Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1953 жылғы Л. П. Хартлидің "Арадағы" романы – 1953 жылы жарық көрген Л. П. Хартлидің романы. Оның ең танымал туындысы, бірнеше рет сахна мен экранға бейімделген. Кітап Виктория дәуірінің соңындағы қоғамды тәжірибесіз мектеп оқушысының көзімен сын тұрғысынан қарастырады.
1953 novel by L. P. Hartley
the novel
The Go Between is a novel by L. P. Hartley published in 1953. His best known work, it has been adapted several times for stage and screen. The book gives a critical view of society at the end of the Victorian era through the eyes of a naïve schoolboy outsider.
Қысқаша мазмұны
Кітаптың кіріспесінде Лео Колстон 1900 жылы, оның он үшінші туған күніне арналған күнделікті табады және біртіндеп өзі басқан естеліктерді жинақтап алады. Оның әсерімен және "бұл қорқынышты ғасырдың" ортасына қарай қандай адам болғанын ескеріп, Лео бір кездері оған үмітті бастауы сияқты көрінген оқиғаларды қайтадан көреді. Оның мектеп-интернатының әлеуметтік ережелерінің маңыздылығы - бұл кітаптың тағы бір тақырыбы және Леоның ересектер әлемімен қарым-қатынасын қиындатады. Оның ойлап тапқан "азағы" мектепте Леоны қорлаған балаларды жеңіп, оған сиқыршы деген атақ берді, бұл оған өзі де жартылай сенді. Нәтижесінде ол жазды Брэндэм-холлға, мектептегі досы Маркус Модслидің елдік үйіне қонақ ретінде шақырылады. Бұл жерде әлеуметтік жағынан әуесқой Лео өзінің аймақтық акцентімен бай жоғарғы таптың орта таптағы баласы. Ол осы қоғамның мүшесі болмаса да, үй иелері оны жылы қабылдауға барынша тырысады, оған мейірімділікпен және мейірімділікпен қарайды, әсіресе олардың қызы Мариан. Маркус ауырып қалғанда, Лео өз бетімен жүреді және Марианның және жақын маңдағы фермер Тед Берджесстің жасырын "пошташысы" болады, ол онымен жасырын қарым-қатынаста болады. Лео Марианға көмектесуге қуанышты, өйткені ол оған ғашық және Теді жақсы көреді. Сонымен қатар, Лео бастапқыда онымен бірге алып жүруге сұралған хабарлардың мәнін немесе мазмұнын білмейді, ал жақсы ниетті, кінәсіз баланы ғашықтар оңай басқарады. Мариан мен Тед қарым-қатынастарын құпия ұстауға мәжбүр ететін әлеуметтік табу туралы толық хабардар болса да, Лео олардың неге ешқашан үйленбейтінін түсінуге тым нағыз. Жағдайдың қиынырақ болуының себебі - Марианның Хью, виконт Триммингемге, бұрын Брэндэм-холлда тұрған аймақтың ақсүйектерінің ұрпағына, күйеуге шығатыны. Лео Мариан мен Тедтің қарым-қатынасы олардың айтқандай "бизнеске" байланысты емес екенін түсіне бастағанда, Лео нағыз ойсыз Марианның үйленуі оның және Тедтің арасындағы хат алмасуды аяқтауы керек деп санайды. Алдау мен тәуекелдің жалпы атмосферасы туралы барған сайын ыңғайсыз сезінетін Лео өзінің араласшы рөлін тоқтатуға тырысады, бірақ үлкен психологиялық қысымға ұшырайды және ол жалғастыруға мәжбүр болады. Ақырында, оның еріксіз араласуы апатты зардаптарға әкеледі, өйткені Марианның анасы оны сүйіктілерді жасырынған жеріне іздеп, жыныстық қатынаста болғандарын байқайды. Осыдан пайда болған жарақат Тедтің өзіне-өзі қол жұмсауына және Леоның нервтік күйзелісіне әкеледі. Епилогта үлкен Лео оқиғаның өзіне қаншалықты әсер еткенін айтады. Ол өзін абырой туралы ойлауға тыйым салып, ол өз сезімдері мен қиял табиғаты жабылады, тек фактілер үшін орын қалдыра отырып. Нәтижесінде ол ешқашан жақындарына жақындаса алмайды. Қазір ол оқиғаларға есейген адамның көзімен қарап, 50 жылдан кейін Брэндемге қайта оралып, бүлінген істерді бітірудің маңыздылығын сезінеді. Сол жерде ол Марианның немересімен кездеседі және Марианның бұрынғы бала күтушінің үйінде тұрғанын табады. Сонымен қатар ол Триммингемнің Марианға үйленгенін және Тедтің онымен туған ұлын өз баласы деп мойындағанын біледі. Триммингем 1910 жылы қайтыс болды; Маркус пен оның ағасы Бірінші дүниежүзілік соғыста, ал Марианның ұлы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Ақырында, қарт Мариан өзінің өткенінен аман қалған жалғыз Леоны тағы бір рет аралас ретінде әрекет етуге және оның немересіне Тед Берджесспен болған қарым-қатынасында ұятылуға ештеңе жоқ екенін растауға көндіреді.
