Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2001 жылы авиация саласындағы оқиғалар тізімі. Бұл 2001 жылғы авиация саласындағы оқиғалардың тізімі.
List of aviation related events in 2001
This is a list of aviation related events from 2001.
Қаңтар
10 қаңтар – Trans World Airlines (TWA) және American Airlines бірігуге келіскендерін жариялайды, American Airlines TWA-ның барлық активтерін, сол кезде 190 ұшақ, күніне шамамен 800 рейс, 20 000 қызметкер, көптеген бағыттар мен қақпалар, сондай-ақ ірі техникалық қызмет көрсету орталықтарын қоса алғанда, сатып алады. Келісім шарттарына сәйкес, American Airlines TWA-ның барлық қызметкерлерін дерлік жұмысқа қабылдайды және Миссури штатындағы Сент-Луис қаласын маңызды әуе тасымалы орталығы ретінде сақтап қалады. Бірігу желтоқсан айында аяқталады. Оңтүстік Күзет операциясы аясында Ирактың оңтүстігіндегі ұшуға тыйым салынған аймақты бақылаған ұшақтар кейіннен Ирактың әуе қорғаныс құрылыстарымен апта сайын атысқа түседі.
January 10 – Trans World Airlines (TWA) and American Airlines announce that they have agreed to merge, with American acquiring almost all the assets of TWA, consisting at the time of 190 aircraft, about 800 daily flights, 20,000 employees, numerous routes and gates, and substantial maintenance facilities. Under the agreement, American is to employ almost all of TWA's employees and maintain St. Louis, Missouri as a major air hub. The merger will be completed in December. Incidents of planes enforcing the no fly zone over southern Iraq in Operation Southern Watch thereafter exchange fire with Iraqi air defense sites on a weekly basis.
Наурыз
1 наурыз – Continental Airlines Нью-Джерсидегі Ньюарк халықаралық әуежайынан Гонконгқа тоқтамайтын рейсті бастайды. 3 наурыз – Орталық қанаттың жанар май резервуарында болған жарылыс Тайландтың Бангкок қаласындағы Дон Мюанг әуежайында тұрған Thai Airways International Flight 114 рейсінің Boeing 737 4D7 ұшағын қиратты. Ұшуға дайындалып жатқан кезде оқиға болды. Бір адам, бортсервисі қаза тапты. 11 наурыз – Ресейге тиесілі ұшақ қамауға алынып, Медина әуежайына ұшырылды. Келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Сауд Арабиясының арнайы күштері ұшаққа шабуыл жасады, нәтижесінде бортсервисі мен тағы бір жолаушы қаза тапты. Бір қарыққыш қаза тапты, ал қалған екеуі тұтқындалды. 19 наурыз – Comair Flight 5054 рейсі, Embraer EMB 120 Brasilia ұшағы, Флорида штатының Вест Палм-Бич маңындағы ұшу кезінде күшті мұзға ұшырады. Биіктігін жылдам жоғалтқаннан кейін, экипаж ұшақты басқаруды қалпына келтіріп, Вест-Палм-Бич әуежайына шұғыл қонды, ұшақтағы 27 адамның ешқайсысы жарақат алмады. Ұшақтың тұрақтандырғышы мен лифті зақымданып, деформацияланды. 21 наурыз – Бір ұшу барысында, Калифорниядағы Эдвардс әуе күштері базасынан ұшқан RQ 4 Global Hawk пилотсыз бақылау ұшағы, ұшқышсыз әуе кемелері (БПҰ) үшін 30 сағат 24 минут 1 секундтық әлемдік төзімділік рекордын және БПҰ үшін абсолюттік биіктік рекордын орнатты. 25 наурыз – Czech Airlines SkyTeam әуе компаниялар альянсына қосылды. 29 наурыз – Avjet чартерлік рейсі, Gulfstream III ұшағы, 15 жолаушысы мен үш экипаж мүшесімен бірге, Колорадо штатының Аспен қаласына қонған кезде құлады, барлық адам қаза тапты.
