Кіріспе

Айналма тізбегі бар портативті қолмен ұсталатын электр пиласы – айналма тізбегіне бекітілген тістер жиынтығымен, бағыттаушы таяқ бойымен қозғалатын пила. Тізбекті пила (немесе тізбекті ара) – портативті қолмен ұсталатын электр пиласы. Қазіргі заманғы тізбекті аралар көбінесе бензин, электр қуаты немесе аккумулятормен жұмыс істейді және ағаш кесу, бұтақтарын қысқарту, бөлу, күтім жасау, орман өртін тоқтату үшін өртке қарсы жолақтар жасау, отындық ағаш жинау, тізбекті ара өнері мен тізбекті ара диірмендерінде пайдалану, сондай-ақ бетон мен мұзды кесу сияқты жұмыстарда қолданылады. Тізбекті араның алғашқы үлгілері алғаш рет хирургияда қолданылған, ал ағаш тізбекті араларға патенттер 19 ғасырдың соңында алынған. Тізбекті пила двигатель, жетектеу механизмі, бағыттаушы таяқ, кесу тізбегі, кернеу механизмі және қауіпсіздік мүмкіндіктерін қамтиды. Тізбекті арамен жұмыс істеу кезінде түрлі қауіпсіздік шаралары мен техникалар қолданылады.

Операция кезінде

Хирургияда тізбекті піштердің пайда болу тарихы әлі де даулы. Екі ағаш тұтқаның арасында бекітілген ұсақ тісті тізбектен тұратын "икемді піш" 18-шы ғасырдың соңында (шамамен 1783–1785 жж.) екі шотланд дәрігері – Джон Эйткен мен Джеймс Джефрей симфизиотомия және ауру сүйекті кесу мақсатында қолданған. Бұл піштер Эйткеннің "Акушерлік принциптері немесе Пуэрперальді медицина" (1785) кітабының екінші басылымында бельвиотомия контекстінде суреттелген. 1806 жылы Джефрей "Жылыстаған буындарды кесу туралы жағдайлар" атты еңбегін жариялады, онда 1782 жылы Х. Парк жариялаған мақаласымен және француз дәрігері П. Ф. Мороның 1803 жылғы мақаласының аудармасымен қатар Парк пен Джефрейдің қосымша байқаулары да жинақталған. Онда Джефрей Парктің 1782 жылғы жариялануынан кейін көп ұзамай "сағат тізбегі сияқты буындармен" піш жасау идеясын дербес ойлап тапқанын, бірақ оны 1790 жылға дейін өндіре алмағанын, содан кейін анатомия зертханасында қолданылып, кейде хирургтарға жалға берілгенін хабарлады. Парк пен Моро ауру буындарды, әсіресе тізе мен шынтақ буындарын сәтті кесуді сипаттады, ал Джефрей тізбекті піштің кішкентай жара жасауға және жақын орналасқан бұлшықеттерді, жүйкелерді және тамырларды қорғауға мүмкіндік беретінін түсіндірді. Симфизиотомия көптеген акушерлер үшін көптеген асқынуларға алып келсе де, Джефрейдің сүйек ұштарын кесу туралы идеялары, әсіресе анестезия кеңінен қолданылғаннан кейін, қабылданды. 19-шы ғасырдың көп бөлігінде тізбекті піш пайдалы хирургиялық құрал болды, бірақ 1894 жылы оны Гигли бұралған сым піші алмастырды, оның өндірісі айтарлықтай арзан болды және сындыру және сүйекке ілігіп қалу қаупі болмай, жылдам және тар кесуді қамтамасыз етті. Бүгінгі күні ағаш өңдеу саласында кеңінен танымал тізбекті піштердің алғашқы нұсқасы 1830 жылдары неміс ортопеді Бернхард Хайне жасаған тағы бір медициналық құрал болды. Остеотома деп аталатын бұл құралда кішкентай кесу тістері бар, шеттері бұрышталған тізбек болды. Тізбек иілгіш жетекші қылыштың бойымен айналатын тісті дөңгелектің тұтқасын бұру арқылы жылдырылды. Аты айтқандай, бұл құрал сүйекті кесу үшін қолданылды.