In the book's prologue, Leo Colston chances upon a diary from 1900, the year of his thirteenth birthday, and gradually pieces together a memory that he has suppressed. Under its influence, and from the viewpoint of what he has become by the midpoint of "this hideous century", Leo relives the events of what had once seemed to him its hopeful beginning. The importance of his boarding school's social rules is another theme running through the book and complicates Leo's interaction with the adult world. "Curses" of his devising had routed boys who were bullying Leo at school and had given him the reputation of a magician, something that he came to half believe himself. As a result, he is invited as a guest to spend the summer at Brandham Hall, the country home of his school friend Marcus Maudsley, who comes from a wealthy landed gentry family. There the socially clumsy Leo, with his regional accent, is a middle class boy among the wealthy upper class. Although he does not fit into this society, his hosts do their best to make him feel welcome, treating him with kindness and indulgence, especially their daughter Marian. When Marcus falls ill, Leo is left largely to his own devices and becomes a secret "postman" for Marian and nearby tenant farmer Ted Burgess, with whom she is having a clandestine relationship. Leo is happy to help Marian because he has a crush on her and likes Ted. Besides, Leo is initially ignorant of the significance or content of the messages that he is asked to carry between them, and the well meaning, innocent boy is easily manipulated by the lovers. Although Marian and Ted are fully aware of the social taboo that must make their relationship a matter of the utmost secrecy, Leo is too naïve to understand why they never can marry. The situation is complicated by the fact that Marian is about to become engaged to Hugh, Viscount Trimingham, the descendant of the area's nobility who formerly lived in Brandham Hall. As he begins to comprehend that the relationship between Marian and Ted is not to do with "business" as they have claimed, Leo naively believes that Marian's engagement ought to bring the correspondence between her and Ted to an end. Feeling increasingly uncomfortable about the general atmosphere of deception and risk, Leo tries to end his role as go between but comes under great psychological pressure, and he is forced to continue. Ultimately, his unwilling involvement has disastrous consequences when Marian's mother makes him accompany her as she tracks the lovers to their hiding place and discovers them having sex. The trauma that results leads directly to Ted's suicide and Leo's nervous collapse. In the epilogue, the older Leo summarises how profoundly the experience has affected him. Forbidding himself to think about the scandal, he had shut down his emotions and imaginative nature, leaving room only for facts. As a result, he never has been able to establish intimate relationships. Now, looking back on the events through the eyes of a mature adult, he feels it is important to return to Brandham some 50 years later in order to tie up loose ends. There he meets Marian's grandson and finds Marian living in her former nanny's cottage. He also learns that Trimingham had married Marian and acknowledged Ted's son by her as his own. Trimingham had died in 1910; Marcus and his elder brother had died in World War I, and Marian's son died in World War II. In the end, the elderly Marian persuades Leo, the only other survivor from her past, to act once more as go between and assure her estranged grandson that there was nothing to be ashamed of in her affair with Ted Burgess.
