Кіріспе
Климат ұзақ, әдетте өте суық қыстармен және қысқа, салқын жаздармен сипатталады. Субарктикалық климат (сонымен қатар субполярлық климат немесе боралдық климат деп аталады) – ұзақ, суық (көбінесе өте суық) қыстары және қысқа, жылыдан салқынға дейінгі жаздары бар континенттік климат. Ол үлкен құрлық аймақтарында, көбінесе мұхиттың температураны теңдестіретін әсерінен алыс, әдетте 50° солтүстік ендіктен 70° солтүстік ендікке дейін, ылғалды континенттік климаттан солтүстікке қарай орналасқан. Субарктикалық немесе боралдық климаттар – қыста оңтүстікке қарайғы орташа ендіктерге әсер ететін суық ауаның бастапқы аймақтары болып табылады. Бұл климаттар Кёппен климаттық жіктелімінде Dfc, Dwc, Dsc, Dfd, Dwd және Dsd деп белгіленеді.
The subarctic climate (also called subpolar climate, or boreal climate) is a continental climate with long, cold (often very cold) winters, and short, warm to cool summers. It is found on large landmasses, often away from the moderating effects of an ocean, generally at latitudes from 50°N to 70°N, poleward of the humid continental climates. Subarctic or boreal climates are the source regions for the cold air that affects temperate latitudes to the south in winter. These climates represent Köppen climate classification Dfc, Dwc, Dsc, Dfd, Dwd and Dsd.
Сипаттама
Бұл климат түрі планетада кездесетін маусымдық температураның ең күрт өзгерістерінің бірін ұсынады: қыста температура төмендей алады, ал жазда температура артуы мүмкін. Дегенмен, жаз қысқа болады; жылдың үш айдан аспауы керек (бірақ кемінде бір ай) 24 сағаттық орташа температурасы кемінде болуы тиіс, бұл климат санатына жату үшін, ал ең суық айдың орташа температурасы төмен болуы керек (немесе). Ең төменгі температураға дейін түсуі мүмкін.
With 5–7 consecutive months when the average temperature is below freezing, all moisture in the soil and subsoil freezes solidly to depths of many feet. Summer warmth is insufficient to thaw more than a few surface feet, so permafrost prevails under most areas not near the southern boundary of this climate zone. Seasonal thaw penetrates from , depending on latitude, aspect, and type of ground. Some northern areas with subarctic climates located near oceans (southern Alaska, the northern fringe of Europe, Sakhalin Oblast and Kamchatka Oblast), have milder winters and no permafrost, and are more suited for farming unless precipitation is excessive. The frost free season is very short, varying from about 45 to 100 days at most, and a freeze can occur anytime outside the summer months in many areas.
Орташа температура нөлден төмен болған кезде, топырақ пен топырақ астындағы барлық ылғал бірнеше фут тереңдікке дейін қатып қалады. Жазғы жылу беткі бірнеше футты еруге жеткіліксіз, сондықтан бұл климат аймағының оңтүстік шекарасына жақын жерлерден басқа жерлерде мәңгілік тоң (пермафрост) басым. Маусымдық еру географиялық ендікке, беткейге және топырақтың түріне байланысты тереңдікке жетеді. Мұхитқа жақын орналасқан субарктикалық климатты аймақтарда (Оңтүстік Аляска, Еуропаның солтүстік шеті, Сахалин облысы және Камчатка облысы) қыс жұмсақ болады, мәңгілік тоң болмайды және жауын-шашын артық болмаса, егіншілікке жарайды. Мұзсыз маусым өте қысқа, шамамен 45-тен 100 күнге дейін, ал көптеген аймақтарда жаз айларынан басқа кез келген уақытта қырау болуы мүмкін.