Ағаш кесуге арналған

1883 жылы Фредерик Л. Магауға "шексиз тізбекті ара" үшін алғашқы патенттердің бірі берілді. Кейінірек, 1905 жылдың 17 қаңтарында Сан-Францисколық Сэмюэл Бенске жетекші механизмді қамтитын патент берілді. Алғашқы портативті бензопила 1918 жылы канадалық шебер Джеймс Шанд жасады. Ол 1930 жылы өз құқықтарын жойғаннан кейін, оның өнертабысын 1933 жылы неміс компаниясы Festo жетілдірді. Қазір Festool деп аталатын компания портативті электр құралдарын шығарады. Қазіргі заманғы бензопиланың дамуына үлкен үлес қосқандар – Джозеф Буфорд Кокс және Андреас Штил. Соңғысы 1926 жылы бұрғылау участаларында қолдану үшін электрлі бензопиланы, ал 1929 жылы бензинмен жұмыс істейтін бензопиланы патенттеді және оларды жаппай өндіру үшін компания құрды. 1927 жылы Dolmar компаниясын құрған Эмиль Лерп әлемдегі алғашқы бензинмен жұмыс істейтін бензопиланы жасап, жаппай өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыс Солтүстік Америкаға неміс бензопилаларының жеткізілуін тоқтатты, соның салдарынан жаңа өндірушілер пайда болды, олардың ішінде 1939 жылы құрылған Industrial Engineering Ltd (IEL) бар. Бұл компания Pioneer Saws Ltd-нің және Солтүстік Америкадағы ең көне бензопила өндірушісі Outboard Marine Corporation-ның бөлігі болды. 1944 жылы Клод Пулан Шығыс Техаста тұтқындарды сүрек кесуге бақылап тұрды. Пулан ескі жүк көлігінің крылынан иістің тізбегін басқаруға арналған иістің бөлігін жасады. "Иістің жетекшісі" енді бензопиланы бір оператордың пайдалануына мүмкіндік берді. Солтүстік Америкадағы McCulloch 1948 жылы бензопилалар өндіруді бастады. Алғашқы үлгілер ауыр, екі адамға арналған, ұзын сырығы бар құрылғылар болды. Көбінесе бензопилалар өте ауыр болғандықтан, олардың дөңгелектері шына сияқты болды. Басқалары дөңгелекті қуат блогынан кесіп алатын сымдарды пайдаланды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алюминий және қозғалтқыш конструкциясын жақсарту бензопилаларды жеңілдетіп, бір адамның көтеріп жүруіне мүмкіндік берді. Кейбір аймақтарда бензопила және шкиддер бригадалары феллер-бунчерлермен және жинақтағыштармен алмастырылды. Бензопилалар орман шаруашылығында қарапайым қолмен жұмыс істейтін араларды толықтай алмастырды. Олар түрлі өлшемдерде шығарылады, үй мен баққа арналған кішкентай электрлік аралардан бастап үлкен "орманшы" араларына дейін. Әскери инженерлік бөлімшелерінің қызметкерлері, сондай-ақ өрт сөндірушілер орман өрттерін сөндіру және ғимараттардағы өрттерді желдету үшін бензопилаларды пайдалануға оқытылады. Тізбекті араны қайрау үшін үш негізгі түр қолданылады: қолмен ұсталатын қайрауыш, электрлік қайрауыш және сырыққа орнатылатын қайрауыш. Алғашқы электрлі бензопиланы 1926 жылы Штил ойлап тапты. Сымды электрлік бензопилалар 1960 жылдардан бастап сатуға түсті, бірақ олар ескі газбен жұмыс істейтін түрге қарағанда коммерциялық тұрғыдан сәтті болған жоқ, себебі олардың жеткізілу радиусы шектеулі, электр розеткасының болуына тәуелді және пышақтың сымға жақын болуынан туындайтын қауіпсіздік тәуекелі бар еді. XXI ғасырдың басында бензинмен жұмыс істейтін бензопилалар ең көп таралған түр болып қала берді, бірақ 2010 жылдардың соңынан бастап сымсыз литий батареясымен жұмыс істейтін бензопилалармен бәсекелестікке түсті. Көптеген сымсыз бензопилалар кішкентай және тек қана шұңқырларды кесуге және ағаштарды күтуге жарамды болса да, Husqvarna және Stihl 2020 жылдардың басында бүркемелерді кесуге арналған толық өлшемді бензопилалар өндіруді бастады. Батареямен жұмыс істейтін бензопилалар 2024 жылы газбен жұмыс істейтін бау-бақша жабдықтарына мемлекеттік шектеулер енгізілуі жоспарланғандықтан, Калифорнияда нарықтағы үлесін ұлғайтуы мүмкін.

