Кіріспе
Момбаса аралында орналасқан форт, Кения. Иса форты (порт. Forte Jesus de Mombaça, исп. Fuerte de Jesús) – итальяндық Джованни Баттиста Кайрати жобалаған, 1593 және 1596 жылдар аралығында Момбасаның Ескі портын күзету үшін Испания королі Фелипе II-нің бұйрығымен салынған қамал. Иса форты – португалдардың Шығыс Африка жағалауында сақтап қалған жалғыз форты және Батыс державасының Үнді мұхиты саудасына ықпал етуге жасаған алғашқы сәтті әрекетінің куәсі. Фортты жобалаған Кайрати итальяндық архитектор Пьетро Катанеодан, ал құрылыс шебері Гаспар Родригестен шабыт алды. Иса форты Кайратидің шетелдегі соңғы жұмысы болды. Форттың архитектурасы Ренессанс стилінің үлгісі болғанымен, құрылыс материалдары, еңбек және құрылыс техникасы жергілікті суахили халқымен қамтамасыз етілген деп саналады. Форт әуеден қарағанда адам денесі пішіндес, төрт бұрышында төрт бекініс орналасқан, шамамен шаршы тәрізді. Бұл форт – соңғы Ренессанс кезеңінің әскери бекіністерінің шедеврі. Иса форты 1631 жылдан бастап, Момбаса сұлтаны Юсуф ибн әл-Хасанға португалдардың жеңіліп қалғаннан кейін, 1895 жылға дейін кем дегенде тоғыз рет басылып алынып, қайта басып алынды. 1895 жылы британдықтардың билігіне өткеннен кейін түрмеге айналдырылды. Португалдар 1632 жылы сұлтаннан фортты қайтарып алғаннан кейін, оны қайта жаңғыртты және қосымша бекіністер салды, бұл фортты басып алуды қиындатты. 1696 жылдан 1698 жылға дейін Сейф бин Сұлтан бастаған Оман арабтары фортты екі жыл бойы қоршауға алды. Фортты басып алу португалдардың жағалаудағы үстемдігінің аяқталуын білдірді, бірақ олар 1728 және 1729 жылдары суахили қалаларының көмегімен оны қысқа мерзімге қайта басып алды. 1741 жылдан 1837 жылға дейін форт жергілікті билікте болды, содан кейін Омандықтар оны қайта басып алып, британдықтар 1895 жылы Шығыс Африка протекторатын құрғаннан кейін казарма ретінде пайдаланды. 1958 жылы Иса форты ұлттық мұражай болып жарияланды. 2011 жылы ЮНЕСКО фортты Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізіп, 16 ғасырғы португалдық әскери бекіністерінің ең көрнекті және жақсы сақталған мысалы ретінде бағалады. Фортты Миландық архитектор Джованни Баттиста Кайрати жобалаған, ол Шығыс Португалияның бас архитекторы болды. Бұл Еуропадан тыс жерде салынған, зеңбірекке қарсы тұра алатын алғашқы еуропалық стильдегі форт. Бүгінде ол 16 ғасырғы португалдық әскери архитектурасының көрнекті үлгісі болып табылады, оған Оман арабтары мен британдықтар өздерінің ықпалын тигізді. Форт Момбаса аралын немесе оның төңірегіндегі сауда аймақтарын бақылауға ниеттенгендер үшін маңызды иелікке айналды. Британдықтар Кенияны отарлаған кезде, 1958 жылға дейін түрме ретінде пайдаланды, содан кейін оны тарихи ескерткішке айналдырды. Джеймс Киркманға ескерткішті қазу жұмыстары тапсырылды, ол 1958 жылдан 1971 жылға дейін (сыртқы тарихи құжаттарды кеңінен пайдаланып) осы жұмысты атқарды. Форт португал, араб және британдық элементтерді біріктіреді (бұл тарихтың әртүрлі кезеңдерінде оны бақылаған ірі державалар). Португалдық және британдық қару-жарақтары фортта сақталған. Португалдық зеңбіректердің ату қашықтығы 200 метрге жетеді және британдық зеңбіректерге қарағанда ұзын, ал британдық зеңбіректердің ату қашықтығы 300 метрді құрайды. Оман арабтары өздерінің иелігін есік бағаналары мен төбелік бұрыштарға Құраннан алынған жазулармен белгіледі. Форттың ішінде мұсылман дінінің бес құтыбы көрсетілген, бұрынғы жиналыс залы бес тас бағанамен тіреліп тұр. Фортта сақталған тарихи құрылыстардың бірі – Оман үйі, ол Шығыс Африка жағалауын басқарған сұлтанның резиденциясы болған. Басқаларына португалдықтардың жаңбыр суын жинауға арналған ашық су резервуары және арабтардың 76 фут тереңдікте қазған, бірақ жуудан басқа мақсатқа қолданылмаған құдығы жатады. 2011 жылы ЮНЕСКО фортты Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізді.
