Кіріспе

Фарер аралдары – Норвегия теңізі мен Солтүстік Атлантиканың арасында, Исландия мен Норвегияның шамамен ортасында орналасқан он сегіз аралдан тұратын аралдар тобы. Оның ауданы 1393 шаршы километрді құрайды, кішкентай көлдер мен өзендер бар, бірақ ірілері жоқ. Жағалау сызығының ұзындығы 1117 километр, ешқандай елмен ортақ шекарасы жоқ. Фарер аралдарында көбінесе салқын жаз бен салқын немесе суық қыс болады, әдетте бұлтты аспан, жиі тұман және күшті желдер болады. Жоғары ендікте орналасқанына қарамастан, Гольфстрим ағынының арқасында климаты жұмсақ. Аралдар құмды-қияр тасты, кейбір төмен шыңдары бар, жағалаулары көбінесе жартастармен шектеледі. Фарер аралдары Еуропадағы ең биік теңіз жартастарымен және әлемдегі ең биік жартастардың бірімен ерекшеленеді. Ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінде, ал ең биік нүктесі – 882 метр биіктіктегі Слеттаратиндур шыңы. Жер бедері жол салуды қиындатты, бірақ жақында туннельдер салу арқылы бұл мәселе шешілді. Фарер аралдарының көпшілігі сопақ пішіндес. Табиғи ресурстарға балық және гидроэнергия жатады.

Климат

Климат жіктемесі бойынша субполярлық мұхиттық климат (Көппен жіктемесі Cfc), аймақтарында тундралық климат басым, әсіресе таулы жерлерде. Бірақ, кейбір жағалау және төмен жатқан аймақтарда тундралық климаттың жұмсақ қысқы түрлері де кездеседі. Аралдардың климаттық ерекшелігіне Атлант мұхитының күшті жылыту әсері мен Солтүстік Атлантика ағымы ықпал етеді. Бұл, құрлықтан келетін жылы немесе суық ауа ағындарынан алыс болуымен бірге, қыстың жұмсақ (орташа температурасы 3,0–4,0°C немесе 37–39°F) және жаздың салқын (орташа температурасы 9,5–10,5°C немесе 49–51°F) болуын қамтамасыз етеді. Аралдар жыл бойы желді, бұлтты және салқын болады, орташа есеппен жылына 210 жаңбырлы немесе қарлы күн тіркеледі. Аралдар солтүстік-шығысқа қарай жылжып бара жатқан циклондардың жолында орналасқан, сондықтан жылдың кез келген уақытында күшті жел мен қатты жаңбыр болуы мүмкін. Күн ашық күндер сирек, ал бұлтты күндер көп. 1966 жылдың 5 қыркүйегінде «Фейт» деген дауыл Фарер аралдарына 160 км/сағ жылдамдықпен соғып, тропикалық жүйе болмай қалды. Биіктігі, мұхит ағындары, жер бедері және желдердің әсерінен аралдарда әртүрлі микроклиматтар қалыптасады. Жауын-шашын мөлшері архипелаг бойынша әртүрлі. Кейбір биік таулы аймақтарда қар жамылғысы бірнеше айға созылуы мүмкін, тіпті жылдың көп бөлігінде қар жаууы мүмкін (ең биік шыңдарда жазғы қар жаууы да сирек емес). Ал кейбір қорғалған жағалау аймақтарында бірнеше жыл бойы қар жаумайды. Торсхавн басқа оңтүстік аймақтарға қарағанда көбірек аязды күндерді бастан кешіреді. Сондай-ақ, қар жауу жиілігі жақын маңдағы аралдарға қарағанда жоғары. Бұл аймақта жылына орташа есеппен 49 аязды күн тіркеледі. Микинс Фарер аралдарының көп бөлігіне қарағанда көбірек аязды болғанымен, қыста Вагарға қарағанда жұмсақ климатқа ие. Қысқы температураның салыстырмалы түрде төмен болуына қарамастан, бұл аймақта қар аз жауады. Сонымен қатар, мұнда субполярлық мұхиттық климатқа жақын, өте жұмсақ тундралық климат байқалады. Акраберг Фарер аралдарының көп бөлігінен жұмсақ, жылына орташа есеппен 38 аязды күн тіркеледі, төменгі аймақтарда бұл көрсеткіш азырақ болуы мүмкін, себебі метеостанция теңіз деңгейінен 101 метр биіктікте орналасқан. Вагарда қыс басқа аймақтарға қарағанда суық және қарлы. Бұл төменгі температура мен жоғары жауын-шашынға байланысты, ал қар жамылғысы Фарер аралдарында сирек кездеседі, қар жамылғысы (оған тұрақты түрде тап болатын аймақтарда) әдетте жұқа қабатпен шектеледі. Деректер тіркелетін әуежай да аралдағы биіктікте (теңіз деңгейінен 84 метр жоғары) орналасқан, бұл температураның төмендеуіне және жауын-шашынның артуына әкелуі мүмкін. Жылдың 62 күнінде аяз болады, бұл Дания Метеорологиялық институтының деректеріне сәйкес ең көп көрсеткіш. Киркьяда Акрабергке ұқсас жұмсақ климат басым. Дания Метеорологиялық институтының деректеріндегі метеостанциялардың ішіндегі ең төменгі аязды күндер саны тіркелген (жылына орташа есеппен 36 күн). Қар жауу сирек, себебі температура жұмсақ және жауын-шашынның мөлшері аз. Метеостанция теңіз деңгейінен 53 метр биіктікте орналасқан, бұл деректерге әсер етуі мүмкін, бірақ бұрынғы станциялар сияқты емес. Нолсой айналадағы аймаққа және жалпы Фарер аралдарына тән климатты бастан кешіреді, Торсхавнға ұқсас. Жыл сайын орташа есеппен 44 аязды күн тіркеледі. Сондай-ақ, бұрынғы метеостанциялардағыдай, орналасқан жері тиісті аралда жоғары, аралдың төменгі аймақтарының климаты сәл өзгеше. Сандурдың климаты Фарер аралдарының оңтүстігіндегі төменгі жағалауға тән, себебі Сандурдың метеостанциясы теңіз деңгейінен 5 метр биіктікте орналасқан. Сандурда жылына орташа есеппен 41 аязды күн тіркеледі.