Кіріспе
Сингапурда стандартты ағылшын тілін дамыту және синглишті ығыстыру науқаны. "Жақсы ағылшын тілін қолдану" (SGEM) қозғалысы – Сингапур үкіметінің "сингапурлықтарды барлыққа түсінікті, грамматикалық дұрыс ағылшын тілінде сөйлеуге ынталандыру" науқаны. Ол 2000 жылдың 29 сәуірінде сол кездегі премьер-министр Го Чок Тонг тарапынан іске қосылды. Науқанның мақсаты – сингапурлықтардың стандартты ағылшын тілінде сөйлеудің маңыздылығын сезінуін және оны қолдануға көндіру. Бұл, Сингапурдың "синглиш" деп аталатын ағылшын тілінің қолданылуын шектеу шарасы ретінде қарастырылады.
The Speak Good English Movement (SGEM) is a Singapore Government campaign to "encourage Singaporeans to speak grammatically correct English that is universally understood". It was launched by then Prime Minister Goh Chok Tong on 29 April 2000. The purpose was to ensure that Singaporeans recognise the importance of speaking Standard English and to encourage its usage. It is seen as a measure to counter the usage of Singapore Colloquial English, known as Singlish.
Өмірбаян
Ағылшын тілі 1819 жылы Сингапурдың қазіргі портының құрылуымен бірге енгізілді. Порт Қытай мен Үндістан сияқты көрші елдерден көшіп келгендерді тартты, нәтижесінде тілдік әртүрлілік пайда болды. Осы тілдерге жақындығы Сингапур ағылшын тіліне ұрпақтан-ұрпаққа әсер етті. Жергілікті диалект Синглиш деп аталады, ол жергілікті тілдегі сөздер мен стандартты ағылшын тілінің қосылуымен сипатталады (мысалы, "лах" сияқты сөйлемдерде қолданылатын бөлшектер). Сингапурлықтар Синглишті күнделікті, бейресми жағдайларда жиі қолданады, ал сингапурлық емес адамдарға түсініксіз болуы мүмкін. 1999 жылы "Жақсы ағылшын тілін қолдану" қозғалысы іске қосылғанда, сол кездегі премьер-министр Го Чок Тонг Синглишті "Сингапурлықтардың бұзған ағылшын тілі" және "дұрыс емес, грамматикалық қателерге толы ағылшын тілі" деп сипаттады. Сондықтан, бұл қозғалыстың мақсаты Сингапурда қолданылатын ағылшын тілінің сапасын жақсарту болып табылады. Өз әсерін кеңейту үшін қозғалыс әр жыл сайын жаңа тақырыптар мен мақсатты топтарды анықтайды, сондай-ақ өз мақсаттарына сәйкес бағдарламаларды ұйымдастыру үшін түрлі серіктес ұйымдармен ынтымақтасады.
Мақсаттары
Акцияның мақсаты – Синглиш тілін қолданудан жаңылдыру және ағылшын тілінің көбірек стандартталған түрін қолдануға ынталандыру (яғни, көбінесе британдық стандартқа сәйкес үлгіде). Қозғалыстың төрағасы, сол кездегі полковник (NS) Дэвид Вонгтың сөзіне қарағанда, "Жақсы ағылшын тілінде сөйлейік" қозғалысы сингапурлықтардың Синглиш емес, жақсы ағылшын тілінде сөйлей алатынына мақтаныш сезімін қалыптастыруға, сондай-ақ сингапурлықтардың Синглишті өзін-өзі тану құралы ретінде пайдалану тенденциясын тежеуге бағытталған. Оның орнына, Синглиштен өзгеше, грамматикалық тұрғыдан дұрыс ағылшын тілінің нұсқасы Сингапурдың ерекше ерекшелігімен байланысты болуы көзделеді.
