Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустық инфекцияларды емдеуге қолданылатын дәрілер. Биология және биохимия салаларында протеаза ингибиторлары немесе антипротеазалар – протеазалардың (ақуыздардың ыдырауына көмектесетін ферменттер) қызметін тежейтін молекулалар. Көптеген табиғи протеаза ингибиторлары ақуыздар болып табылады. Медицинада протеаза ингибиторлары көбінесе альфа-1 антитрипсинмен (А1АТ, осы себепті PI деп қысқартылады) синоним ретінде қолданылады. Шындығында, A1AT – протеаза ингибиторы, ең көп аурулармен байланысты, атап айтқанда альфа-1 антитрипсин тапшылығымен.
the drugs used to treat viral infections
In biology and biochemistry, protease inhibitors, or antiproteases, are molecules that inhibit the function of proteases (enzymes that aid the breakdown of proteins). Many naturally occurring protease inhibitors are proteins. In medicine, protease inhibitor is often used interchangeably with alpha 1 antitrypsin (A1AT, which is abbreviated PI for this reason). A1AT is indeed the protease inhibitor most often involved in disease, namely in alpha 1 antitrypsin deficiency.
Жіктеу
Протеаза ингибиторларын олар тежейтін протеаза түріне немесе олардың әрекет ету механизміне қарай жіктеуге болады. 2004 жылы Роулингс және әріптестері протеаза ингибиторларының аминқышқылдары тізбегі деңгейінде анықталатын ұқсастықтарына негізделген жіктеме ұсынды. Бұл жіктеу бастапқыда 48 отбасыны анықтады, олар құрылымы бойынша 26 туысқан суперотбасыға (немесе кландарға) топтастырылуы мүмкін. MEROPS дерекқорына сәйкес, қазір ингибиторлардың 81 отбасы бар. Бұл отбасылар I әрпімен, содан кейін нөмірмен аталады, мысалы, I14 хирудинге ұқсас ингибиторларды қамтиды.
Protease inhibitors may be classified either by the type of protease they inhibit, or by their mechanism of action. In 2004 Rawlings and colleagues introduced a classification of protease inhibitors based on similarities detectable at the level of amino acid sequence. This classification initially identified 48 families of inhibitors that could be grouped into 26 related superfamily (or clans) by their structure. According to the MEROPS database there are now 81 families of inhibitors. These families are named with an I followed by a number, for example, I14 contains hirudin like inhibitors.
Ингибитор I4
Бұл серпиндер деп аталатын протеазаның өзін-өзі тежеушілерінің тобы. Олардың құрамында көптеген цистеин және серин протеазаларының тежеушілері бар. Олардың әрекет ету механизмі, олардың нысанасының каталитикалық триадасын істен шығаратын үлкен конформациялық өзгеріске ұшырауына негізделген.
This is a family of protease suicide inhibitors called the serpins. It contains inhibitors of multiple cysteine and serine protease families. Their mechanism of action relies on undergoing a large conformational change which inactivates their target's catalytic triad.
Ингибитор I9
Протеиназа пропептидтерінің ингибиторлары (кейде активациялық пептидтер деп те аталады) пептидазаның проферменті немесе зимогеннің бүктелуін және активтілігін реттеуге жауапты. Про-сегмент ферментке бекініп, субстрат байланыс орнын қорғайды, соның салдарынан ферменттің тежелуін күшейтеді. Мұндай бірнеше пропептидтер көбінесе аминоқышқыл тізбектерінің ұқсас болмауына қарамастан, ұқсас топологияға ие. Пропептид аймағында екі альфа спиралі және төрт бета тізбегі бар, олар (бета/альфа/бета)x2 топологиясымен ашық сэндвич антипараллель альфа/антипараллель бета бүктелісін құрайды. I9 пептидаза ингибиторлары тұқымдасы MEROPS S8A тұқымдасына жататын пептидазалардың N-терминалында пропептид доменін қамтиды, олар субтилизиндер болып табылады. Пропептид протеолиздік кесу арқылы алынады, оның нәтижесінде фермент белсендіріледі.
Proteinase propeptide inhibitors (sometimes referred to as activation peptides) are responsible for the modulation of folding and activity of the peptidase pro enzyme or zymogen. The pro segment docks into the enzyme, shielding the substrate binding site, thereby promoting inhibition of the enzyme. Several such propeptides share a similar topology, despite often low sequence identities. The propeptide region has an open sandwich antiparallel alpha/antiparallel beta fold, with two alpha helices and four beta strands with a (beta/alpha/beta)x2 topology. The peptidase inhibitor I9 family contains the propeptide domain at the N terminus of peptidases belonging to MEROPS family S8A, subtilisins. The propeptide is removed by proteolytic cleavage; removal activating the enzyme.