Қозғалтқыш

Тізбекті араның қозғалтқыштары дәстүрлі түрде екі тактілі бензинді (бензин) ішкі жану қозғалтқышы (әдетте, цилиндр көлемі 30-120 см³) немесе аккумулятормен немесе электр желісімен жұмыс істейтін электр қозғалтқышы болып табылады. Бензинді тізбекті арада отын әдетте қозғалтқышқа сорғыш арқылы беріледі. Су астында пайдалану үшін тізбекті араларға гидравликалық қуат қолданылуы мүмкін. Кез келген бағытта пайдалану үшін заманауи бензинді аралар диафрагмалық карбюраторды қолданады, ол картердегі ауыспалы қысым айырмашылығын пайдаланып, отынды бактан сорады. Алғашқы қозғалтқыштарда гравитациялық таратқыш камералары бар карбюраторлар қолданылған, бұл қозғалтқышты еңкейген кезде тоқтатуға себеп болды. Карбюраторды дұрыс жұмыс істеу жылдамдығы мен ауа-отын қатынасын сақтау үшін реттеу қажет болуы мүмкін, мысалы, биіктік өзгергенде немесе ауа сүзгісі бітелгенде. Карбюраторларды оператор немесе кейбір араларда автоматты түрде электрондық басқару блогы реттейді. Дүрбілеуден туындаған жарақаттардың алдын алу және пайдаланушының шаршауын азайту үшін аралар әдетте тұтқаларды қозғалтқыштан және тізбектен физикалық түрде ажырату үшін дүрбілеуге қарсы жүйемен жабдықталған. Бұл араны екі бөлікке бөліп, серіппелермен немесе резеңкемен жалғастыру арқылы жүзеге асырылады, бұл автомобильдің суспензиясы шассиді дөңгелектер мен жолдан оқшаулағандай. Суық ауа райында карбюратор мұздануы мүмкін, сондықтан көптеген араларда цилиндрлер мен карбюратор арасындағы желдеткіш тесігі болады, оны жылы ауаның өтуіне ашуға болады. Суық температура дүрбілеуден туындаған жарақаттарға да ықпал етуі мүмкін, сондықтан кейбір араларда тұтқалар мен/немесе карбюратордағы кедергілік қыздыру элементтеріне қосылған кішкентай генератор болады.

Қозғалтқыш механизмі

Көбінесе центробегтік тұтқа және тік тірек қолданылады. Центробегтік тұтқа жылдамдық артып келе жатқанда кеңейіп, барабанды қосады. Осы барабанға бекітілген немесе алмастырылатын тік тірек орнатылады. Тұтқаның үш қызметі бар: қозғалтқыш бос жүрісінде (әдетте 2500-2700 айналымда) тізбек қозгалмайды. Тұтқа қосылғанда және тізбек басқа себептерден ағашқа тоқтағанда, ол қозғалтқышты қорғайды. Ең маңыздысы, ол кері соққы жағдайында операторды қорғайды. Мұнда тізбекті тежегіш барабанды тоқтатады, ал тұтқа дереу босатылады.

Өлшегіш

Тізбектің төменгі бөлігі бағыттағыш ішінде жүреді. Осы жерде майлау майы тізбек арқылы алдыңғы бөлікке (мұрынға) тартылады. Бұл, негізінен, жетек буындардың қалыңдығын білдіреді.

