Кіріспе

Неміс Пятидесятник евангелисті Райнхард Боннке (19 сәуір 1940 – 7 желтоқсан 2019) – неміс-американдық Пятидесятник евангелист, ең көп танымал болғаны Африкадағы жақсы хабар миссияларымен. Боннке 1967 жылдан бастап Африкада евангелист және миссионер болып қызмет еткен.

Ерте өмір

Рейнхард Боннке 1940 жылдың 19 сәуірінде Германияның Шығыс Пруссиясындағы Кенигсберг қаласында дүниеге келді. Ол Германияның шығыс майданында соғысқан Рейхсвер әскерінің логистика офицері Герман Боннкеңнің бесінші ұлы; оның әкесінің әкесі Аугуст Боннке болды, ол Шығыс Пруссияның Трунц қаласында (қазіргі Польшаның Милеєво қаласы) жел шақыратын диірменнің иесі болған, 1922 жылы уағызшы Луис Граф оны белгісіз аурудан айықтырған, бірақ 1945 жылы Шығыс Пруссияны эвакуациялау кезінде қайтыс болды. Оның анасы – Метаа Боннке (қызметтес аты Шеффлер). Боннке алты бауырмен өсті: Мартин, Герхард, Юрген, Питер және Фелицитас, оның жалғыз кіші бауыры және жалғыз қарындасы. Анасы мен бауырларымен бірге Шығыс Пруссияны эвакуациялау кезінде Данияға апарылды және Батыс Германияның Глюкштадт қаласында қоныстанғанға дейін бірнеше жыл көші-қон орталығында болды. Ол тоғыз жасында анасы оның жасаған күнәсі туралы айтқаннан кейін қайта туылған христиан болды. 10 жасынан бастап Африкада миссионер болып қызмет етуге Құдай шақырып тұрғанын сезінді және Киелі Рухта шомылу тәжірибесін басынан өткерді. Боннке Уэльстің Суонсидегі (Уэльс, Ұлыбритания) Киелі кітап колледжінде оқыды, онда ол колледж директоры Сэмюэл Рис Хауэллден шабыт алды. Бір кезде Хауэллс жауапты дұға туралы айтты; осы кездесуден кейін Боннке: «Ием, мен де сенімді адам болғым келеді. Сіздің қажеттіліктерді қанағаттандыру жолыңызды көргім келеді» деп дұға етті. Лондон арқылы өтіп бара жатып, ол жас студент үшін дұға еткен Джордж Джеффрис атты уағызшымен кездесті. Бітіргеннен кейін ол жеті жыл Германияда пасторлық қызмет атқарды, соның ішінде Фленсбургте бұрынғы ром фабрикасында жиналатын қауымды құрды.

Африка миссиясы

Африкадағы қызметі 1967 жылы басталды. Ол Оңтүстік Африкаға келді және дерлік бірден апартеид жүйесімен бетпе-бет кездесті, оған қарсы наразылық туды, бұл Оңтүстік Африкада оны бақылаған министрмен араздасуға себеп болды. Кейіннен Бонне Лесотодағы үш шіркеуді басқаруға келісті, бірақ өзі басқаратын қауымдарда діни талаптарға қайшы келетін амалдар пайда болғанын білген соң, оларды қайта құруға кірісті. Қызметінің алғашқы жылдары Бонне уағыздау жұмысының нәтижесіздігіне көңілі толмады және оның миссионерлік қызметінің қарқыны баяу болды. Содан кейін ол бірнеше рет түсінде Африка картасының қанға боялғанын көрді және Құдайдың дауысы "Африка құтқарылады!" деп айқайлағанын естіді. Бұл оны дәстүрлі, шектеулі миссионерлік тәсілден гөрі, кең ауқымды евангелизмді қабылдауға итермеледі. Ол Ботсвананың Габороне қаласында стадион жалдап алып, жергілікті шіркеулердің көмегіне көп сүйенбей уағыз айтты. Алғашқы жиындарға шамамен 100 адам келді, бірақ бұл сан тез өсті. 1974 жылы Бонне "Христос Барлық Ұлттар Үшін" (CfaN) миссионерлік ұйымын құрды. Бастапқыда Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында орналасқан бас кеңсе 1986 жылы Германияның Франкфурт қаласына көшірілді. Бұл, ең алдымен, ұйымды сол кездегі Оңтүстік Африканың апартеид саясатынан алшақтату мақсатында жасалды. Бонне үлкен көпшілікті қабылдайтын шатырларда жиындар өткізу арқылы миссионерлік қызметін бастады. Christian Broadcasting Network басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, 1984 жылы ол әлемдегі ең ірі жылжымалы құрылым деп есептелетін, 34 000 орындық шатыр салуға тапсырыс берді; алайда, маңызды жиын алдындағы дауыл салдарынан шатыр қирады, сондықтан команда іс-шараны ашық ауада өткізуге шешім қабылдады. Бұл іс-шараға 100 мыңнан астам адам қатысты, бұл шатырдың 34 мың орындық сыйымдылығынан әлдеқайда көп. Түрлі себептермен, көбінесе жеткіліксіз сыйымдылықтан туындаған, 34 000 орындық шатыр 1986 жылы Зимбабведегі Харареде бір рет қана қолданылды. Оңтүстік Африкадан басқа, Бонне Нигерия және Кения сияқты басқа да африкалық елдерде көптеген науқандар өткізді және "Африканың Билли Грэм" деп танылды. 2001 жылғы 5 ақпандағы Graham's Christianity Today журналында журналист Корри Катрер Бонненің Нигерияда өткізген соңғы шараларында "рекордтық қатысуды" тіркегенін мәлімдеді. Бонне 2017 жылдың қараша айында Нигерияның Лагос қаласында өтетін "қоштасушы евангелиелік науқанын" жариялады. Лагоста 2000 жылы өткен евангелиелік науқан CfaN мәліметінше, ұйымның ең ірі науқаны болып табылады, оған алты миллион адам келді. 2019 жылы Рейнхард Бонне Оңтүстік Африканың Претория қаласында өткен G12 Африка конференциясында бас баяндама жасауға жоспарлаған.