Fort Jesus (Portuguese: Forte Jesus de Mombaça, Spanish: Fuerte de Jesús) is a fort located on Mombasa Island. Designed by Italian Giovanni Battista Cairati, it was built between 1593 and 1596 by order of King Felipe II of Spain, who also reigned as King Filipe I of Portugal and the Algarves, to guard the Old Port of Mombasa. Fort Jesus was the only fort maintained by the Portuguese on the Swahili coast, and is recognised as a testament to the first successful attempt by a Western power to establish influence over the Indian Ocean trade. Cairati, the designer of the fort, was inspired by Italian architect Pietro Cataneo, while the master builder was Gaspar Rodrigues. The fort was Cairato's last overseas work. Although the design of Fort Jesus is an example of Renaissance architecture, the masonry techniques, building materials, and labour are believed to have been provided by the local Swahili people. The fort was built in the shape of a man (viewed from the air) and is roughly square, with four bulwarks at its corners. The fort is considered a masterpiece of late Renaissance military fortification. Fort Jesus was captured and recaptured at least nine times between 1631, when the Portuguese lost it to Sultan Yusuf ibn al Hasan of Mombasa, and 1895, it fell under British rule and was converted into a prison. After the Portuguese recaptured it from the Sultan in 1632, they refurbished it and built more fortifications, subsequently making it harder for the fort to fall. The fort was subject to an epic two year siege from 1696 to 1698 by the Omani Arabs, led by Saif bin Sultan. The capture of the fort marked the end of Portuguese presence on the coast, although they briefly captured and re occupied it between 1728 and 1729 with the help of the Swahili city states. The fort fell under local rule from 1741 to 1837, when it was again captured by the Omanis and used as a barracks, before its occupation by the British in 1895, after the establishment of the East Africa Protectorate (which later became, in 1920, the Colony and Protectorate of Kenya). Fort Jesus was declared a national museum in 1958. In 2011, it was declared a World Heritage Site by UNESCO and highlighted as one of the most outstanding and well preserved examples of 16th century Portuguese military fortifications. The fort was designed by a Milanese architect, Giovanni Battista Cairati, who was the Chief Architect for Portuguese possessions in the East. It was the first European style fort constructed outside of Europe designed to resist cannon fire. Today, it is one of the finest examples of 16th century Portuguese military architecture, which has been influenced and changed by both the Omani Arabs and the British. The fort quickly became a vital possession for anyone with the intention of controlling Mombasa Island or the surrounding areas of trade. When the British colonized Kenya, they used it as a prison, until 1958, when they converted it into a historical monument. James Kirkman was then assigned to excavate the monument, which he did (with a large use of external historical documents) from 1958 to 1971. The fort combines Portuguese, Arab, and British elements (these being the major powers that held it at different times in history). The Portuguese and British presence is preserved in the presence of their respective cannons. The Portuguese cannons had a range of 200 meters and were longer than the British cannons, which had a range of 300 meters. Oman Arabs marked their occupancy with numerous inscriptions from the Koran on the wooden door posts and ceiling beams. The Muslim tradition of five pillars is also portrayed throughout the fort, with a former meeting hall supported by five stone pillars to the ceiling. Some of the historical structures still standing in the fort include Oman House, which was the house of the sultan who governed the East African coast. Others are an open water cistern by the Portuguese for harvesting rainwater, and a 76 foot deep well sunk by the Arabs (but its water was too salty to be used for anything but washing). The fort was declared a World Heritage site by UNESCO in 2011.
Бүгінгі Иса бекінісі
Қазір Форт-Хесус шетелдік және жергілікті туристер арасында танымал мақсатты жерге айналған. Форт туристік орын болғаннан бөлек, көптеген зерттеу бағдарламаларын, консервациялық зертхананы, білім беру бөлімін және Ескі қаланы сақтау кеңсесін орналастыру арқасында да маңызды.