March 1 – Continental Airlines commences non stop service from Newark International Airport in New Jersey to Hong Kong. March 3 – An explosion in the center wing fuel tank destroys Thai Airways International Flight 114, a Boeing 737 4D7, on the ground while it is preboarding at Don Mueang Airport in Bangkok, Thailand. One person, a flight attendant, is killed. March 11 – A Russian flight is hijacked and flown to Medina airport. There, after negotiations fail, Saudi special forces storm the aircraft, inadvertently killed a flight attendant and another passenger. One hijacker is dead and the other two are arrested. March 19 – Comair Flight 5054, an Embraer EMB 120 Brasilia, experiences severe atmospheric icing in flight near West Palm Beach, Florida. After a rapid loss of altitude, the crew regains control of the aircraft and makes an emergency landing at West Palm Beach Airport without injury to any of the 27 people on board. The plane suffers permanent deformation of its stabilizer and elevator. March 21 – During a single flight, an RQ 4 Global Hawk unmanned surveillance aircraft flying from Edwards Air Force Base in California sets both a world endurance record for unmanned aerial vehicles (UAVs) of 30 hours, 24 minutes, 1 second, and a world absolute altitude record for UAVs of March 25 – Czech Airlines joins the Skyteam airline alliance. March 29 – An Avjet charter flight, a Gulfstream III jet with 15 passengers and three crew members, crashes on approach into Aspen, Colorado, killing all on board.
Сәуір
Afriqiyah Airways компаниясы құрылды. Ол желтоқсан айында рейстерді бастайды. Czech Airlines Cargo Skyteam Cargo әуе компаниялары альянсына қосылады. 1 сәуір – Қытай Халық Азаттық Армиясының Әскери-теңіз күштерінің екі Шэньян J8II истребителі Оңтүстік Қытай теңізінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің EP 3E ARIES II сигналдық барлау ұшағын ұстап алады, соның салдарынан қытай ұшқышының бірі оның истребителі EP 3E ұшағымен соқтығысып, қирағанда қаза табады. Зақымдалған EP 3E рұқсатсыз Қытайдың Хайнань аралындағы Линшуй әуежайына шұғыл қонуға мәжбүр болады, онда қытай тарапы 24 адамнан тұратын экипажды тұтқынға алады. Қытайлықтар EP 3E экипажын 11 сәуірде босатады, ал EP 3E ұшағын 3 шілдеде бөлшектелген күйде АҚШ-қа қайтарады. 4 сәуір – Судан Әуе Күштеріне қарасты Антонов Ан 26 ұшағы Суданның Адар-Ел қаласындағы құмдауыл кезінде ұшуға әрекеттенгенде апатқа ұшырап, бортындағы 30 адамның 14-і қаза табады. Қаза тапқандардың арасында Суданның қорғаныс министрінің орынбасары Ибрагим Шамсул Дин және 13 жоғары ранкті әскери офицер бар. 24 сәуір – Адамсыз RQ 4 Global Hawk бақылау ұшағы АҚШ-тағы Эдвардс әуе базасынан Австралияның Эдинбург қаласындағы Корольдік Австралия Әуе Күштері базасына тоқтамай, жанармай құймастан автоматты түрде ұшып, Тынық мұхитын кесіп өтетін алғашқы ұшқышсыз ұшақ болады. Бұл 23 сағат 23 минутқа созылады және ұшқышсыз ұшақтардың арасындағы ең ұзақ қашықтықты ұшу рекордын орнатады.
Afriqiyah Airways is founded. It will begin flight operations in December. Czech Airlines Cargo joins the Skyteam Cargo airline alliance. April 1 – Two Chinese People's Liberation Army Navy Shenyang J8II fighters intercept a United States Navy EP 3E ARIES II signals intelligence aircraft over the South China Sea, and one of the Chinese pilots dies when his fighter collides with the EP 3E and breaks up. The damaged EP 3E makes an emergency landing without permission at Lingshui airfield on Chinas Hainan Island, where the Chinese take its 24 person crew prisoner. The Chinese will release the EP 3E crew on April 11, and will return the EP 3E itself to the United States in a disassembled state on July 3. April 4 – A Sudanese Air Force Antonov An 26 crashes while attempting to take off in a sandstorm at Adar Yel, Sudan, killing 14 of the 30 people board. Among the dead are Sudanese Deputy Minister of Defense Ibrahim Shamsul Din and 13 high ranking military officers. April 24 – An unmanned RQ 4 Global Hawk surveillance aircraft flies automatically from Edwards Air Force Base, California, in the United States to Royal Australian Air Force Base Edinburgh in Edinburgh, Australia, non stop and unrefuelled, becoming the first pilotless aircraft to cross the Pacific Ocean. At , it is the longest point to point flight ever undertaken by an unmanned aircraft, and takes 23 hours and 23 minutes.
