Кіріспе

Кен Бернстің 1990 жылғы деректі фильмдер сериясы. "Азамат соғысы" – Кен Бернстің 1990 жылы түсірген американдық деректі телесериалы, ол Америка Азамат соғысы туралы айтады. Бұл сериал 1990 жылдың 23-27 қыркүйегі аралығында PBS телеарнасында бес күн бойы көрсетілді. 39 миллионнан астам көрермен кем дегенде бір бөлімін тамашалады, ал әр кешкі көрсетілімді күніне орташа есеппен 14 миллионнан астам адам көрді, бұл PBS телеарнасындағы ең көп көрермен жинаған бағдарлама болды. Сериал 40-тан астам маңызды теле және кино жүлдесіне ие болды. Сериалдан кейін деректі фильмге серік болып табылатын кітап жарық көрді. Фильмнің түсірілім техникасы сол кезде жаңалық болды және "Кен Бернс эффектісі" сияқты жаңа техникалардың пайда болуына себепкер болды. Сериалдың тақырыптық әні – "Ашокан сау болыңыз" әні кеңінен танымал. Бұл сериал өте әсерлі болды және көптеген американдықтар үшін Азамат соғысы туралы білімнің негізгі көзіне айналды. Дегенмен, кейбір тарихшылар оның тарихи дәлдігін сынады. Бұл сериал Кен Бернстің "Бейсбол" атты келесі жобасына дайындық ретінде жасалды, содан кейін 2002 жылы 12 жылдығына орай қайта өңделді, бірақ стандартты сапада қалды. Фильмнің 25 жылдығы мен Азамат соғысының аяқталуына және Линкольннің қазасына 150 жыл толуына орай, 2015 жылы фильм толыққанды цифрлық жаңартудан өтіп, жоғары сападағы форматқа көшірілді.

Өндіріс

Мэтью Брэйдидің суреттері Бернске "Азамат соғысы" фильмін жасауға түрткі болды. Бұл фильм (барлығы 10 сағаттан астам уақытты құрайтын тоғыз бөлімнен тұрады) соғыстың әскери, әлеуметтік және саяси жақтарын 16 мыңға жуық замандас суреттері мен картиналары, сондай-ақ белгілі де белгісіз тұлғалардың хаттары мен күнделіктерінен үзінділер арқылы зерттейді. Сериядағы бейнелерге жақындату және жылжу эффектісі кейіннен "Кен Бернс эффектісі" деп аталды. Бернс бұл суреттерді заманауи түсірілімдермен, музыкамен, Дэвид МакКаллоның баяндауымен, Шелби Фут, тарихшылар Барбара Дж. Филдс, Эд Берсс және Стивен Б. Оутс сияқты авторлардың ой-пікірлерімен, сондай-ақ актерлердің Абрахам Линкольн, Роберт Ли, Улисс С. Грант, Уолт Уитман, Стоунволл Джексон және Фредерик Дуглас сияқты тарихи тұлғалардың сөздерін оқуымен үйлестірді. Одан бөлек, Мэри Бойкин Чеснут, Сэмюэл Р. Уоткинс, Элиша Хант Родс және Джордж Темплтон Стронгтың күнделіктері мен Джеймс В. Симмингтонның түсіндірмелері де пайдаланылды. Көптеген актерлер хаттарды, естеліктерді, жаңалықтарды оқыды және Азамат соғысының тарихи тұлғаларының рөлін сомдады. Бернс сонымен қатар Дейзи Тернермен де сұхбаттасты, ол бұрынғы құлдың 104 жастағы қызы болатын, оның өлеңдері серияда маңызды орын алды. Тернер 1988 жылдың ақпан айында, сериал эфирге түсерден екі жарым жыл бұрын қайтыс болды. Фильмнің түсірілімі бес жылға созылды. Фильмді Кеннің ағасы Рик Бернс продюсерлік етті, сценарийін Джеффри С. Уорд және Рик Бернс Кен Бернспен бірлесіп жазды, монтажын Пол Барнс жасады, ал операторлық жұмысын Бадди Сквайрс атқарды. Оны General Motors, Ұлттық гуманитарлық қор, Қоғамдық телерадио хабарларын тарату корпорациясы, Артур Вайнинг Дэвис қоры және Джон Д. мен Кэтрин Т. Макартур қоры қаржыландырды.

Музыка

Фильмнің тақырыптық әні – "Ашокан сау болыңыз" атты аспаптық пьеса, ол фильм барысында жиырма бес рет естіледі. Әнді 1982 жылы Джей Унга́р жазған, ол оны "жыл сайынғы Ашокан музыка және би лагерлері аяқталғаннан кейін туған жоғалту және сағыну сезімінен шыққан ән" деп сипаттайды. Бұл фильмдегі жалғыз заманауи музыкалық туынды, және кейіннен сериалдың саундтрек альбомын жариялаған Elektra Nonesuch лейблі үшін бірінші синглға айналды. Ол сериалмен настолько байланыстырып таңбаланды, сондықтан көптеген адамдар оны дұрыс емес түрде Азамат соғысының әні деп санайды. Унга́р, оның тобы Fiddle Fever және пианист Жаклин Шваб осы әнді, сондай-ақ фильмде қолданылған 19-ғасырға тән басқа да әндерді орындады. Швабтың фортепианолық аранжировкалары көптеген сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Музыка зерттеушісі Александр Клейн былай деп жазды: "Толық фильмді көріп болған соң, көрермен бірден Швабтың орындау шеберлігінің лирикалық әуеніне және, ең бастысы, оның ерекше аранжировкалық дағдысына тәнті болады. Бастапқыда оңтүстік "Бонни Блю Флаг" немесе солтүстік "Бостандық шақыруы" сияқты рухтандыратын және кейде соғысқа шақыратын әндер Швабтың интерпретациясы арқасында кенеттен жүрек жылытатын лирикалық әуендерге айналды. Пианист әндердің бастапқы мағынасын ғана өзгертіп қоймай, сонымен қатар осы ғасырлар бойы сақталған марш әндерін заманауи көрермендердің сезіміне толыққанды жақын болатын фортепианолық ақтаңдаққа айналдыру үшін өзіне гармониялық еркіндік берді". Сериалдағы маңызды вокалдық музыка – афроамерикалық әнші, ғалым және белсенді Бернис Джонсон Рейгон мен басқа да бірнеше әйел дауыстарының а капелла орындаған "Біз Жақыптың бағанымен көтерілеміз" атты ежелгі рухани ән. Бұл ән Рейгонның River of Life альбомында жарияланған.

25 жылдығы

Соғыстың аяқталуының 150 жылдығы мен сериалдың 25 жылдығына арналған мерекелік шаралар аясында PBS сериалды жоғары сапада қайта жаңартудан (ремастерингтен) өткізді. Бұл жұмысқа фильмнің түпнұсқа камералық негативтерінен жаңа 4K жоғары сапалы цифрлық түптеме жасау кірді және бұл жұмыс Джордж Истман үйімен бірлесіп жүзеге асырылды, онда түпнұсқа 16 мм негативтер сақтаулы. Сериал 2015 жылдың 7-11 қыркүйегі аралығында PBS телеарнасында көрсетілді. Blu-ray және DVD нұсқалары 2015 жылдың 13 қазанында шықты.

Саундтрек

Азамат соғысы кезінде танымал болған көптеген әндерді қамтитын, шағын сериалға арналған саундтрек жарық көрді.