Бұрынғы тақырыптар
2003 жылдан бастап «Жақсы ағылшын тілін меңгеру» қозғалысы жыл сайын іске қосылып, бүкіл ел бойынша ағылшын тілін меңгерудің маңыздылығын Сингапур азаматтарының санасына сіңіру мақсатында жыл бойына бағдарламалар мен шаралар ұйымдастырылуда. Бұл қозғалысты жеке сектор өкілдерінен құралған комитет бастады, оған кеңесші компания Ernst and Young-тің аға кеңесшісі, сол кездегі полковник (NS) Дэвид Вонг жетекшілік етті. Оның негізгі аудиториясы 40 жасқа дейінгі сингапурлықтар болды, оларға жас жұмыс істейтін ересектер, ата-аналар және мектептердегі, жоғары оқу орындарындағы, политехникалық және техникалық институттардағы студенттер кірді. Қозғалыстың басталуымен бір апталық фестиваль өтті, онда пьесалар мен сөздер марафоны сияқты түрлі шаралар ұйымдастырылды. Жыл соңында мемлекеттік сектор да қозғалыс аясында жыл бойына бағдарламалар ұйымдастырды. Мұндай шаралардың бірі – Сингапур мұғалімдер одағының (STU) Шангри-Ла қонақ үйінде өткізген семинары. Оған шамамен 500 қатысушы, олардың көп бөлігі мұғалімдер қатысты. Семинарда дұрыс айтудың және грамматиканы оқытудың маңыздылығына баса назар аударылды, сонымен қатар мұғалімдер мектептерде ағылшын тілін шығармашылық тәсілдермен, драмалық және рөлдік ойындар арқылы оқытуға шақырылды. 2000 жылғы тағы бір маңызды оқиға – Regional English Language Centre-тің қозғалысты қолдау мақсатында комикстер арқылы грамматиканың дұрыс қолданылуын көрсететін «Грамматика маңызды» атты бес кітаптан тұратын серияны жарыққа шығаруы. 2001-2002 жылдары Сингапур азаматтары ағылшын тілін жақсы меңгерудің маңыздылығын көбірек түсіне бастады және оны мойындады. Британдық кеңес ағылшын тілі сабақтарын тегін түрде ұсынуды жалғастырды. 2001 жылы шамамен 250 000 адам, ал 2002 жылы 170 000-ға жуық адам қоңырау шалған. Сондай-ақ, 2002 жылдың сәуір айында 54 бастауыш мектеп қатысқан мектептер аралық Скраббл жарысы өткізілді. Үкімет мәлімдемесіне сәйкес, Сингапур азаматтарының басым бөлігі жақсы сөйлей білу қажеттігін мойындады және сөйлеу тілін жақсарту үшін қадамдар жасады. SGEM серіктестері, мысалы, People's Association және British Council ұйымдастырған бағдарламалар жақсы қабылданды. 2003 жылы төртінші жылдығына жеткен қозғалыстың мақсаты – сингапурлықтарды жақсы сөйлеуге ғана емес, сонымен қатар қарапайым ағылшын тілін меңгеруге де ынталандыру болды. Төраға Вонг: «Олар ағылшын тілін қолданудан қорқуы мүмкін, бұл оларға табиғи емес. Осы жылы біз адамдарды әрекет етуге шақыруды қалаймыз. Жақсы сөйлей алмаса да, ұзақ сөздер мен сөйлемдерді қолдана алмаса да, тырысыңыз. Мақсаты – қарапайым сөздер мен сөйлемдерді қолданып, хабарды анық жеткізу» деді. Қозғалыс 2004 жылдың наурызына дейін жалғасты, осылайша оның әсерін және танымалдылығын арттыруға мүмкіндік болды. Бесінші жылында, 2004 жылдың сәуір айында Еңбек министрі Нг Энг Хен Ескі Парламенттегі өнер үйінде науқанды іске қосты. Науқанның мақсатын «Ағылшын тілі @Жұмыс және Ойын» деп қорытындылауға болады. Оның негізгі аудиториясы – қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін ересектер, соның ішінде такси жүргізушілер, дүкен сатушылары, официанттар және басқалар, олар Сингапурдағы барлық жұмысшылардың 70% құрады. Сондай-ақ, ықпалды адамдар, ата-аналар мен мұғалімдер айналасындағыларға жақсы ағылшын тілін меңгеруде үлгі болуға шақырылды. Бұл қозғалыс сонымен қатар оқыту семинарлары мен бастамаларға қатысу үшін негізгі ұйымдар мен мекемелермен серіктестік жасады, барлық мұғалімдердің ағылшын тілі білімін жақсартуға бағытталды. Жұмыс күшін дамыту агенттігі жұмыс істеу үшін қажетті негізгі біліктермен қамтамасыз ету мақсатында «Жұмысшылардың функционалдық сауаттылығы» (FLOW) атты жаңа бағдарламаны бастады. Жыл бойы ағылшын тілін дамыту мақсатында басқа да шаралар ұйымдастырылды, мысалы, WISH бағдарламасы (өткен жылғыдай) және таңдалған қоғамдық кітапханаларда оқырмандарға дауыстап оқудың маңыздылығы және отбасымен қарым-қатынас жасау үшін ағылшын тілін қолдану туралы әңгімелер өткізілді.
