Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық дәрігер (1841–1912)
Norwegian physician (1841–1912)
Герхард Хенрик Армауэр Хансен (; 29 шілде 1841 – 12 ақпан 1912) – 1873 жылы Mycobacterium leprae бактериясын жалқаудың (проказаның) қоздырғышы ретінде анықтағаны үшін есте қалған норвегиялық дәрігер. Оның көрнекті еңбегі 1909 жылы Берген қаласында өткен Халықаралық жалқау конгресінде мойындалды.
Gerhard Henrik Armauer Hansen (; 29 July 1841 – 12 February 1912) was a Norwegian physician, remembered for his identification of the bacterium Mycobacterium leprae in 1873 as the causative agent of leprosy. His distinguished work was recognized at the International Leprosy Congress held at Bergen in 1909.
Өмір
Хансен Норвегияның Берген қаласында дүниеге келді және Берген соборы мектебінде оқыды. Ол Кристианиядағы (қазіргі Осло) Рикшгоспиталетте және Лофотенде дәрігер болып жұмыс істеді. 1868 жылы Хансен Бергенге оралып, Лунгегард ауруханасында (Lungegårdshospitalet) танымал сарапшы Даниэль Корнелиус Даниэльсенмен бірге жұмыс істеді. Алапес негізінен тұқым қуалайтын немесе миазмалық қоздырғыштардан туындайды деп есептелді. Хансен эпидемиологиялық зерттеулер негізінде алапестің нақты себептері бар ерекше ауру екеніне көз жеткізді. 1870-71 жылдары Хансен өзінің гипотезасын дәлелдеу үшін қажетті білім алу үшін Бонн мен Венаға сапар шекті. 1873 жылы ол ауруға шалдыққан барлық адамдардың тіндерінде Mycobacterium leprae табылып, оны жариялады, бірақ оларды бактерия ретінде анықтамады және көп қолдау алмады. 1879 жылы Хансен Альберт Нейссерге тіндердің үлгілерін берді, ол бактерияларды сәтті бояп, 1880 жылы өзінің жаңалығын хабарлады, ауруды тудыратын микроорганизмді өзі тапқан деп мәлімдеді. Нейссер мен Хансен арасында дау болды, Хансен бацилланы ашқан, ал Нейссер оны этиологиялық агент ретінде анықтаған. Нейссер Хансеннің көмегін азайтуға тырысты. Хансеннің бұл талабын оның жасанды ортада таза микробиологиялық мәдениет жасауға немесе таяқша тәрізді организмдердің жұқпалы екенін дәлелдеуге келмегені әлсіретті. Бұдан бөлек, Хансен кем дегенде бір әйел пациентті оның келісімінсіз жұқтыруға тырысқан, ешқандай зиян келтірілмегенімен, бұл іс сотқа жетіп, Хансен ауруханадағы лауазымынан айырылды. Хансен Норвегиядағы алапес жөніндегі медициналық қызметкер болып қалды және оның күш-жігерінің арқасында 1877 және 1885 жылдарғы алапес заңдары қабылданды, нәтижесінде Норвегияда аурудың таралуы 1875 жылы 1800 белгілі жағдайдан 1901 жылы 575 жағдайға дейін төмендеді. Хансен 1860 жылдардан бері сифилиспен ауырып, жүрек ауруынан қайтыс болды. Ол дінге сенбейтін адам болған.
Hansen was born in Bergen, Norway, and attended the Bergen Cathedral School. He worked at Rikshospitalet in Christiania (now Oslo) and as a doctor in Lofoten. In 1868 Hansen returned to Bergen to study leprosy while working at Lungegård Hospital (Lungegårdshospitalet) with Daniel Cornelius Danielssen, a noted expert. Leprosy was regarded as largely hereditary or otherwise miasmic in origin. Hansen concluded on the basis of epidemiological studies that leprosy was a specific disease with a specific cause. In 1870–71 Hansen travelled to Bonn and Vienna to gain the training necessary for him to prove his hypothesis. In 1873, he announced the discovery of Mycobacterium leprae in the tissues of all people with the condition, although he did not identify them as bacteria, and received little support. In 1879 Hansen gave tissue samples to Albert Neisser, who then successfully stained the bacteria and announced his findings in 1880, claiming to have discovered the disease causing organism. There was some dispute between Neisser and Hansen, Hansen as discoverer of the bacillus and Neisser as identifier of it as the etiological agent. Neisser tried to downplay the assistance of Hansen. Hansen's claim was weakened by his failure to produce a pure microbiological culture in an artificial medium, or to prove that the rod shaped organisms were infectious. Further Hansen had attempted to infect at least one female patient without consent and although no damage was caused, that case ended in court and Hansen lost his post at the hospital. Hansen remained medical officer for leprosy in Norway and it was through his efforts that the leprosy acts of 1877 and 1885 were passed, leading to a steady decline of the disease in Norway from 1,800 known cases in 1875 to just 575 cases in 1901. Hansen had had syphilis since the 1860s but died of heart disease. He was an atheist.
Әйелдер құқықтары
Ол Норвегиялық әйелдер құқықтары қауымдастығының Берген бөлімшесінің негізін қалаушыларының бірі және оның басқарма мүшесі болды, бұл бөлімшені оның әпкесі, белгілі әйелдер құқығын қорғаушы Амали Хансен басқарды.
He was a co founder and a board member of the Bergen chapter of the Norwegian Association for Women's Rights, led by his sister, prominent women's rights advocate Amalie Hansen.
Құрметтер
Бергендегі Санкт-Йорген ауруханасындағы мәйектің мұражайы (Lepramuseet) Хансенге арналған. Haukeland Университет ауруханасы Берген университеті басқаруындағы ғылыми-зерттеу орталығы ретінде Armauer Hansens hus-ты құрды. 1950 жылдан бері Иерусалимдегі 19 ғасырдағы мәйектің ауруханасы Хансеннің атымен аталады. Дәрігердің тегі сақталған күйінде, ол өнер орталығы ретінде қайта жаңартылды. Эфиопияның Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Аддис-Абебадағы Армауэр Хансен ғылыми-зерттеу институты (AHRI) Хансеннің құрметіне аталған. AHRI – туберкулез, ЖИТС, безгек, лейшманиоз саласындағы оқыту және зерттеу жұмыстарын жүргізетін Эфиопияның биомедициналық зерттеу институты. https://ahri.gov.et/
Leprosy Museum (Lepramuseet) at St. Jørgen Hospital in Bergen has been dedicated to Hansen. Haukeland University Hospital has established Armauer Hansens hus as a research facility operated by the University of Bergen. In Jerusalem, a 19th century leprosarium has borne Hansen's name since 1950. It has been reconstructed into an art center while preserving the physician's surname in its title. Armauer Hansen Research Institute (AHRI) in Addis Ababa, Ethiopia under the ministry of Health is named after Hansen. AHRI is a Biomedical research Institute in Ethiopia working in tuberculosis, HIV, malaria, leishmaniasis training, and research. https://ahri. gov. et/