Қабылдау
"Біріншіден, бұл кітап 1953 жылы Ұлыбританияда Хамиш Гамильтон баспасынан жарық көрді. АҚШ-та 1954 жылдың жазында оның баспашысы Альфред А. Кнопф болды, кітапты сату бастапқыда баяу болды. Алайда, кітапқа жағымды пікірлер көп түсті. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "әдеби архитектураның жеңісі" деп атады, ал "Лос-Анджелес Таймс" газетінде осы кітапқа арналған екі мақала жарияланды. Жозеф Генри Джексон оның шеберлікпен баяндалғанын "көп деңгейлі туынды" деп түсіндірді; мүмкін, оның қаншалықты символдық және мағыналық екенін тек авторы ғана біледі. Бір айдан кейін Милтон Мерлин оны "тамаша құрастырылған және есте қалатын роман" деп сипаттады, оның ерекшелігі – "автордың әдемі әрі тапқыр стилі, оның қиялы, ирониясы мен юморы, және ең бастысы, эмоциялардың жат әлемінде адасқан баланың сырттай қарапайым, бірақ күшті әсер ететін әңгімесі". 1958 жылдан бері "Пингвин Букс" және басқа да басылымдардан тұрақты түрде жарық көріп келеді. 1954 жылға қарай швед, дания, норвегия, фин, жапон, француз және итальян тілдеріне аудармалар дайындалды. Кейіннен испан, португал, орыс, румын және неміс тілдеріне де аударылды. Роман емтиханға берілетін мәтін ретінде оқулықпен бірге пайдаланылды, сондай-ақ психологиялық және философиялық тақырыптарға қатысты пәнаралық зерттеулер жүргізілді."
The Go Between was first published in Britain by Hamish Hamilton in 1953. In the U. S., its publisher was Alfred A. Knopf in the summer of 1954, and the book was slow to sell at first. However, it was greeted with favourable reviews. The New York Times called it "a triumph of literary architecture", while two articles were devoted to it in the Los Angeles Times. Joseph Henry Jackson commented on its skilful presentation as "a many leveled affair; perhaps only the author knows how much there is in it of symbol and reference." A month later Milton Merlin described it as "a superbly composed and an irresistibly haunting novel" characterised by "the author's beautiful and ingenious style, his whimsy, irony and humor, and, most of all, the powerful wallop of a deceptively simple, almost gentle story of a boy lost in a strange world of emotions." There have been regular editions from Penguin Books and other sources since 1958. By 1954, translations were being prepared in Swedish, Danish, Norwegian, Finnish, Japanese, French and Italian. Others followed later in Spanish, Portuguese, Russian, Romanian and German. The novel has also been set as an exam text with a study guide dedicated to it and there have been interdisciplinary studies on psychological and philosophical themes there.
