқаша мазмұны

Роман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонда өмір сүрген, өркендеп келе жатқан жазушы Морис Бендрикс пен әрекетсіз мемлекеттік қызметкердің әйелі Сара Майлз туралы. Бендрикстің өзі Гриннің прототипі болған, ол роман жазу процесі туралы жиі ойға келеді. Сара Гриннің сол кездегі сүйіктісі Кэтрин Уолстонның образымен жазылған, кітап оған арналған. Бендрикс пен Сара бір-біріне тез ғашық болады, бірақ ол бұл махаббаттың басталгандай жылдам аяқталатынын сезінеді. Оның ашық және мойындаған қызғанышы қарым-қатынастың улануына себеп болады. Ол Сараның мейірімді, бірақ көңілсіз күйеуі Генриден ажырасуға келіспеуіне ашуланып, ренжімек түседі. Бендрикс Сарамен бірге болғанда, оның пәтеріне бомба түсіп, ол өлімге жуықтап кетеді. Осыдан кейін Сара ешқандай түсіндірме бермей, қарым-қатынасты тоқтатады. Кейін Генридің олардың пәтерлерін бөліп тұрған ортақ жерді кесіп өтетінін көргенде Бендрикс қызғаныштан әлі де мазасыз болады. Генри соңғы кезде бір нәрсеге күдіктене бастайды, сондықтан Бендрикс Сараның жаңа сүйіктісін табу үшін жеке детективке жүгінуге шешім қабылдайды. Ол оның күнделігінен, бомбалау кезінде өліп қалды деп ойлағанда, егер Құдай оны қайта тірілтсе, Бендрикске қайтадан көріспеуге уәде бергенін біледі. Грин Сараның күресін суреттейді. Өкпе инфекциясынан күрт қайтыс болғаннан кейін, жаңбыр астында Common-де серуендеуі салдарынан, бірнеше керемет оқиғалар орын алып, Сараның сеніміне мағына беретіндей болады. Романның соңғы беттерінде Бендрикс Құдайға да сенуді бастайды.

Сыни жауап

"Әңгіменің соңы" Гриннің ең жақсы романдарының бірі саналады. Жазушы Эвелин Во бұл романды 1951 жылғы 6 қыркүйекте "The Month" журналында жоғары бағалады. Кейіннен ол былай деп жазды: "Грин мырза заманауи форманың тағы бір түрін таңдады – "Қысқаша кездесу" сияқты үй ішіндегі, романтикалық драма, және оны өзінің ерекше стильмен өзгертті". Во сондай-ақ бұл оқиғаның "өте әдемі және қозғалтатын" екенін атап өтті. Алекс Престон "The Independent" газетінде Гриннің кітабына ұқсас мақтау айтты: " "Әңгіменің соңы" – оның шедеврі: католицизмдегі қайшылықтарды зерттейтін, таң қалдыратын және жан ауыртатын туынды, оның өмір сүруге мүмкіндігі болмаған, бірақ оған бейімделуге тырысқан діні". Романды Роберт МакКрам "Ағылшын тіліндегі ең ұлы 100 роман" тізіміне қосты. Бірақ ол мұның бір себебінің оның америкалық болуы екенін де айтты, себебі көптеген авторлардың шеберлігі Атлант мұхитынан өте алмай қалады деді. Ол бұл әсер Дэвид Фостер Уоллесқа да қатысты болуы мүмкін деп ойлайды.

Бейімделулер

1955 жылы кітап Эдвард Дмитрик режиссерлік еткен фильмге айналды, сценарийін Ленора Дж. Коффи жазды. Дэвид Льюис продюсер, ал Дэвид Э. Роуз – атқарушы продюсер болды. Сара Майлз рөлінде Дебора Керр, Морис Бендрикс рөлінде Ван Джонсон, Альберт Паркис рөлінде Джон Миллс және Генри Майлз рөлінде Питер Кушинг ойнады. 1997 жылы роман Руперт Гулд пен Кэролайн Батлердің сол аттас пьесасына бейімделді. Бұл пьеса алғаш рет 1997 жылдың 9 қазанында Солсбери театрында қойылды, режиссері – Гулд. Алғашқы қойылымда сахнаның шетінде пианист орындаған музыка болды, актерлер орындаған кезеңдік әндер мәтінді толықтырып тұрды. Гулд пен Батлер кейінгі қойылымдардан музыканы алып тастады, ал пьеса 2001 жылы музыкалық қосымдарсыз жарияланды. 1999 жылы роман Нил Джорданның «Махаббат аяқталысы» атты тағы бір фильміне айналды, режиссері де Нил Джордан болды. Джордан сценарийін өзі жазды және Стивен Вуллимен бірге фильмді продюсерлік етті. Сара Майлз рөлінде американдық актриса Джулианна Мур, Морис Бендрикс рөлінде ағылшын актері Ральф Файнс және Генри Майлз рөлінде ирланд актері Стивен Риа ойнады. Джулианна Мур осы рөлі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік әйел актері» номинациясына ие болды. 2004 жылы Джейк Хегги роман негізінде опера жазды. Опера сол жылдың наурыз айында Хьюстон Гранд Операсында тұңғыш рет қойылды, кейіннен оның түпкілікті нұсқасы жасалды. 2011 жылы роман Карла Бус жазған пьесаға бейімделді және оның әлемдік премьерасы Квант театрында өтті. 2012 жылы Колин Ферт орындаған және Audible.com шығарған аудио кітап жарық көрді; жазбасы 2013 жылдың мамырында өткен Audies Gala-да «Жылдың аудиокітабы» деп танылды.

Мәдениеттің ықпалы

Әртүрлі веб-сайттар 2012 жылғы "Жаб Так Хай Жан" Болливуд фильмі осы романнан шабыттанған болуы мүмкін екенін айтады. Италиялық Daisy Chains тобы романның бірінші жолынан аталған "A Story Has No Beginning or End" альбомын шығарды, ал альбомның екінші трегі "The End of the Affair" деп аталады. Бұл кітап 2014 жылы ағылшын әнші-әндер авторы Бен Говардтың "I Forget Where We Were" альбомынан "End of the Affair" әніне де шабыт берді. Сонымен қатар, кітап 2020 жылы Лора Марлингтің "Song for Our Daughter" альбомындағы "The End of the Affair" әнінің түпкілікті себебі болды.