Мамыр
Қытай Республикасы Тайваньдағы авиациялық апаттарды тергеуге жауапты, бұрын тәуелсіз мемлекеттік орган болған, себептік факторларды талдау және ұшу қауіпсіздігі жөнінде ұсынымдар беру мақсатындағы Авиациялық қауіпсіздік кеңесін Атқарушы Юаньның бақылауына қойды. Air Somalia компаниясына Сомалилендке ұшуға тыйым салынды. Uganda Airlines жұмысын тоқтатады, ал Uganda Airlines Corporation таратылды. 15 мамыр – Боинг 737 900 ұшағының алғашқы тапсырыс берушісі Alaska Airlines, тапсырыс берген ұшағының біріншісін қабылдады. 18 мамыр – Belavia Минскінен (Беларусь) Парижге (Франция) Туполев Ту 134 және Туполев Ту 154 ұшақтарымен рейстерді бастады. 22 мамыр – Америкалық ғарышкер доктор Патрисия Хиллард Робертсон, Техас штатының Манвел қаласында ұшу және қону жаттығуларын орындаған кезде Wittman W 8 Tailwind ұшағын басқарып жатқанда ағаштарға соқтығып, салдарынан қаза болды. Екі күннен кейін қайтыс болды. 4 тамыз – American Trans Air компаниясы Боинг 757 300 ұшағының Солтүстік Америкадағы алғашқы тапсырыс берушісі атанды. 13 тамыз – NASA Helios прототипі бір ұшу кезінде адамсыз ұшу аппараты (UAV) үшін абсолютті әлемдік биіктік рекордын және қанатты ұшақпен ұзаққа созылған ұшу үшін әлемдік рекордыны орнатты, 96 000 футқа (29 261 м) жетті. Ол 40 минут бойы 96 000 футтан (29 261 м) биікте ұшты. 24 тамыз – Air Transat Flight 236, Канаданың Онтарио штатындағы Торонтодан Португалияның Лиссабон қаласына 306 жолаушысымен ұшып бара жатқан Airbus A330 243 ұшағы, Атлант мұхиты үстінде 2-ші қозғалтқыштағы жанармай ағуынан қанағаттандырылмағандықтан жанармай таусылды. Ұшақ реактивтік авиалайнермен жасалған ең ұзақ сырғанау рекордын орнатты, қуаты жоқ 65 теңіз милясын (75 статуттық миля; 120 км) Азор аралдарындағы Лажес әуе базасына апаттық қону жасады. Ұшақты эвакуациялау кезінде 18 адам жарақаттанды, екеуі ауыр жағдайда, бірақ қаза болғандар жоқ. 25 тамыз – Багам аралдарындағы Абако аралдарындағы Марш Харбор әуежайынан ұшып шыққаннан кейін N8097W тіркеу нөмірімен тіркелген Cessna 402B ұшағы апатқа ұшырады, оның ішінде американдық әнші, биші, актриса және модель Алия бар тоғыз адам қаза тапты. 29 тамыз – Австралиялық әнші және тележүргізуші Грейм "Ширли" Страхан, тікұшақ пилотының лицензиясын алу үшін жеке оқу рейсінде Bell 47G тікұшағын басқарып, ұшу нұсқаушысы белгілеген бағыттан ауытқып, күшті турбуленттілікке тап болды, нәтижесінде тікұшақтың роторы құйрық бөлігінен ажырады. Тікұшақ Австралияның Квинсленд штатындағы Маунт Арчер тауының қиын-қыстау беткейіне құлады, ол қаза тапты. 11 қыркүйек – Әл-Қаида мүшелері American Airlines және United Airlines ұшақтарын (екі ұшақтан) басып алып, Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығына, Арлингтондағы Пентагонға және Пенсильваниядағы 11 қыркүйек террористик шабуылында 2996 адам қаза тапты. Төрт рейс: бес ұшырушысы мен 87 жолаушысы бар American Airlines Flight 11, Boeing 767 223ER, Әлемдік сауда орталығының солтүстік мұнарасына соқтығысқан; бес ұшырушысы мен 60 жолаушысы бар United Airlines Flight 175, Boeing 767 222, Delta Air Lines Flight 2315 ұшағымен әуеде шатысып, Әлемдік сауда орталығының оңтүстік мұнарасына соқтығысқан; бес ұшырушысы мен 59 жолаушысы бар American Airlines Flight 77, Boeing 757 223, Пентагонға соқтығысқан; және төрт ұшырушысы мен 40 жолаушысы бар United Airlines Flight 93, Boeing 757 222, АҚШ Капитолийіне немесе Ақ үйге соққы беруі тиіс болған, бірақ жолаушылар басып алып, Пенсильвания штатының Шэнксвилл қалашығына жақын Стонскрик қалашығындағы ауылдық жерге құлады. Ұшақтардағы барлық 19 террорист пен 246 жолаушыдан басқа, Әлемдік сауда орталығында 2500-ге жуық адам, Пентагонда 125 адам қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында американдық теледидар продюсері Дэвид Ангел, американдық фотограф, актриса және модель Берри Беренсон, американдық кинорежиссер Кэролин Бьюг және American Flight 11 ұшағындағы американдық астронавт Чарльз Эдвард Джонс; United Flight 175 ұшағындағы канадалық кәсіби хоккейші Гарнет "Айс" Бейли және американдық хоккейші Марк Бэйвис; American Flight 77 ұшағындағы американдық заңгер және теледидар комментаторы Барбара Олсон, американдық гимнастика жаттықтырушысы Мари Рей Соппер және бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері Уилсон Флагг; және Пентагонда күні бойы қаза тапқан ең жоғары ранкті әскери офицер, АҚШ армиясының генерал-лейтенанты Тимоти Мод.
