Кіріспе

Акустикалық рок, гранж және хард-рок жанрындағы топ мүшелері Lollapalooza гастролінен кейін Сиэтлге оралғанда, үй жалдау ақысын төлей алмағандықтан баспанасыз қалды. Баспанасыз қалған топ Сиэтлдегі London Bridge студиясына көшіп орналасты. 1993 жылғы маусым мен тамыз аралығында Lollapalooza фестивалінде Alice in Chains өнер көрсеткен кезде, гитарист Джерри Кантрелл продюсер Тоби Райтқа жаңа материал жазу туралы ұсыныс жасады. Райт оң жауап беріп, London Bridge студиясында он күндік жазу сессиясын ұйымдастырды. Кантреллдің сөзіне қарамастан, сессия басталғанға дейін топтың дайын тректері болған жоқ. Барабаншы Шон Кинни: «Біз бір жыл бойы дауыспен ойнағаннан кейін, үйге келгенде, ең соңғы нәрсе – дыбыс күшейткіштерін бірден қосу еді. Ол әндер автобуста және бос уақытта жазылды. Біз Майк Инестің бассист ретінде қатысуымен «Jar of Flies» әнін жаздырып көрдік. Біз студияға ешқандай ән жазбай, бір-бірімізбен үйлесім табу үшін келдік. Барлығы өз орнына келді. Дыбыстар мен тембрлер өте жақсы болды. Бұл материалды жарияламағанымыз өкінішті болар еді», – деді. Алғашқы сессия 1993 жылдың 7 қыркүйегінде өтті. Вокалист Лэйн Стейли топтың «біз акустикалық гитаралармен бірнеше күн студияға барып, не боларын көруге келдік. Біз сол кездегі музыкамыздың жарыққа шығуына жоспарламаған едік. Бірақ жазба компания оны естіп, өте ұнады. Біз үшін бұл төрт жігіттің студияда жиналып, музыка жасау тәжірибесі ғана еді» деді. Альбомның жазбалары күніне 14-18 сағатқа созылды және жеті күн ішінде аяқталды. Инженердің көмекшісі Джонатан Плам сессияны «көп күш жұмсалды» деп сипаттады. Альбом Neve 80 68 микшерлік пультінде жазылды, өйткені Райт альбомның акустикалық дыбысының мүмкіндігінше табиғи болуын қалады. Стейли студияда Pro Tools қолдануға тыйым салды; Райт түсіндіргендей, «Лэйн студиядағы дыбыстық қалауларын жақсы білетін және аналогты топтың дыбысы үшін жақсырақ естілетінін сезінген». Альбомның тректері көбінесе бір немесе екі рет жазылды. Альбомның акустикалық гитаралық дыбысына ерекше назар аударылды. Райт: «кейбір жерлерде акустиканы микрофонмен үстіне жаздық, бірақ олар тікелей жазғанда, мен [Кантреллдің] сол кездегі гитараларындағы кез келген пикаптарды қолдандым, бұл дыбысты мүмкіндігінше акустикалық дыбысқа жақын ұстауға тырыстым. Осылайша, ол электрлі акустикалық гитараның орнына акустикалық гитара сияқты естілді», – деп еске алды. Кантрелл альбомды жазған кезде Ovation гитараларын қолданды. Жазудың акустикалық атмосферасын көрсету үшін Кини кейде жұмсақ сезім алу үшін щеткаларды қолданды. Аэрофонда AKG 414 микрофондары, ал еден мен сөредегі барабандарға D 12 микрофондары, ал соққы барабанына Sennheiser MD 421 микрофондары орнатылды. Соқпақ барабанының жоғарғы жағына 451 және 57 микрофондары, ал төменгі жағына 441 микрофоны орнатылды. «No Excuses» әніндегі ерекше синкопацияланған барабан ашылуы Кинидің импровизациялық тәжірибелерінің нәтижесі болды. Райт бұл техниканы қолдамады және «соңында біз сол саздылыққа енгізген хай-хэттің үстінде орнатылған бірнеше бонголар мен кіші барабандармен аяқтадық» деді. Стейли альбомның көптеген мәтінін студияда жазып, вокалдық гармонияларын ұйымдастырды. Райт Стейлидің жұмысының қарқынын жылдам екенін және вокалдық тректер Нейманның M 49 микрофоны арқылы бір немесе екі рет жазылғандығын еске алды. Кантрелл «Don't Follow» әнінде жетекші вокалды орындады. Райт Кантрелді «тамаша» әнші деп сипаттап, «олсыз сіз барлық үйлесімділіктерді жасай алмас едіңіз» деп атап өтті. Альбомның жазбалары 14 қыркүйекте аяқталды. Райт альбомды 17-22 қыркүйек аралығында Лос-Анджелестегі Scream Studios-та араластырды.