With 5–7 consecutive months when the average temperature is below freezing, all moisture in the soil and subsoil freezes solidly to depths of many feet. Summer warmth is insufficient to thaw more than a few surface feet, so permafrost prevails under most areas not near the southern boundary of this climate zone. Seasonal thaw penetrates from , depending on latitude, aspect, and type of ground. Some northern areas with subarctic climates located near oceans (southern Alaska, the northern fringe of Europe, Sakhalin Oblast and Kamchatka Oblast), have milder winters and no permafrost, and are more suited for farming unless precipitation is excessive. The frost free season is very short, varying from about 45 to 100 days at most, and a freeze can occur anytime outside the summer months in many areas.
Жауын-шашын
Субарктикалық климаттың көп бөлігінде жауын-шашын аз болады, әдетте, төмен температура мен буланудың салдарынан бір жыл ішінде жауын-шашын мөлшері шектеулі. Жағалаудан алшақтаған жерлерде жауын-шашын көбінесе жаз айларында түседі, ал субарктикалық климатты жағалау аймақтарындағы ең көп жауын-шашын әдетте күз айларында болады, осы кезде теңіздің құрлыққа қарағандағы салыстырмалы жылылығы жоғары болады. Ылғалдылығы аз болғанымен, субарктикалық климаттағы көптеген аймақтарда булану өте төмен болғандықтан, сулы жерлер мен қыс айларында қар жамылғысы қалыптасады, ол көбінесе ұзақ сақталады. Алайда, бұл үлгіге ерекшелік бар: орташа температуралы аймақтардағы биік тауларда кездесетін субарктикалық климатта орографиялық көтерілудің нәтижесінде жауын-шашын мөлшері өте жоғары болады. Субарктикалық климатқа тән температурасы бар Вашингтон тауы жылына орташа есеппен жауын-шашын алады. Хабаровск өлкесінің жағалау аймақтарында да орографиялық факторларға байланысты жаз айларында жауын-шашын көп түседі (кейбір аймақтарда шілде айында), ал таулы Камчатка түбегі мен Сахалин аралы одан да ылғалды, себебі орографиялық ылғал тек жылы айлармен ғана шектелмейді және Камчаткада ірі мұздықтардың пайда болуына себеп болады. Шығыс Канададағы Лабрадор да жартылай тұрақты Исландиялық төмен қысымдық аймағының әсерінен жыл бойы ылғалды болып келеді және жылына жауын-шашын мөлшеріне дейін алады, бұл маусымға дейін ерімейтін қар жамылғысын құрайды.
Dsc және Dsd таратуы
Dsc немесе Dsd деп жіктелетін, құрғақ жазға ие климаттар сирек кездеседі және Жерорта теңізі бассейні, Иран, Қырғызстан, Тәжікстан, Аляска және АҚШ-тың солтүстік-батыс бөліктерінде (Шығыс Вашингтон, Шығыс Орегон, Оңтүстік Айдахо, Калифорнияның Шығыс Сьеррасы), Ресейдің Шығыс Еуропалық бөлігінде, Орегон штатының Сенека қаласында және Британдық Колумбияның Атлин аймағында ғана кездеседі. Түркия мен Ауғанстан бұл ережеден тыс жағдайлар болып табылады; Dsc климаты Солтүстік-Шығыс Анатолияда, Таурус және Кёроглу тауларында, сондай-ақ Орталық Ауғанстанның жоталы аймақтарында кең таралған. Оңтүстік жарты шарда Dsc климаты Оңтүстік Америкада, Жерорта теңізі сипаттамаларына ұқсас субарктикалық климат ретінде кездеседі және көбінесе Жерорта теңізі климатының жоғары биіктіктегі түрі деп есептеледі. Ол Аргентинаның орталық Анд тауларының шығыс беткейлерінде және Чилидің кейбір аймақтарында орналасқан. Бұл климатқа толыққанды ие болған ірі елді мекендер жоқ болғамен, Сан-Карлос-де-Барилоше, Вилла-Ла-Ангостура, Сан-Мартин-де-лос-Анди, Балмаседа, Пунта-де-Вакас және Термас-дель-Флако сияқты жақын орналасқан бірнеше елді мекендерде оның әсері байқалады.