Мұнай тесіктері

Араның қуаттық бөлігінің соңында екі жағынан бір-бірден май тесігі бар. Бұл тесіктер май сорғысының шығуымен сәйкес келуі керек. Сорғы майды өлшегіштің төменгі бөлігіндегі тесік арқылы жібереді. Ара тізбегін өндірушілер әртүрлі араларға сәйкес келетін тізбектердің көптеген түрлерін ұсынады.

Бардың мұрнына май құйылған тесіктер

Осы тесіктен май сорылады, әдетте әрбір цистернаны толтырғанда алдыңғы тікенекті жақсы майлау үшін.

Жетекші тесік

Мұнда арадан бір-екі бұранда өтеді. Араның қақпағы штанганың үстіне салынып, осы бұрандалар арқылы бекітіледі. Бұрандалардың саны аранның мөлшеріне қарай анықталады.

Кесу тізбегі

Әдетте, тізбектің әрбір сегменті (бұрандалы металл бөліктерден жасалған, велосипед тізбегіне ұқсас, бірақ роликтері жоқ) кішкентай, өткір, кесуге арналған тістерге ие. Әрбір тіс – хромдалған болаттан жасалған, өткір бұрышты немесе қисық жиегі бар, жоғарғы және бүйірлік пластиналардағы екі бейімделген кесу жиегі бар бүктелген тілше түрінде болады. Тізбекте сол және оң жақ тістер кезектесіп орналасады. Тізбектер әртүрлі қадаммен және өлшеммен жасалады; тізбектің қадамы – кез келген үш тікелей байланысты түйреуіштермен (мысалы, 8 мм, 0,325 дюйм) шегілген ұзындықтың жартысы ретінде анықталады, ал өлшемі – жетекші табанға сәйкес келетін жетекші буынның қалыңдығы (мысалы, 1,5 мм, 0,05 дюйм). Стандартты "толық жиынтықты" тізбекте әр екі жетекші буынға бір тіс келеді. "Толық өткізіп жіберу" тізбегінде әр үш жетекші буынға бір тіс келеді. Әрбір тіске тереңдік өлшегіші немесе "рекер" орнатылған, ол тістің алдында жылжып, кесу тереңдігін шектейді, әдетте шамамен 0,5 мм (0,025 дюйм). Тереңдік өлшегіштері тізбектің қауіпсіз жұмыс істеуі үшін маңызды. Олар тым жоғары болса, кесу өте баяу болады; тым төмен болса, тізбек кері соққыға ұшырауы мүмкін. Төменгі тереңдік өлшегіштері араның тым көп дірілдеуіне де себеп болады. Дірілдеу оператор үшін қолайсыз және ара үшін зиянды.

Кернеу механизмі

Кесу тізбегінің кернеуі бағыттағыш тақтаға байланбауы және босап қалмауы үшін реттеледі. Мұны істеу үшін кернеуді реттегіш бұранданы немесе қолмен айналатын дөңгелекті пайдаланады. Кернеуді реттегіш шығарылатын газдың астында бүйірлік орналасқан немесе клапан қақпағына ендірілген болады. Бүйірлік кернеуді реттегіштердің артықшылығы – клапан қақпағын орнату оңай, бірақ кемшілігі – таяққа жету қиын. Клапан қақпағы арқылы орналасқан кернеуді реттегіштерді пайдалану оңай, бірақ клапан қақпағын бекіту қиын. Бұранданы бұрағанда, таяқтың тесігіндегі ілмек таяқты сыртқа (кернеуді күшейту үшін) немесе ішке жылжытады, соның салдарынан тізбек босап қалады. Тізбек қолмен оңай жылғалыса да, таяқтан еркін ілініп тұрмаса, кернеу дұрыс деуге болады. Кернеуді реттеген кезде таяқтың ұшын жоғары көтеріп, таяқ бұрандаларын жақсырақ тартыңыз. Әйтпесе, тізбек сынып қалуы мүмкін. Тізбектің әрбір буынының астыңғы жағында "жетек буын" деп аталатын кішкентай металл тілше бар. Ол тізбекті таяқта бекітеді, таяқ бойымен майлау майын тасымалдауға көмектеседі және араның корпусындағы қозғалтқыштың жетек тісті дөңгелегімен байланысады. Қозғалтқыш центрифугалды клапан арқылы тізбекті жол бойымен қоздырады, қозғалтқыш қуаты артып, жылдамдық көтерілгенде тізбекті іске қосып, ал қозғалтқыш жылдамдығы бос жүріс жылдамдығына дейін төмендегенде тоқтатуға мүмкіндік береді. Жылдар бойы тізбекті араның жалпы дизайны, оның ішінде қауіпсіздік мүмкіндіктерін қосу бойынша үнемі жетілдіріліп келеді. Бұған тізбекті тежегіш жүйелері, жақсы тізбек дизайны, жеңіл және эргономикалық аралар, сондай-ақ шаршауды азайтатын дірілге қарсы жүйелер кіреді. Тізбекті ою өнері танымал болғандықтан, өндірушілер арнайы қысқа, тар ұшты (ұштарының мөлшеріне қарай "тоқсандық", "никельдік" немесе "ондық" ұштар деп аталатын) таяқтарды жасап шығаруда. Кейбір тізбекті аралар ою жұмыстары үшін арнайы жасалған. Echo мүсін жасау сериясын демеушілік етеді.