Түсіндірме
Кейінгі әдеби түсіндірмелер кітаптың бірден көзге түсетін тақырыптарынан асып түсті. 2002 жылы қайта басылған кітапқа жазған кіріспесінде Колм Тойбиннің айтуынша, кітап шын мәнінде «сынып немесе Англия туралы драма емес, немесе Хартли аза тұтқан жоғалған әлем туралы драма емес; керісінше, бұл Леоның терең сезімтал табиғаты туралы драма, ол бай мәліметтер мен әдемі сөйлемдер әлемінде, өзінің сезімінің күшімен жетелеумен және барлық нәрсеге қарамастан, өзінің тазалығымен жойылуға қарай соқыр жүріп жатыр». Кевин Гарднер уақытты күрделі түрде бейнелеудің бірнеше әдісінің арасында повестеу техникасын атап көрсетеді: «Хартлидің жоғалған тазалық туралы толқыныс әңгімесі заманауи адамның бұзылған уақыт тәжірибесін көрсетеді, онда адамзат өткеннен бөлініп, бірақ одан құтыла алмайды, санадан тыс және оны бақылай беретін өткен. Осы сананың және повестеу даусының қабаттасуы – қырық бес жастағы өзінен қорғаныш іздеген адамнан шығып келе жатқан он екі жасар баланың тазалығы – Хартлидің ең тиімді тәсілдерінің бірі». Тойбиннің кіріспесінде тағы бір қызығушылық тудырған мәселе – Адриан Райттың «Шет ел: Л. П. Хартлидің өмірі» атты тарихи зерттеуінен кейін «Бір-біріне» оқиғасының қаншалықты шындыққа негізделгендігі. Роман жазылған кезде Лео он екі жаста болса да – 1900 жылдың ыстық, ұзақ жазы – бес жасар Хартли сол кезді «Алтын ғасыр» деп еске алды. 1909 жылы, Лео сияқты он екі жасқа келгенде, Хартли Норфолк графтығындағы Брэдэнхам Холлде мектептегі досы Мокслимен бірге жазды және крикет ойынына қатысты. Атаулар Модсли мен Брэндхэмге ұқсас болғандықтан, осындай болжамдарға орын береді. Дегенмен, Тойбин Хартлидің «Роман жазушының жауапкершілігі» атты зерттемесіне сілтеме жасай отырып, бұл мәселеге сақ болуға кеңес береді. Романшының әлемі, оның айтуынша, «біршама дәрежеде өзінің өмірінің жалғасы болуы керек», және «романшының туындысының тікелей автобиографиялық екенін болжау қауіпті», бірақ бұл оның тәжірибесін көрсетуіне кедергі келтірмейді. Кітаптың қазіргі контексі туралы пікір білдірген басқа авторлардың бірі – Пол Биндинг, Хартлидің досы лорд Дэвид Сесилдің 1949 жылы Оксфордтағы Голдсмиттің ағылшын әдебиеті профессоры лауазымына тағайындалғанда сөйлеген сөзінде қолданған «Өткен – шет ел» деген әйгілі фразаның бастауын тапты. Иан Макьюан өзінің «Атонмент» (2001) романын «кейбір жағынан құрмет көрсету» деп сипаттап, «Бір-біріне» романына қатысты екенін айтты, ал он төрт жасында романды алғаш оқығанда, «шынайы оқиғалар мен заттарға ойдан шығарылған әңгімені қалай орап, оған өзгеше бере алмайтын жандылықты қалай сыйлайтынына» таң қалғанын еске алды. Али Смит «Бір-біріне» және «Леди Чаттерлидің ғашығы» (1928) романдарының тап және сексуалдық тақырыптарды бейнелеуіндегі параллельді қайта қарады. Д. Х. Лоуренстің романы «Бір-біріне» романы жарық көргенге дейін Ұлыбританияда толыққанды жариялануға рұқсат етілмеген, бірақ, ол Хартлидің романы жеті жылдан кейін Лоуренстің еңбегіне британдық тыйым салуды жоюға жағдай жасады деп болжады.