Ингибитор I10
Бұл топқа микровиридиндер мен мариностатиндер кіреді. Екі жағдайда да, толық ұзындығындағы препептидтің пост-трансляциялық модификацияларынан кейін белсенді тежегішке айналатыны C-терминал болуы ықтимал. Молекуланың тежегіш конформациясын қалыптастыратын және оны циклдәуге себеп болатын – 12 маңызды қалдық аймағындағы эфирлік байланыстар.
This family includes both microviridins and marinostatins. It seems likely that in both cases it is the C terminus which becomes the active inhibitor after post translational modifications of the full length, pre peptide. It is the ester linkages within the key, 12 residue region that circularise the molecule giving it its inhibitory conformation.
Ингибитор I24
Бұл тұқымшалыққа эндопептидаза La-ны тежеуші PinA кіреді. Ол La гомотетрамерімен байланысады, бірақ La-ның АТФ байланысу орнына немесе активті орнына кедерес келтірмейді.
This family includes PinA, which inhibits the endopeptidase La. It binds to the La homotetramer but does not interfere with the ATP binding site or the active site of La.
Ингибитор I29
MEROPS пептидаза ингибиторларының I29 отбасысына жататын I29 ингибитор домені, MEROPS пептидазаларының C1A қосалқы отбасысына жататын пептидазалардың әртүрлі прекурсорларының N-ұшында табылады; оларға катепсин L, папаин және прокарикаин жатады. Ол субстрат байланыс орнынан өтетін және оған кіруге кедерес жасайтын альфа-спиральді доменді құрайды. Бұл аймақты протеолитикалық кесу арқылы жою ферменттің белсендірілуіне алып келеді. Бұл домен сондай-ақ саларин сияқты әртүрлі цистеин пептидаза ингибиторларында бір немесе бірнеше данада кездеседі.
The inhibitor I29 domain, which belongs to MEROPS peptidase inhibitor family I29, is found at the N terminus of a variety of peptidase precursors that belong to MEROPS peptidase subfamily C1A; these include cathepsin L, papain, and procaricain. It forms an alpha helical domain that runs through the substrate binding site, preventing access. Removal of this region by proteolytic cleavage results in activation of the enzyme. This domain is also found, in one or more copies, in a variety of cysteine peptidase inhibitors such as salarin.
Ингибитор I34
I34 сахаропепсин ингибиторы сахаропепсин аспартик пептидазасына өте жоғары ерекшелік танытады. Сахаропепсин болмағанда, ол көбінесе құрылымсыз болады, бірақ сахаропепсиннің қатысуымен ингибитор конформациялық өзгеріске ұшырап, пептидазаның белсенді орығындағы Asn2-ден Met32-ге дейін дерлік толық альфа спираль құрайды.
The saccharopepsin inhibitor I34 is highly specific for the aspartic peptidase saccharopepsin. In the absence of saccharopepsin it is largely unstructured, but in its presence, the inhibitor undergoes a conformational change forming an almost perfect alpha helix from Asn2 to Met32 in the active site cleft of the peptidase.
Ингибитор I36
Пептидаза ингибиторларының I36 домені тек Streptomyces түрлеріне ғана тән ақуыздардың шағын санында кездеседі. Олардың барлығында екі дисульфидтік байланыс құрайтын төрт консервацияланған цистеин бар. Streptomyces nigrescens-тен алынған осы ақуыздардың бірі – жақсы сипатталған металлопротеиназа ингибиторы SMPI. SMPI-дің құрылымы анықталды. Онда екі дисульфидтік көпірмен 102 аминқышқыл қалдығы бар және ол MEROPS пептидазалар отбасысы M4-ке жататын термолизин сияқты металлопротеиназаларды тежеп тұрады. SMPI екі бета-жапырақтан тұрады, олардың әрқайсысы төрт антипараллель бета-жіпшені құрайды. Құрылымын екі грек кілті мотиві ретінде қарастыруға болады, олардың ішкі симметриясы екі еселенген, грек кілті бета-цилиндрі. SMPI-де кездесетін бірегей құрылымдық ерекшелік – екінші грек кілті мотивінің бірінші және екінші жіпшелері арасындағы кеңейтім, ол SMPI-нің тежегіш белсенділігіне қатысты. Тізбектердің ұқсастығы болмағандықтан, SMPI құрылымы көз линзасы кристаллиндерінің екі доменіне, кальций сенсорлық белок S-нің екі доменіне, сондай-ақ бір доменді ашытқы өлтіруші токсиніне айқын ұқсастық көрсетеді. Ашытқы өлтіруші токсинінің құрылымы екі доменді бета-гамма кристаллиндік ақуыздардың алғы құрылымы деп есептелді, себебі оның құрылымы бета-гамма кристаллиндерінің әр доменіне ұқсас. Осылайша, SMPI бета-гамма кристаллиндік суперотбасының екі доменді ақуыздары дамыған деп саналатын ататек құрылымына сәйкес келетін бір доменді ақуыз құрылымының тағы бір мысалын ұсынады.