The Republic of China places the Aviation Safety Council, formerly an independent government agency responsible for aviation accident investigation with the purpose of analyzing causal factors and proposing flight safety recommendations in Taiwan, under the control of the Executive Yuan. Air Somalia is banned from flying to Somaliland. Uganda Airlines ceases operations, and Uganda Airlines Corporation is liquidated. May 15 – The launch customer for the Boeing 737 900, Alaska Airlines, takes delivery of the first of the aircraft it ordered. May 18 – Belavia commences service between Minsk, Belarus and Paris, France with Tupolev Tu 134s and Tupolev Tu 154s on the route. May 22 – American astronaut Dr. Patricia Hilliard Robertson suffers fatal injuries when the Wittman W 8 Tailwind she is piloting cartwheels and crashes into trees while she is practicing takeoffs and landings at Manvel, Texas. She dies two days later. August 4 – American Trans Air becomes the North American launch customer for the Boeing 757 300. August 13 – On a single flight, the NASA Helios Prototype sets the absolute world record for altitude by an unmanned aerial vehicle (UAV) and the world record for altitude for sustained flight by a winged aircraft, reaching It spends 40 minutes flying above 96,000 feet (29261 m). August 24 – Air Transat Flight 236, an Airbus A330 243 flying from Toronto, Ontario, Canada, to Lisbon, Portugal, with 306 people on board, runs out of fuel over the Atlantic Ocean due to a fuel leak in the No. 2 engine. The aircraft performs the worlds longest recorded glide by a jet airliner, covering 65 nautical miles (75 statute miles; 120 km) without power to an emergency landing at Lajes Air Base in the Azores. Eighteen people are injured – two seriously – while evacuating the aircraft, but there are no fatalities. August 25 – An overloaded Cessna 402B, registration number N8097W, crashes immediately after takeoff from Marsh Harbour Airport in the Abaco Islands in The Bahamas, killing all nine people on board, including the American recording artist, dancer, actress, and model Aaliyah. August 29 – Piloting a Bell 47G helicopter on a solo training flight for a helicopter pilot's license, Australian singer and television presenter Graeme "Shirley" Strachan strays from the course laid out by his flight instructor and encounters severe turbulence that causes the helicopter's rotor to sever its tailboom. The helicopter crashes on a rugged mountainside near Australia's Mount Archer in Queensland, killing him. September 11 – Al Qaeda members hijack four airliners, two of American Airlines and two of United Airlines, and crash them into the World Trade Center in New York City, the Pentagon in Arlington, Virginia, and a field in Pennsylvania in the September 11 terrorist attacks, killing 2,996 people. The four flights are American Airlines Flight 11, a Boeing 767 223ER with five hijackers and 87 other people on board which hits the North Tower of the World Trade Center; United Airlines Flight 175, a Boeing 767 222 with five hijackers and 60 other people on board which almost collides in mid air with Delta Air Lines Flight 2315 and hits the South Tower of the World Trade Center; American Airlines Flight 77, a Boeing 757 223 with five hijackers and 59 other people on board which hits the Pentagon; and United Airlines Flight 93, a Boeing 757 222 with four hijackers and 40 other people on board which was to hit the United States Capitol or White House, but is taken over by the passengers and crashes in a rural area in Stonycreek Township, near Shanksville, Pennsylvania. In addition to the death of all 19 hijackers and all 246 other people aboard the planes, about 2,500 people in the World Trade Center and 125 people in the Pentagon die. Among the dead are American television producer David Angell, American photographer, actress, and model Berry Berenson, American filmmaker Carolyn Beug and American astronaut Charles Edward Jones aboard American Flight 11; Canadian professional ice hockey player Garnet "Ace" Bailey and American ice hockey player Mark Bavis aboard United Flight 175; American lawyer and television commentator Barbara Olson and American gymnastics coach Mari Rae Sopper and former United States Navy Wilson Flagg aboard American Flight 77; and United States Army Lieutenant General Timothy Maude, the highest ranking military officer killed during the day, in the Pentagon.
