Кіріспе
Генеративтік грамматикада паразиттік саңылау – бір саңылаудың екінші саңылауға тәуелді болып көрінетін құрылым. Осылайша, бір саңылау екінші саңылау пайда болған соң ғана пайда болуы мүмкін, сондықтан біріншісі екіншісіне «паразиттік» деп аталады. Мысалы, (1) мысалындағы бірінші саңылау астын сызықпен (_) белгіленеді және сөйлем басына «қандай түсіндірме» деген сөз тіркесінің жылжуы нәтижесінде пайда болады. Екінші саңылау астын сызықпен және төменгі индекстегі «p» әрпімен ( _p ) белгіленеді; осы – «паразиттік саңылау».
|
|(1)|| Which explanation did you reject without first really considering p ? |}
While parasitic gaps are present in English and some related Germanic languages, e. g. Swedish (see Engdahl 1983), their appearance is much more restricted in other, closely related languages, e. g. German and the Romance languages. Japanese linguistic scholar Fumikazu Niinuma has attempted to differentiate between parasitic gaps and coordination in his research, as he believes the two are often confused. An aspect of parasitic gaps that makes them particularly mysterious is the fact they usually appear inside islands to extraction. Although the study of parasitic gaps began in the late 1970s, no consensus has yet been reached about the best analysis.
|
|(1)|| Қандай түсіндірмені алдымен жақсылап ойластырмай, қабылдамадыңыз p ? |}
|
|(1)|| Which explanation did you reject without first really considering p ? |}
While parasitic gaps are present in English and some related Germanic languages, e. g. Swedish (see Engdahl 1983), their appearance is much more restricted in other, closely related languages, e. g. German and the Romance languages. Japanese linguistic scholar Fumikazu Niinuma has attempted to differentiate between parasitic gaps and coordination in his research, as he believes the two are often confused. An aspect of parasitic gaps that makes them particularly mysterious is the fact they usually appear inside islands to extraction. Although the study of parasitic gaps began in the late 1970s, no consensus has yet been reached about the best analysis.
Паразиттік саңылаулар ағылшын тілінде және оған жақын герман тілдерінде, мысалы, швед тілінде (Engdahl 1983-ті қараңыз) кездеседі, бірақ басқа, оған жақын тілдерде, мысалы, неміс және роман тілдерінде олардың пайда болуына шектеулер көп. Жапон тіл біліміндегі Фумиказу Ниниума ғалымы өз зерттеулерінде паразиттік саңылаулар мен үйлесімді ажыратуға тырысты, себебі ол олардың жиі шатастырылатынын санайды. Паразиттік саңылаулардың ерекше қызығушылық тудыратын жайттарының бірі – олар көбінесе сыртқы элементтерге қол жеткізуге тыйым салынған аралдардың ішінде пайда болады. Паразиттік саңылаулардың зерттелуі 1970-ші жылдардың соңында басталғанымен, ең дұрыс талдау туралы әлі де бір пікірге келісім болған жоқ.
|
|(1)|| Which explanation did you reject without first really considering p ? |}
While parasitic gaps are present in English and some related Germanic languages, e. g. Swedish (see Engdahl 1983), their appearance is much more restricted in other, closely related languages, e. g. German and the Romance languages. Japanese linguistic scholar Fumikazu Niinuma has attempted to differentiate between parasitic gaps and coordination in his research, as he believes the two are often confused. An aspect of parasitic gaps that makes them particularly mysterious is the fact they usually appear inside islands to extraction. Although the study of parasitic gaps began in the late 1970s, no consensus has yet been reached about the best analysis.
Ашылу
Паразиттік саңылаулар құбылысын Джон Роберт Росс 1960 жылдары тапқан деп есептеледі, бірақ Кнут Таральд Таральдсен мен Элизабет Энгдалдың жұмыстары құбылыстың ерекшеліктерін толық зерткенге дейін ол талқыланбады. Паразиттік саңылауларды талдау 1980-ші жылдардың ортасында GPSG (Жалпыланған сөйлем құрылымы грамматикасы) аясының дамуына орталық болды, және бұл талдау кейін Карл Поллард пен Иван Сагтың HPSG (Баспен басқарылатын сөйлем құрылымы грамматикасы) аясында одан әрі жетілдірілді. 1990 жылдары паразиттік саңылаулардың ең дұрыс теориялық талдауы төңірегінде, атап айтқанда, шығару мен тарату арасындағы пікірсайыс болды. Бұл пікірсайыс 2001 жылы Питер Куликовер мен Пол Постал редакциялаған мақалалар жинағында аяқталды.
Экстракция саңылауы проформен салыстырғанда
Паразиттік саңылаулардың теориялық талдауы ешқандай жағдайда толыққанды шешілмеген мәселе, себебі осы құбылыстың сипаттамалары күрт өзгеше. Жалпы алғанда, қарастырылатын екі бағыт бар:
Экстракциялық талдау, паразиттік саңылаулардың экстракциялық саңылаулар екенін және олардың "қалыпты" экстракциялық саңылауларға рұхсат беретін бірдей негізгі механизм арқылы пайда болатынын қабылдайды. Осы тәсілдің өкілдері паразиттік саңылауларды бір теориялық тұжырымдамаға біріктіру үшін экстракциялық саңылаулардың талдауын толықтыруы керек. Экстракциялық талдаулардың артықшылығы – олар көптеген паразиттік саңылаулардың WH-қозғалысы немесе топикализацияның болуымен байланысты екенін тікелей түсіндіруге мүмкіндік береді. Дегенмен, жоғарыда айтылғандай, экстракциялық талдаулар жоқ объект құрылымдарымен қақтығысады. Проформалық талдау, паразиттік саңылауларда жасырын элемент бар екенін жорамалдайды, бұл элемент нақты проформа мәртебесіне ие. Проформалық талдаулардың артықшылығы – олар көптеген паразиттік саңылаулардың міндетті емес, ерікті түрде пайда болатынын түсіндіруге мүмкіндік береді, себебі жасырын проформа ашық түрде де болуы мүмкін. Алайда, проформалық талдаулар көптеген паразиттік саңылаулардың WH-қозғалысы немесе топикализацияның тікелей аймағында пайда болатынымен сынға ұшырайды, өйткені олар осы байланыстың себебін нақты түсіндірмейді. Кейбір талдаулар осы екі бағытты біріктіруге тырысады, бірақ жалпы алғанда, екеуі де паразитизм туралы зерттемелерде кеңінен таралған және көптеген түсіндірулер олардың біріне немесе екіншісіне жатады.
Нақты айырмашылықты лицензиялау
Паразиттік саңылауларды лицензиялау туралы пікір қақтығысы да кеңінен талқыланды, себебі осы құбылыс зерттелуде. Басым көпшілік нақты саңылау паразиттік саңылауға лицензия береді дегенге келіседі, яғни паразиттік саңылаудың лицензия берушілері NP/DP болуы керек. Топикализация және объектінің көтерілуінен алынған деректерге сүйене отырып, Postal 1994 жылғы мақаласында нақты паразиттік саңылаулар оңға қарай DP қозғалысымен емес, солға қарай сөйлемнің шығарылуы арқылы лицензияланады деген қорытындыға келді. Overfelt 2016 Postal-дың оңға қарай DP қозғалысы нақты паразиттік саңылауларды лицензиялай алмайды деген тұжырымын жоққа шығарып, нақты паразиттік саңылауларды лицензиялаушылардың қосымша құрылымдар екенін тұжырымдайды.