Сақтау

Екі тактілі тізбекті аралар қозғалтқышты майлау үшін отында 2–5% май болуын қажет етеді, ал электрлі тізбекті аралардың моторы әдетте өмір бойына майланады. Көптеген қазіргі заманғы бензинмен жұмыс істейтін аралар 2% (1:50) отын қоспасын қажет етеді. Этанол бар бензин жабдық үшін мәселе тудыруы мүмкін, себебі этанол пластик, резеңке және басқа материалдарды ерітеді. Бұл, әсіресе ескі жабдықтарда, қиындықтарға әкеледі. Бұл мәселенің шешімі – тек таза отынды пайдалану және жұмыстың соңында араны толығымен құрғату. Барлық типтегі тізбекті араларда штанга мен тізбекті майлау үшін бөлек тізбек майы немесе штанга майы қолданылады. Тізбек майы тез тозады, себебі ол тізбектің центробегіш күшімен шашыратылады және арақ шаңына сіңіп кетеді. Екі тактілі араларда тізбек майы резервуары отын құю кезінде май құюмен бірге толтырылады. Резервуар әдетте отын құю аралығында жеткілікті маймен қамтамасыз етуге жетеді. Тізбек майының жетіспеуі немесе дұрыс тұтқырлықтағы майды пайдалану – тізбекті аралардың зақымдануының жиі кездесетін себебі және штанганың тез тозуына, тізбектің штангадан шығып кетуіне немесе тұрып қалуына әкелуі мүмкін. Тізбек майы өте қою болумен қатар, оның жоғары жабысқақтығы (арнайы «жабысу күшейткіш» қоспаларының арқасында) тізбектен шашыратылатын май мөлшерін азайтады. Мотор майы шұғыл жағдайда қолданылатын орынбасар болғанымен, ол одан да тез тозады, сондықтан тізбек жеткілікті майланбаған күйде қалады. Май кішкентай сорғыдан штангаға арналған тесік арқылы сорылады. Одан әр тізбек буынының төменгі жағы майдың бір бөлігін штанганың ұшына қарай жібереді. Сорғы шығысы мен штанга тесігі бір-бірімен сәйкес келуі керек. Штанга тізбектің ұзындығына байланысты ішке және сыртқа жылғалыстай болғандықтан, ара жағындағы май шығысы банан тәрізді ұзын пішіндес болады. Тізбектің жақсы жұмыс істеуі үшін оны өткір ұстау қажет. Олар топыраққа, металлға немесе тастарға тигенде тез тозады. Тозығы жеткенде, олар өткір тізбекке тән ұзын, таза жоңқалардың орнына ұнтақтай арақ шаңын шығарады; өткір араны кесуге итеру үшін оператордан өте аз күш қажет. Топырақ кесілген жерге зиян келтіруі мүмкін жағдайларда, мысалы, тамырларды кесу үшін арнайы қатайтылған тізбектер (вольфрам карбидінен жасалған) қолданылады. Тізбектің тозығының айқын белгісі – араның дірілдеуі. Өткір тізбек ағашқа қысым жасамай-ақ өзіндік тартылып кіреді. Ауа тазартқыш сүзгісі арақ шаңымен біте бастағандықтан, оны уақыт-уақытпен тазалау керек, бірақ бұл қалыпты жұмыс кезінде мәселе тудырмайды.

