Кіріспе

ХХ ғасыр – 1957 жылдан 1966 жылға дейін CBS телеарнасында көрсетілген деректік телебағдарлама. Онда 112 тарихи жинақ фильм және 107 «алғаш түсірілген деректі фильм» немесе заманауи деректі фильмдер жасалды, олардың әрқайсысы жарты сағаттық болды. Бағдарламаны Уолтер Кронкайт баяндады және CBS News арнасының ресурстарын пайдаланды. Жинақталған фильмдерде жаңалықтар мен куәгерлердің сұхбаттары қолданылды, олар маңызды оқиғаларға, беймәлім тарихи эпизодтарға және өнер, ғылым, құқық және саясат салаларындағы қазіргі заманғы тұлғалардың өмірбаяндық портреттеріне назар аударды. Сериал дамыған сайын, жинақталған фильмдерден заманауи деректі фильмдер көбейді, бұл CBS Reports бағдарламасындағы жұмыстарға ұқсас болды, бірақ көбінесе АҚШ емес, шетелдегі әлеуметтік және саяси өзгерістерді қарастырды. Халық арасында танымал және сыншылар тарапынан жоғары бағаланған бұл бағдарлама аптасына орташа есеппен 13 миллион көрерменді жинады және көптеген келешек теледеректік бағдарламалардың ықпалды алдашысы болды. Бағдарламаның барлық уақытында «Prudential Insurance Company» компаниясы демеушілік етті, олардың Гибралтар тасының символы ашылу және жабылу титрлерінің фонында жиі пайда болатын. Алайда, компания тақырыптарды бекітті және көптеген көрермендерді, әсіресе әлеуметтік және діни мәселелерді қозғайтын тақырыптарды шектеді. Prudential және Қорғаныс министрлігі, көптеген эпизодтар үшін түсірілген кадрлар мен ынтымақтастық көрсеткен – АҚШ әскерін сынсыз бейнелеуді қалады. Prudential тоғызыншы маусымнан кейін демеушіліктен бас тартты, себебі спорттық бағдарламалар жексенбі күні сағат 18:00-дегі эфир уақытын қысқартты және заманауи тақырыптар өндірісте басымдық алды. (Қызығы, бұл тақырыптың экранда көрсетілмеген және тек түпнұсқалық хабарламалардың көшірмелерінде ғана кездесетінін атап өткен жөн.) Көптеген эпизодтарда Антейл, Аурик, Крестон, Гулд, Хованнес, Кей, Кубик, Милхуд, Нассимбен, Розентал, Шаперо, Зигмейстер, Тчерепнин және Уаксман сияқты заманауи классикалық және кино композиторларының көптеген туындыларынан алынған оригинал музыка қолданылды. Альфредо Антонини музыканың жартысын жазды және CBS оркестріне жетекшілік етті.

Келесі серия

1967 жылы сериалдың орнына "21 ғасыр" атты туынды сериясы келді. "20 ғасыр" командасының көптеген мүшелері жасаған және Кронкайттің дауысымен айтылған жаңа серия, қазіргі заманда болашақтың белгілері көрініс тапқан салаларды зерттеу арқылы адамзат қандай болашаққа қадам басып, нені күтуге болатыны туралы айтты. Оны "The Discovery Company" ("Юнион Карбайд" компаниясы) демеушілік етті. "21 ғасыр" үш маусым ғана көрсетілді (соңғы эфирі 1970 жылдың 4 қаңтарында болды). Бұл себептің бірі - сценарийшілердің тақырыптары таусылған, бірақ CBS коммерциялық жағынан табыстырақ бағдарламаны қалаған болуы мүмкін. Алғашқы бағдарламалық идея 1994 жылы Майк Уоллеспен бірге "20 ғасыр" бағдарламасы арқылы қайта жаңғыртылды. Жаңа сериалды CBS News Productions, A&E Network компаниясымен бірлесіп өндірді және премьерасы The History Channel арнасында өтті. 1994-2005 жылдары 166 бөлім көрсетілді. Питер Фиш түпнұсқалық музыканы аранжировкалап, бейімдеп, кеңейтті, ал Антейлге авторлық құқық берілмеді.