Музыка және әндер

"Жеріктер құмырасы" альбомында акустикалық аспаптардың басымдығы болғандықтан, ол көбінесе 1992 жылғы "Sap" EP-де тобы қабылдаған дыбыстың жалғасы ретінде қарастырылады, сондай-ақ жангел поп музыкасының дамытылуы. AllMusic-тен Стив Хьюи "көңіл күңгірт әрі бейшара болып қала береді, бірақ терең ойлы, ішкі сезімге толы әуен қабылдау сезімін тудырады, ол бір жағынан қынжылтуға да шақырады. Джерри Кантрелдің аранжировкалары одан әрі күрделене түседі және қабаттасады; шулы тұстар болғанымен, "Жеріктер құмырасының" көп бөлігі таза, жарқыраған атмосфераға толы, оның бастауын анықтау қиын". Entertainment Weekly журналынан Том Синклер "No Excuses" әнінің 70-ші жылдарға тән стильде екенін айтады, ал "Swing on This" әнін "постмодерн буги-вуги" деп сипаттайды. Альбомның мәтіндері қараңғы және мұңды, Хьюи "Жеріктер құмырасы" – салдарымен өмір сүру туралы, жалғыздық, өзіне-өзі шектеу қою және жоғалған адамдық байланыстар туралы терең ойларға толы" деп жазады.

Атауы және таңбасы

Альбомның атауы Кантреллдің үшінші сыныпта өткізген ғылыми тәжірибесінен туындаған. Тәжірибе екі құмыраны шыбызбен толтырып, күтіп баптаудан тұрды. Бір құмырадағы шыбыздарға шамадан артық тамақ берілді, ал екінші құмырадағы шыбыздарға жеткіліксіз тамақ берілді. Шамадан артық тамақтанған шыбыздар жылдам көбейді, бірақ содан кейін тығыздықтан өліп қалды. Аз тамақтанған шыбыздар жыл бойы тірі қалды. Осы оқиға туралы Стейли былай деді: "Менің ойымша, мұнда қандай да бір мән бар. Көрінетін болса, бұл тәжірибе Джерриге үлкен әсер еткен". "Шыбыздар құмырасы" компакт-дискісінің алғашқы басылымында мөлдір омыртқаның алдыңғы жағында пластик шыбыздарды көруге болады. Ол "Ең жақсы жазу бумасы" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығына ие болды. Жазу 2024 жылы 30 жылдығына орай көп форматта қайта шығарылды. Олардың бірі – 100 дана ғана шығарылған, ішіне нағыз шыбыздардың денелері басылған винил пластинкасы болды.

Шығару және қабылдау

Jar of Flies 1994 жылғы 25 қаңтарда Columbia Records лейблымен жарық көрді. Альбом екі сингл – "No Excuses" және "I Stay Away" арқылы насихатталды, екеуіне де музыкалық видео түсірілді. "No Excuses" Album Rock Tracks тізімінде бірінші орынға ие болды, бұл топтың алғашқы синглы болды. Кантрелл: «Біз оның осыншалықты сәтті болғанына сенбедік» және «Jar of Flies табысы бізге өзімізге ұнаған музыканы жасауға және басқалардың да оны ұнататынына көз жеткізді» деп мойындады. Альбом Billboard 200 тізіміне бірінші орында кірді; 2004 жылға дейін бұл көрсеткішті тек бір EP – Jay Z және Linkin Park-тың Collision Course маш-ап EP-сі ғана қайталады, ол он жылдан кейін, ал 2011 жылы Bad Meets Evil-дің Hell: The Sequel EP-сі де осы жетістікке қол жеткізді. Jar of Flies алғашқы жылы 2,037,853 дана сатылып, 1995 жылы үш платиналық, ал 2022 жылы төрт платиналық сертификат алды. Алайда, "Боб Уиллз бен Техас Плейбойларының музыкасына арналған құрмет" номинациясында Buddy Jackson, Asleep at the Wheel орындауында жеңіске жетті. "I Stay Away" синглы үздік хард-рок орындау номинациясына ие болды. 2011 жылдың қарашасында Jar of Flies Guitar World журналының 1994 жылғы ең жақсы гитаралық альбомдар тізімінде 4-орынды иеленді. 2014 жылы Guitar World журналының "Superunknown: 1994 жылды анықтаған 50 культты альбом" тізіміне енді. 2014 жылдың сәуір айында Rolling Stone журналының "Mainstream Alternative's Greatest Year" тізіміндегі 40 үздік альбом тізімінде 12-орынды алды. 2014 жылдың мамырында EP Loudwire журналының "1994 жылғы 10 ең жақсы хард-рок альбомы" тізімінде 5-орынға қойылды. 2019 жылдың сәуір айында EP Rolling Stone журналының "50 ең ұлы гранж альбомы" тізімінде 42-орынды иеленді. Cane Hill тобының вокалисі Элиджа Витт Jar of Flies тобының 2019 жылғы акустикалық EP-сі Kill the Sun-ға үлкен әсер еткенін айтты.

Трек тізімі

Барлық өлеңдерді Лэйн Стейли жазған, ескерілген жағдайларды қоспағанда. Барлық музыканы Джерри Кантрелл жазған немесе бірлесіп жазған, авторлары төменде тізілген.