Қауіпсіздік

Қорғау киімдері операторларды қозғалатын тізбек киімге тиген кезде тізбек пен тік бұранданы іліктіріп, осылайша тізбекті тоқтату арқылы қорғауға арналған, оларға арнайы синтетикалық талшықтар тоқылған. Қауіпсіздік шараларына және қорғау киімдеріне қарамастан, тізбекті арамен жұмыс істеу кезінде, жұмыстың күшті күштерінен, жылдам және өткір тізбектен, немесе машинаның дірілі мен шуынан жарақаттар болуы мүмкін. Жиі кездесетін апат – "кері соққы", яғни тізбектің ұшындағы тісі ағашқа ілігіп, оны кеспейді. Бұл тізбек пен бағыттағыштың операторға қарай жоғары иіліммен лақтыруына әкеледі, бұл ауыр жарақаттарға немесе тіпті өлімге себеп болуы мүмкін. Тағы бір қауіпті жағдай – ауыр ағаштың кесілгенге дейін құлауы немесе орын ауыстыруы. Тізбекті арамен жұмыс істеуші адам қамалып немесе жарақаттануы мүмкін. Сол сияқты, жоспарланбаған бағытта құлаған ағаш операторға немесе басқа жұмысшыларға зиян келтіруі мүмкін, ал биіктікте жұмыс істейтін оператор құлап немесе құлаған ағаштан жарақаттануы мүмкін. Басқа қолмен ұсталатын машиналар сияқты, тізбекті араны пайдалану дірілден саусақтардың ағаруын, құлақ шуын немесе кәсіби саңыраулықты тудыруы мүмкін. Бұл белгілер резеңке немесе болат серіппелерді қолдану арқылы дірілді азайту енгізілгенге дейін жиі кездесетін. Қыздырылған тұтқалар да қосымша көмек көрсетеді. Жаңа, жеңіл және пайдалануға ыңғайлы сымсыз электрлік тізбекті аралар щеткасыз қозғалтқыштарды қолданады, бұл дәстүрлі бензинмен жұмыс істейтін модельдерге қарағанда шу мен дірілді одан әрі азайтады. Тізбекті араны пайдаланумен байланысты қауіптерге байланысты, оларды пайдалану кезінде тізбекті араға арналған аяқ киім, шалбар және есітуді қорғау сияқты қорғау киімдерін кию қалыпты жағдай, және көптеген елдер операторлардың тізбекті арамен жұмыс істеу үшін сертификатталған немесе лицензияланған болуын талап етеді. Сонымен қатар, тізбек нашар күтімге байланысты немесе қолайсыз материалдарды кесуге тырысқанда жұмыс кезінде жыртылса, жарақаттар болуы мүмкін. Бензинмен жұмыс істейтін тізбекті аралар операторларды, әсіресе жабық немесе жартылай жабық кеңістіктерде зиянды көміртек моноксидіне ұшыратады. Бір қолмен араны түсіріп, екіншісімен іске қосу арқанын тарту – АҚШ-тың көптеген штаттарында қауіпсіздік ережесін бұзу болып табылады. Араны пайдалану кезінде екі қолмен де тұрақтылықты сақтау өте маңызды. АҚШ-тағы федералдық жерлердегі тізбекті араны және қиманы қауіпсіз және тиімді пайдалану 2016 жылдан бері АҚШ Орман қызметі жариялаған Ұлттық ара бағдарламасы бойынша соңғы директивада бекітілген, ол мемлекеттік жерлерде тізбекті араны пайдаланатын қызметкерлер мен еріктілерге арналған оқыту, сынақ және сертификаттау процесін көрсетеді.

