Кіріспе

Механикалық өсімдік кескіші – шөп кесуге арналған машина.

Шөп кескіш – шөпті немесе жер бетінде өсетін басқа да өсімдіктерді кесетін (шабатын) адам немесе машина. Әдетте, шөп шабу, дәнді дақылдарды жинау үшін ұқсас құралдар қолданылатын болғамен, дәнді дақылдарды жинау үшін қолданылатын дәстүрлі термин – мысалы, шөп жинаушылармен және комбайндармен. Шөп шабу және спорт алаңдарына (ойынатын алаңдарға) арналған кішкентай шөп кескіш машинасы шөп кескіш немесе алаңдық шөп кескіш деп аталады, ол көбінесе өзі қозғалмалы болады, немесе оператор итеруі үшін жеткілікті кішкентай болуы мүмкін. Алаңдық шөп кескіштерде дөңгелекті немесе айналмалы кескіштер болады. Ірі кескіштер немесе кескіш кондиционерлері көбінесе шөпті (немесе басқа да дақылдарды) шөп немесе силос үшін кесуге қолданылады және кесілген материалды жиі желге тігілген қатарларға – шүмектерге орналастырады. Шүмекке жинаушылар (немесе шүмек жасағыштар) да шөпті (және дәнді дақылдарды) кесу үшін қолданылады. Механикаландырылған кескіштердің ойдағыдай жұмыс істеуіне дейін (және бүгінде де кескішті пайдалану тиімсіз немесе экономикалық тұрғыдан қолайсыз жағдайларда) шөп пен дәнді дақылдар қолмен қайра немесе орақпен кесілген.

Жүктеу құрылғылары

Үлкен кескіштер көбінесе бірнеше ұқсас кесу бөлімдерімен жабдықталған (топталған), осылайша олар жердің бедеріне жеке-жеке бейімделе алады. Оларды трактор немесе жұмыс малдарымен тартуға болады. Кесу бөлімдерін трактордың алдыңғы және артқы дөңгелектері арасына, артқы жағына үш таяқша тіреуішпен орнатуға немесе трактордың тіркемесі ретінде тартуға болады. Сондай-ақ, өздігінен жүретін кескіш машиналар да бар, олардың кесу бөлімдері көбінесе жүргізушіге жақсы көріну үшін алдыңғы және бүйір жағында орналасқан. Бомбалы немесе бүйірлік қолдармен жұмыс істейтін кескіштер ұзын гидравликалық қолдарға орнатылады, бұл қолдар артқы экскаватордың қолына ұқсас, және тракторға қауіпсіз жерде тұрып, тік жартастарды немесе заттардың айналасын кесуге мүмкіндік береді.

Қалқанмен кескіш

Орақ шабу машиналары, сондай-ақ, поршенді шабу машиналары, штангалы шабу машиналары, орақ штангалы шабу машиналары немесе саусақты штангалы шабу машиналары деп те аталады, олардың ұзын (әдетте алтыдан жеті жарым футқа дейін) штангасы бар, оған қозғалмайтын қорғау пластиналары орнатылған саусақтар бекітілген. Штангадағы арнада өте өткір тілімдері (үшбұрышты пышақтар) бар орақ бар. Орақ штангасы арна бойымен алға-артқа қозғалады. Шөп немесе басқа өсімдік материалдары орақтың өткір жиектері мен саусақ пластиналарының арасында кесіледі (бұл әрекет электр шаш қырқу машинасына ұқсас). Штанга жерге тіреліп, ішкі жағында сырғанаққа сүйенеді және кесу биіктігін реттеу үшін еңкейтілуі мүмкін. Штанганың сыртқы жағындағы серпімді тақта кесілген шөпті кесілмеген шөптен бөліп, жаққа бағыттайды. Осылайша, кесілген және кесілмеген материалдың арасында пайда болған арна, шабу машинасының сырғанағына тегіс жүруге және келесі жолақтағы кесілмеген шөпті таза кесуге мүмкіндік береді. Бұл фермаларда аттың күшімен жұмыс істейтін алғашқы, сәтті шабу машиналары болды және осы принциптер қазіргі заманғы шабу машиналарының дизайнын анықтап тұр.