Later literary interpretations looked beyond the book's immediately noticeable themes. For Colm Tóibín in his introduction to a 2002 reprint, the book is not really "a drama about class or about England, or a lost world mourned by Hartley; instead it is a drama about Leo's deeply sensuous nature moving blindly, in a world of rich detail and beautiful sentences, toward a destruction that is impelled by his own intensity of feeling and, despite everything, his own innocence." Kevin Gardner cites the narrative technique among other complex treatments of time: "Hartley's haunting tale of lost innocence underscores the modern experience of broken time, a paradox in which humanity is alienated from the past, yet not free from it, a past that continues to exist in and to control the subconscious This doubling of consciousness and of narrative voice—the innocent twelve year old's emerging from beneath the self protective sixty five year old's—is one of Hartley's most effective techniques." Another preoccupation in Tóibín's introduction was how far the story of The Go Between is based on fact, in the wake of Adrian Wright's biographical study Foreign Country: The Life of L. P. Hartley. Although Leo is 12 at the time of the novel – the long, hot summer of 1900 – the five year old Hartley remembered that time afterwards as "a Golden Age". When he was about Leo's age in 1909, Hartley spent a summer with a school friend called Moxley at Bradenham Hall in Norfolk and took part in a cricket match. The names are sufficiently close to Maudsley and Brandham to give rise to such speculation. However, Tóibín counsels a cautious approach to the question, quoting Hartley's study of fiction writing The Novelist's Responsibility. The novelist's world, he wrote "must, in some degree, be an extension of his own life", and while it is "unsafe to assume that a novelist's work is autobiographical in any direct sense," this idea does not prevent it from reflecting his experience. Among other writers commenting on the book's contemporary context, Paul Binding has pointed out that its famous opening phrase "The past is a foreign country" can be traced to one used by Hartley's friend Lord David Cecil in his inaugural lecture as Goldsmith's Professor of English Literature at Oxford in 1949. Ian McEwan has described his acclaimed novel Atonement (2001) as "an act of homage in some ways" to The Go Between in an interview, recalling that while reading the novel for the first time at 14 he was "electrified" by "the way you can wrap a fictional story around real events and real things and give it a vivid quality it would not otherwise have". Ali Smith revisited the observed parallel drawn between the treatment of class and sexuality in The Go Between and in Lady Chatterley's Lover (1928). D. H. Lawrence's novel was not allowed unexpurgated circulation in Britain until after The Go Betweens appearance, but perhaps, she speculated, Hartley's novel helped prepare the climate for the overturning of the British ban on Lawrence's work seven years later.
Ойнаңыз
1960 жылы Луиза Ф. Таннердің сахнаға қоюға арналған бейімдемесі Батыс Вирджиния штатының Моргантаун қаласында қойылды. Таннер Хартлимен осы туынды туралы жеке кеңесу үшін Ұлыбританияға сапар шекті.
In 1960, an adaptation for stage by Louise F. Tanner was produced in Morgantown, West Virginia. Tanner travelled to the United Kingdom to consult Hartley in person about the work.
Фильм
Драматург Харольд Пинтер осы аттас фильмнің (1971) сценарийін жасау үшін романды өңдеді, оны Джозеф Лози түсірген.
Playwright Harold Pinter adapted the novel into a screenplay of a film of the same name (1971), directed by Joseph Losey.
Теледидар
Жим Бродбенттің басты рөлде ойнаған телеспектакль 2015 жылдың 20 қыркүйегінде BBC One арнасында көрсетілді.
A television adaptation starring Jim Broadbent was broadcast on BBC One on 20 September 2015.
Радио
1961 жылдың 2 қаңтарында Арчи Кэмпбеллдің радиоқоюы, Денис Блейклоктың баяндауымен BBC Home Service арнасында эфирге шықты. 1961 жылдың 10 шілдесінде қайта таратылды. 2002 жылдың 25 мамырында Лори Грэмның The Saturday Play үшін жаңа драмалық қойылымы, BBC Radio 4 арнасында. 2012 жылдың 8 шілдесінде Фрэнсис Бёрнстің адаптациясы, Мэтт Томпсонның режиссерлігімен BBC Radio 3 арнасында эфирге шықты. Бұл қойылым 2013 жылдың 26 мамырында BBC Radio 3 арнасында қайта таратылды.
On 2 January 1961, a radio adaptation by Archie Campbell and narrated by Denys Blakelock was broadcast on BBC Home Service. The production was re broadcast on 10 July 1961. On 25 May 2002, a new dramatisation by Laurie Graham for The Saturday Play, BBC Radio 4. On 8 July 2012, an adaptation by Frances Byrnes and directed by Matt Thompson was broadcast on BBC Radio 3. The production was re broadcast on BBC Radio 3 on 26 May 2013.
Опера
1991 жылы Оңтүстік Африка композиторы Дэвид Эрл романды екі бөлімді опера ретінде өңдеген.
In 1991, South African composer David Earl adapted the novel as a two act opera.