Серіктестік бағдарламалар
Mattel Оңтүстік-Шығыс Азияда мектептер аралық Скраббл жарысын өткізді. Сингапур драма педагогтары қауымдастығы (SDEA) DRAMAzing жарысын ұйымдастырды, онда 29 орта мектептің 150-ге жуық оқушысы қатысып, жақсы ағылшын тілін қолдануға ынталандырылды. Жарыс форматы "The Amazing Race" телешоуымен ұқсас болды. Сингапурдың Ұлттық университеті PROSE (Standard English-тің насихатталуы) форумын өткізді, онда Сингапурдың көрнекті тұлғалары жақсы ағылшын тілінде сөйлеудің және түсінікті болудың маңыздылығы туралы өз тәжірибелерімен бөлісті. Ұлттық кітапхана кеңесі ата-аналарға балалары үшін қолайлы оқу материалдарын таңдау және оқу әдеттерін дамыту бойынша арнайы "Raise A Reader" семинарын өткізді. 2003 жылғы SGEM аясында ACTiquette! сияқты басқа да іс-шаралар, драматургиялық сайыс та ұйымдастырылды. Сингапурдың ағылшын тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің қауымдастығы ELLTA (S) "Тиімді оқыту және қарым-қатынас үшін жақсы ағылшын тілін қолдану" тақырыбында семинар өткізді. Джулия Габриэль сөйлеу және драма орталығы ата-аналарға арналған семинар өткізді, онда кітаптар, әңгімелер мен өлеңдер арқылы балаларының тілдік дағдыларын дамытуға, оқуға қызығушылығын оятуға және жазуға ынталандыру жолдары талқыланды. Британдық кеңес ата-аналарға дұрыс айтуды жақсарту, Singlish-тегі қателерді анықтау және оларды стандартты формалармен алмастыру бойынша семинарлар өткізді, сондай-ақ IELTS сынақтарын ұйымдастырды. Оқу және сауаттылық қоғамы (SRL) бүкіл ел бойынша 12 қоғамдық орталықта тегін "Women Learning English" (WISH) бағдарламасын жүргізді, онда 180 студенті бар алты топ тіркелді. Сонымен қатар, SRL өкілі Шейла Уи ата-аналарға балалардың ағылшын тіліне деген қызығушылығын арттыру үшін әңгіме айтудың тиімділігі туралы лекция оқыды. SGEM серіктестерінің ұйымдастырған семинарлары: Оқу және сауаттылық қоғамы (SRL) ұйымдастырған "Жар дауыста оқу: не үшін және қалай" ("Reading Aloud: The Whys And Hows"), Ұлттық кітапхана кеңесі ұйымдастырған "Маған бір әңгіме айт" ("Tell Me A Story") және "Ұсақтармен ойын" ("Fun With Tots") ата-аналарды балаларының оқу дағдыларын дамытуға үйретті. "Speak Good English Weekend" шарасы Ескі Парламент ғимаратындағы "The Arts House" кешенінде өтті, онда SGEM серіктестері – Азиялық әңгімешілер желісі (ASN), Британдық кеңес, Техникалық білім институты (ITE), Джулия Габриэль сөйлеу және драма орталығы, Ұлттық кітапхана кеңесі, 93.8FM жаңалықтар радиосы және Аймақтық тіл орталығы (RELC) ағылшын тіліне қатысты шараларды – Скраббл, поэзия және тіл бұрау сессияларын ұйымдастырды. Ағылшын тілі курстарына тіркелу үшін стендтер де орнатылды.
2007/08 жылы: Rock Your World! Өз-өзіңді білдір
2007 жылғы 31 шілдеде Тимбре музыка бистросында білім беру жөніндегі мемлекеттік министр Льюи Так Ю бастаған 2007/08 жылғы қозғалыс жастар, ата-аналар, мұғалімдер және алдыңғы қатардағы қызметкерлер – төрт негізгі топқа бағытталды. Басты назар жастарға аударылды, ал ата-аналар, мұғалімдер және алдыңғы қатардағы қызметкерлер олармен байланыс жасайтын маңызды тұлғалар ретінде қарастырылды, осылайша жастардың тілдік ортасына үлкен әсер ететін еді. Ұйымдастырушылар жас сингапурлықтарды өнер мен музыка арқылы өзін-өзі таныстыруға ынталандырды. Сондай-ақ, осы жылы Г.Эк Кхенг, Landmark Books баспасының директоры, 2008 жылдың 1 наурызынан 2010 жылдың 30 сәуіріне дейінгі екі жылдық мерзімге жаңа төраға болып тағайындалды.