Ротациялық кескіш

Ротациялық, сондай-ақ барабанды шабуырғыштар, жылдам айналатын таяқшаға немесе таяқшаға бекітілген, өткір жиектері бар дискілерден тұрады, олар өнімді кеседі. Бұл шабуырғыштар тракторға орнатылғанда, оңтайлы жағдайда сағатына 10 мильге дейін (16 км/сағ) жылдамдықпен шөпті кесуге қабілетті. Кейбір модельдер тракторға екі немесе үш жиынмен орнату үшін жасалған, біреуі алдыңғы жағына, екеуі бүйірлеріне орнатылады, осылайша 20 футқа (6 метрге) дейін кесуге болады. Қиын жағдайларда дискілерге бекітілген пышақтар кедергілерден соққыны жұмсарту үшін бұрылады. Көбінесе бұл артқы жағына орнатылатын құрылғылар, ал кейбір елдерде оларды бұта кескіштер деп атайды. Осы типтегі өздігінен қозғалатын шабуырғыштар бақшада және басқа да жерді күтіп ұстау жұмыстарында қалың шөптерді кесу үшін қолданылады.

Шүлгілі кескіш

Шүлгілі кескіштер, сондай-ақ цилиндрлік кескіштер (қолмен итермеленген немесе өздігінен жұмыс істейтін цилиндрлі газон кескіш ретінде танымал), спираль тәрізді пышақтардан тұратын көлденең айналатын цилиндрлік шүлгіге ие, олардың әрқайсысы көлденең кескіш таяқшасының үстінен өтеді, осылайша үздіксіз қайшы әрекет пайда болады. Кескіш таяқшасы жер бетінен жоғары реттелетін биіктікте бекітіледі, ал шүлгі машинаның алға жылдамдығына байланысты жылдамдықпен айналады, оны жерде жүретін дөңгелектер (немесе өздігінен қозғалатын түрлерінде мотор) қозғалтады. Кесілген шөп жинауға арналған контейнерге жиналады. Бұл типтегі кескіштер боулинг алаңдарында, газондықтарда, саябақтарда және спорт алаңдарындағы шөпті біркелкі қысқа және тегіс етіп кесу үшін қолданылады. Трактормен (немесе бұрын атпен) тартылатын кескіштер көбінесе үш, бес немесе одан да көп санына біріктіріліп, топтық кескіш құрастырады. Жақсы жасалған шүлгілі кескіш тығыз және қалың биік шөпті де кесе алады, бірақ бұл тип көбінесе қысқа, тік өсетін шөптерге арналған, себебі биік шөптер кесілмей, тегіс оралып қалады. Үйде қолданылатын шүлгілі кескіштер моторлық кескіштерге қарағанда бірнеше артықшылықтары бар, олар аз шу шығарады және кесуді жүзеге асыратын адамнан басқа қосымша қуат көзіне тәуелді емес. Бұл тек басқа энергия түрлеріне тәуелділікті азайту үшін ғана емес, сонымен қатар қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайту үшін де пайдалы.

Флейталы кескіш

Флейталы шабу машиналарында көлденең оське тіркелген тізбектердің ұштарында көптеген кішкентай пышақтар болады. Кесу жұмысы пышақ бастарының жоғары жылдамдықпен шөпке соққы беруі арқылы жүзеге асырылады. Бұл типтер негізінен қиын өңірлерде, мұнда пышақтар басқа заттарға жиі ілігіп қалуы мүмкін, немесе шөптен гөрі қалың өсімдіктерді, мысалы, бұталарды шабу үшін қолданылады. Тізбектердің ұзындығы мен пышақтардың ауырлығының арқасында, олар басқа шабу машиналарына қарағанда қалың бұталарды жақсы кеседі, себебі пышақтардың инерциясы жоғары. Кейбір түрлерінде кесілген материал жинақтауға арналған контейнерге жиналады. Бомды шабу машинасы сияқты (жоғарыда қараңыз), флейталы шабу машинасы тік күйде қоршаулардың қабырғаларын кесу үшін қолданылуы мүмкін, мұндай жағдайда ол қоршау кескіші деп аталады.

Барабанмен кесу машинасы

Барабанды шабу машиналары қарапайымдылығымен және беріктігімен белгілі. Олар екі үлкен барабаннан тұрады, әрқайсысы үш-төрт айналмалы пышақтарды қамтиды, олар қозғалғанда шөпті немесе егінді кеседі. Осы қарапайым құрылым оларды күтіп ұстауды жеңілдетеді, көбінесе ұзақ қызмет ету мерзіміне алып келеді. Барабанды шабу машиналары биік және тығыз шөпте ерекше тиімді, олардың қуатты кесу әрекеті жұмысты жылдам аяқтауға мүмкіндік береді. Дегенмен, олар тегіс емес жерде қиындыққа тап болуы мүмкін, ал кесу жылдамдығы заманауи үлгілермен салыстырғанда баяу болуы мүмкін. Олардың қолжетімді бағасы мен берік құрылысы шағын шаруашылықтарға немесе бюджетпен жұмыс істейтіндерге тартымды нұсқа болып табылады.