Жұмыс әдістері

Тізбекті арамен жұмыс істеуді үйрету жабдықты қауіпсіз пайдалану үшін қажетті техникалық білім мен дағдыларды беруге бағытталған. Бағалау – Бұл араны іске қосу алдында құлау бағытын, қауіпті аймақтарды және қашықтау жолдарын анықтап, қауіпсіз кесулерді жоспарлау және зерттеу. Ағаштың басқа нысандарға, тіреуге және кернеуге қатысты орналасуы қауіпсіз құлауды, бөлінуді немесе араның тұйықталуын анықтайды. Ескеру қажет бірнеше факторлар: ағаштың еңісі мен иілуі, желдің бағыты, бұтақтардың орналасуы, қар жүктемесі, кедергілер, сондай-ақ зақымдалған, шіріген ағаш бөліктері, олар кесілген кезде күтпеген әрекеттер жасауы мүмкін. Ағаш құлау қаупі тым жоғары болса немесе қалаған бағытта құлау мүмкін болмаса, ол табиғи бағытына құлауы мүмкін. Мақсат – ағаштың бұтақтарын кесу және бөліктерге бөлу үшін қауіпсіз құлауды қамтамасыз ету. Мақсаты – ағаштың басқа ағаштарға немесе кедергілерге құлап түсуіне жол бермеу. Құлау – Ағаш түбіндегі өсімдіктерді қашықтау жолы мен құлау бағыты бойынша тазалағаннан кейін, құлау дұрыс үш негізгі кесу арқылы жасалады. Құлауды бақылау үшін бағытты кесу сызығы ағаш диаметрінің 1/4 бөлігін 45 градус бұрышпен клин жасау үшін өтуі керек, ол құлау бағытына 90 градус және толығымен көлденең болуы тиіс. Алдымен жоғарғы кесу жасалады, содан кейін төменгі кесу жасалып, клин нүктесінде бағытты кесу сызығы қалыптастырылады. Тар немесе ілгек болмаса, құлау бағытын бақылау нашарлайды. Клинге қарама-қарсы жағынан соңғы құлау кесуі бағытты кесу сызығынан ағаш диаметрінің оннан бір бөлігі қашықтықта аяқталады. Құлау кесуі көлденең және төменгі кесуден сәл жоғары (1,5–2 дюйм) жасалады. Ілгек дұрыс орнатылғанда, құлау кесуі қалаған бағытта басталады. Кесілетін материал талшықты болмағандықтан, кері соққы аз болады. Сондықтан, ең көп қолданылатын кесу әдісі – пышақтың ұшын материалға итеріп кесу (plunge cutting). Бұл әдіспен пышақ еніне дейін кішкентай шаршы кесулер жасауға болады. Егер кесілгенге дейін блок жылжып, пышақты қысып алса, кері соққы болуы мүмкін, бірақ жалпы алғанда, бұл машина ағаш кесуге арналған тізбекті арадан кем қауіпті.

Су асты жұмыстары

Кәсіби суасты жүзушілер су астында кесу жұмыстары үшін тізбекті араларды пайдаланады. Олар көбінесе су бетінен берілетін гидравликалық қуатпен жұмыс істейді және су бетінен берілетін суға түсу жабдықтарын қолданатын коммерциялық суасты жүзушілермен басқарылады. Қоғамдық қауіпсіздік қызметкерлері де су астында тізбекті арамен кесуді пайдалана алады. Гидравликалық тізбекті аралар тиісті тізбек қолданылса, ағаш, бетон, кірпіш және болатты кесуге қолданылуы мүмкін. Су астында кесу, судың қозғалысы және нашар көріну жағдайында жасалуы мүмкін, бұл қауіпті арттырады, сондықтан қауіпсіздік шараларын және тиісті процедураларды сақтау қажет. Су астындағы ағаш құрылымдарына көпір тіректері, пирс және док ағаштары жатуы мүмкін. Тізбекті аралар әдетте қолға орнатылатын және құлыпталатын қауіпсіздік тетігімен жабдықталады.