2008-09: Мен жасай аламын
Министр Лим Бун Хенгтің Премьер-министр кеңсесі бастамасымен 2008 жылдың 26 тамызында іске қосылған «Жақсы ағылшын тілін сөйлеу» қозғалысы Сингапур тұрғындары мен халықаралық қонақтар ең көп кездесетін жұмыс күшіне бағытталды. Бұл қозғалыс ең алдымен қызмет көрсету және бөлшек сауда салаларының қызметкерлеріне арналған. 2008 жылғы «Мен істей аламын» слоганы «Мен басқаларға ағылшын тілін жақсартуға көмектесе аламын», «Мен өзімнің ағылшын тілімді жақсарту үшін шаралар қабылдай аламын» және «Егер қаласам, мен жақсы ағылшын тілінде сөйлей аламын» деген мағынаны білдірді. Ағылшын тілінде еркін сөйлеуге және стандартты ағылшын тілін меңгеруге ынталандыру мақсатында осы жылғы қозғалыс сингапурлықтарды үш санатқа бөлуді ұсынды: Слоганда жақсы қарым-қатынас грамматика мен сөздік қорынан асып түсетіні, өзіндік ойын жеткізе білу және түсінілуге мүмкіндік беретіні туралы хабарлама жеткізілді. Осы жылғы қозғалыстың мақсаты – 18-ден 29 жасқа дейінгі «цифрлық» буынның жастары.
2010-11 жж: Дұрыс істеңіз
11-ші жылында, 2010 жылдың 7 қыркүйегінде "Жақсы ағылшын тілін сөйлейік" қозғалысы "Дұрыс айт" слоганымен басталды. Биылғы жылғы басты назар – стандартты ағылшын тілін жетік меңгермегендерге арналған. Мақсаты – стандартты ағылшын тілін қолдану ортасын кеңейту, соның арқасында тілді нашар білетіндер үлгі алып үйрене алатын жағдай жасау. Стандартты ағылшын тілін еркін сөйлейтіндер оны отбасы мүшелерімен, әріптестерімен, сатушылармен немесе такси жүргізушілерімен сөйлескенде жиірек қолдануға шақырылады.
2019: Бірігіп, ағылшынша жақсы сөйлесейік
Он жылдық үзілістен кейін жаңа төраға тағайындалып, жаңа комитет құрылған соң, 2019 жылдың 14 маусымында жаңа науқан басталды. Speak Good English Movement қозғалысының төрағасы Джейсон Лиу Синглишті "көптеген сингапурлықтар үшін мәдени белгі" деп мойындайды, бірақ жақсы ағылшын тілі "өзара түсініктікті арттыруға, іскерлік байланысты қолдауға және ағылшын тілінде сөйлейтін әлемнің кез келген жерінде, соның ішінде Сингапурда бізді дұрыс түсінуге көмектеседі" дейді. Логотип – әңгіме барысындағы адамды бейнелейтін тырнақша белгісі, ал жаңа ұран – 'Бірігейік. Жақсы ағылшын тілінде сөйлейік'.
Сын
SGEM басынан бастап ара-жібек пікірлерге бөлінді; оның ең белсенді қарсыластары лингвистер мен қоғамдық комментаторлар болды. Оған жауап ретінде Ақпарат, коммуникация және өнер министрлігінің Өнер және мұраны дамыту бөлімінің директоры Лиу Чоун Бун және Білім министрлігінің оқу жоспарларын жоспарлау және дамыту директоры Хо Пэн 2008 жылғы 12 желтоқсанда «The Straits Times» газетінде жарияланған хатында былай деп жазды:
Синглиш лингвистерге ғылыми мақалалар жазуға қызықты тақырып болғанымен, Сингапур ғалымдар зерттейтін және сипаттайтын қызықты зоопарк экспонатына айналуға ниетті емес.