Қаңтар
4 қаңтар – HAL жеңіл ұрыс ұшағының (LCA) алғашқы технологиялық үлгісі, TD 1.
January 4 – The HAL Light Combat Aircraft's (LCA's) first technology demonstrator, TD 1.
Ақпан
2 ақпан – General Atomics RQ-1 Predator B прототипі, кейіннен MQ-9 Reaper деп қайта аталды.
February 2 – Prototype General Atomics RQ 1 Predator B, later redesignated MQ 9 Reaper.
Ең қауіпті апат
2001 жыл авиация тарихындағы ең қасіретті жыл болып қала береді. 11 қыркүйектегі шабуылдар терроризмнің ең қасіретті актісі болды; АҚШ-та төрт ұшақты басып алып, Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығына, Вашингтондағы Пентагонға және Пенсильвания штатындағы Шанксвиллге ұшырған 19 қаскөрушімен бірге шамамен 2977 адам қаза тапты. Авиация саласын айтарлықтай өзгерткен шабуылдармен қатар, 11 қыркүйекке дейін және одан кейін авиация саласына ұзақ мерзімді әсер еткен көптеген маңызды апаттар болды. Ең қасіретті апат – 11 қыркүйек шабуылында алғашқы болып ұрланған American Airlines 11 рейсінің Әлемдік сауда орталығының солтүстік мұнарасына құлауы, нәтижесінде ұшақтағы 92 адам мен солтүстік мұнарадағы кем дегенде 1600 адам қаза тапты. Террористік акті емес, ең қасіретті апат – American Airlines 587 рейсі, Airbus A300 ұшағы, 12 қарашада Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін, 9/11 шабуылының негізгі орнынан екі ай және небары бірнеше шақырым қашықтықта, Квинстің Белл-Харбор ауданында құлады. Ұшақтағы 260 адам мен жердегі бес адам қаза тапты. 9/11 террористік шабуыл болғандықтан, 587 рейсі 2000-жылдардағы ең қасіретті коммерциялық авиациялық апат болып табылады.
2001 remains the deadliest year for aviation in history. The September 11 attacks marked the deadliest ever act of terrorism; an estimated 2,977 people were killed along with the 19 hijackers who commandeered four aircraft in the United States and crashed them into targets including the World Trade Center in New York City, The Pentagon in Washington, D. C., and in Shanksville, Pennsylvania. Alongside the attacks, which changed aviation significantly in following years, there were many notable accidents both before and after September 11 that have left a lasting impact on the industry. The deadliest such crash took place when American Airlines Flight 11, the first aircraft hijacked in the September 11 attacks, crashed into the North Tower of the World Trade Center, killing all 92 people on board and at least 1,600 in the North Tower. The deadliest non terrorist crash took place American Airlines Flight 587, an Airbus A300, crashed in Belle Harbor, Queens, shortly after taking off from John F. Kennedy International Airport on 12 November, two months and a mere few miles from the main site of the 9/11 attacks, killing all 260 people on board, as well as five on the ground. As 9/11 was a terrorist attack, Flight 587 is also the deadliest commercial aviation accident in the 2000s decade.