The peptidase inhibitor family I36 domain is only found in a small number of proteins restricted to Streptomyces species. All have four conserved cysteines that probably form two disulphide bonds. One of these proteins from Streptomyces nigrescens, is the well characterised metalloproteinase inhibitor SMPI. The structure of SMPI has been determined. It has 102 amino acid residues with two disulphide bridges and specifically inhibits metalloproteinases such as thermolysin, which belongs to MEROPS peptidase family M4. SMPI is composed of two beta sheets, each consisting of four antiparallel beta strands. The structure can be considered as two Greek key motifs with 2 fold internal symmetry, a Greek key beta barrel. One unique structural feature found in SMPI is in its extension between the first and second strands of the second Greek key motif which is known to be involved in the inhibitory activity of SMPI. In the absence of sequence similarity, the SMPI structure shows clear similarity to both domains of the eye lens crystallins, both domains of the calcium sensor protein S, as well as the single domain yeast killer toxin. The yeast killer toxin structure was thought to be a precursor of the two domain beta gamma crystallin proteins, because of its structural similarity to each domain of the beta gamma crystallins. SMPI thus provides another example of a single domain protein structure that corresponds to the ancestral fold from which the two domain proteins in the beta gamma crystallin superfamily are believed to have evolved.
Ингибитор I42
Ингибиторлар I42 туысына папаин сияқты цистеин протеазаларының қайтымды ингибиторы шагазин кіреді. Шагазин бета-цилиндрлік құрылымға ие, бұл иммуноглобулин бүктелісінің ерекше түрі және адам CD8alpha-ға гомологиялы.
Inhibitor family I42 includes chagasin, a reversible inhibitor of papain like cysteine proteases. Chagasin has a beta barrel structure, which is a unique variant of the immunoglobulin fold with homology to human CD8alpha.
Ингибитор I48
Ингибиторлар I48 туысына цистеин протеиназаларын байланыстырып, олардың қызметін тежейтін клитоципин кіреді. Ол басқа белгілі цистеин протеиназаларының ингибиторларынан ешқандай ұқсастық та таппайды, бірақ саңырауқұлақтардан табылған лектин сияқты белоктар отбасымен кейбір ұқсастықтары бар.
Inhibitor family I48 includes clitocypin, which binds and inhibits cysteine proteinases. It has no similarity to any other known cysteine proteinase inhibitors but bears some similarity to a lectin like family of proteins from mushrooms.
Ингибитор I53
Бұл отбасының мүшелері пептидаза тежегіштері маданин ақуыздары. Бұл ақуыздар қоңыржайдың сілекейінен бөліп алынды.
Members of this family are the peptidase inhibitor madanin proteins. These proteins were isolated from tick saliva.
Ингибитор I67
I67 ингибиторлар тобына жататын VI бромелин ингибиторы – 11 қалдықтан және 41 қалдықтан тұратын екі тізбекті ингибитор.
Bromelain inhibitor VI, in the Inhibitor I67 family, is a double chain inhibitor consisting of an 11 residue and a 41 residue chain.
Ингибитор I68
Карбоксипептидазаның I68 ингибиторлары туысы – кенелердің карбоксипептидазаларын тежеушілердің бір туысы.
The Carboxypeptidase inhibitor I68 family represents a family of tick carboxypetidase inhibitors.
Ингибитор I78
Пептидаза ингибиторларының I78 отбасы Aspergillus эластаза ингибиторын қамтиды.
The peptidase inhibitor I78 family includes Aspergillus elastase inhibitor.