While Singlish may be a fascinating academic topic for linguists to write papers about, Singapore has no interest in becoming a curious zoo specimen to be dissected and described by scholars.
Сингапурлықтардың бірегейлігі
"Жақсы ағылшын тілін қолдану" қозғалысы – Сингапур үкіметінің Сингапурлықтарды күнделікті қолданыстағы Синглиш емес, стандартты ағылшын тілінде сөйлеуге ынталандыруға бағытталған күш-жігері. Көптеген Сингапурлықтар бұл қадамды Синглишті жоюға талпыну деп сынады. Синглиштің Сингапурдың ерекше айқындамасы екенін жақтаушылар SGEM-ді сынап, Синглиштің әлеуметтік бірлікке қол жеткізуге көмектесетініне сенім білдіреді. Кейбіреулер: "Бұл бізді Сингапурлықтар ретінде ерекшелейтін жалғыз нәрсе болуы мүмкін" дейді. Сонымен қатар, танымал STOMP блогері Леоу Джу Лен өзінің блогында былай деп жазады: "Біздің туризм слоганымыз – 'Ерекше Сингапур', ал Синглиштен артық Сингапурдың ерекшелігі не болуы мүмкін?". Ол сондай-ақ Синглиштің артықшылығы – "Ол уақытты да, тынысты да үнемдеуге мүмкіндік береді. Қай уақыт екенін білу үшін 'Қазір қай уақыт?' деп сұрасаң жеткілікті. Бұл сұрақ үш сөзбен түсінікті. 'Сен қазір қай уақыт екенін білесің бе?' деп сұрауға не қажет?"
"Біздің жалғызбастымызды құтқарыңыз" акциясы
2002 жылдың 27 сәуірінде, SGEM басталғаннан екі жыл өткен соң, TalkingCock «Біздің Синглишімізді сақтайық» науқанын іске қосты. Олар іс-шара барысында сөйлеген сөздерінде, жақсы ағылшын тілін қолдануға қарсы емес екендерін нақты айтты. Керісінше, олар «жақсы ағылшын тілінде жазу мен сөйлеуді толық қолдайды» және SGEM «Біздің Синглишімізді сақтайық» науқанын «қақтығыс тудырмайтын, толықтыратын» шара ретінде қарастырады деп үміттенді. TalkingCock Синглишті сақтаудың маңызды екенін, себебі ол Сингапур мәдениеті мен мұрасының құнды бөлігі екенін мәлімдеді: TalkingCock-ты бастаушы Колин Го, сингапурлықтардың ағылшын тілі мен Синглиштің аражігін ажырата білетінін атап өтті.
" Жақсы ағылшынша сөйлейік " қозғалысы
"Жақсы синглишті қолдану" қозғалысы Facebook парақшасы арқылы қолдау жинап келеді, онда 252 мүше тіркелген. Бірақ, бұрын жұмыс істемейтін сілтемеде хабарланғандай, 2012 жылдың желтоқсанында дәл осы атаумен аталған басқа бір топтың 3140 мүшесі болған. Сингапурдың маңызды әлеуметтік талқылау сайттарының бірі – The Online Citizen сайтына берген эксклюзивті сұхбатында, оның аты аталмаған негізін қалаушысы Д. Балакришнанның SGEM туралы айтқан сөзіне тікелей күмән білдірді.
"Қосу" аргументі
Тілдік араласу тұжырымдарына сүйене отырып, "араласу" аргументі Синглишті жою қажеттігін дәлелдеп, оның стандартты ағылшын тілін шатастырып, бұзады деп санайды. Ол екі түрлі ағылшын тілінің грамматикасын ажырата алмау оқушылардың ерекшеліктерін шатастырып, стандартты тілдің грамматикасын бұзуы мүмкін дейді. Дегенмен, көптеген сингапурлықтар Синглиштің стандартты ағылшын тіліндегі біліктіліктеріне кері әсер ете қоймайды деп есептейді. 2008 жылғы зерттеуде Сингапурлық қатысушылардың шамамен 41% ағылшын тілін жақсы меңгергендерін мәлімдеді. Wee (2005) жүргізген тағы бір зерттеуде сингапурлықтардың Синглиш пен стандартты ағылшын тілі арасында тілді ауыстыру қабілеттеріне сенімді екені көрсетілді, бұл Синглиштің стандартты ағылшын тілін үйренуге кедергі келтіретін талаптарды жоққа шығарады.