Қанодағы тәртіпсіздіктер және Нигериядан қуу

1991 жылы Бонке Нигериядағы Кано қаласына келген кезде, ол Кадуна қаласында ислам туралы айтқан сөздеріне наразылық білдірген мұсылмандардың наразылығынан қала төңкеріске ұшырады. Бонке Каноға "басқындық шабуыл" жоспарлап отыр деген қауесет тарады. Мұсылман жастары Кофар Мата Иде алаңында жиналып, бірнеше имамдар Бонке исламды құрметсіздікке ұшыратуы мүмкін екенін айтты. Шамамен 8000 жас әмірдің сарайына жиналды және бесін намазынан кейін дүрлік үлді, оның салдарынан көптеген христиандар түрлі жарақаттар алды және бірнеше шіркеу өртенді. Ресми мәліметтерге сәйкес, кем дегенде сегіз адам қаза тапты, бірақ басқа зерттеулер мен есептерде бұл көрсеткіш 500-ге дейін жетеді, себебі қаза болған христиандардың көпшілігі құдықтарға лақтырылды және шабуылдар бірнеше жерде болды. Штат губернаторы Бонкені оқиғаға қатысты кінәлі деп танымағанмен, Нигерия елшілігі оның визалық өтініштерін қабылдамады, сондықтан Бонке Нигерияға қайта оралуға тырысты. Бонке Нигерияға оралып, оңтүстіктегі Бенин қаласында миссионерлік шаралар өткізді. Ол Нигерияның солтүстік аймағындағы уламалар кеңесі оған Нигерияның солтүстігіне кіруге тыйым салғаны туралы хабарларды жоққа шығарды. Бонке 2000 жылдан кейін Нигерияда көптеген миссионерлік шаралар өткізді, конверсия деңгейі көптеген басқа африкалық елдерге қарағанда едәуір жоғары болды, ал бір шарада конверсия деңгейі 83% құрады. 2017 жылы Лагоста Нигерияда оның соңғы халықаралық миссионерлік шарасы өтті.

Жеке өмір

Уэльс Киелі кітап колледжін бітіріп, Германияға оралғаннан кейін Бонне Рендсбургте бірнеше жиын өткізді. Ол Германияның түкпір-түкпірінен және әлемнің басқа елдерінен сөз сөйлеуге шақырулар ала бастады. Бонне Анни Сюльземен евангелистік музыка фестивалінде кездесті және ол қателік салдарынан музыкалық бәйгеден жеңіліп қалғанда танытқан мейірімділігіне қатты әсерленді. Ол оның қатысқан шіркеуінде уағыз оқуға ұсыныс жасады, уақыт өте келе олар бір-біріне ғашық болды. 1964 жылы олар үйленді және үш балалары болды: Кай Уве Фридрих, "Фредди" деп танылған, Габриэль және Сюзанна.

Өлім

Бонне 2019 жылдың 7 желтоқсанында қайтыс болды. Оған бір ай бұрын ол өзінің ресми Facebook парақшасында санат сүйегіне операция жасалғанын және "қайтадан жүруді үйренуге" уақыт керек екенін хабарлаған болатын. Нигерияның мұсылман президенті Мухаммаду Бухари Боннені Нигерияға жиі сапарлағаны үшін жоғары бағалап, оның қазасын "Нигерия үшін зор қайғы" деп атады. Оның ізбасары евангелист Даниэль Коленда болып тағайындалды.