Кіріспе

Кесу құралы

Жапондық ара немесе нокогири (鋸) – ағаш өңдеу және жапон ағаш ұсталығында қолданылатын араның бір түрі, ол көптеген еуропалық аралардан өзгеше, тартым күшімен кесіледі. Жапондық аралар ең танымал тартым аралары болып табылады, бірақ олар Қытайда, Иранда, Иракта, Кореяда, Непалда және Түркияда да қолданылады. Еуропалық аралардың ішінде ағаш өңдеуге арналған және металл өңдеуге арналған зергерлік аралар да жапондық аралар сияқты тартым күшімен кесіледі. Тартым күшімен кесу тиімдірек және кесу ені (тілік) тар болады деп есептеледі. Алайда, тартым күшімен кесу кезінде дене салмағын толық қолдану қиын. Бұл мәселені тіреуіш немесе қысқыш қолдану арқылы оңай шешуге болады. Тағы бір кемшілік – тістерінің орналасуы мен пішініне байланысты, жапондық аралар еуропалық араларға қарағанда қатты ағаштарды кесуде тиімді болмайды. Жапондық аралар бастапқыда кипарис және қарағай сияқты салыстырмалы түрде жұмсақ ағаштарды кесу үшін жасалған, ал еуропалық аралар емен және шаған сияқты қатты ағаштарды кесуге арналған. Жапондық аралардың әлемнің басқа аймақтарында танымал болуы Жапониядан тыс жерлерде олардың өндірісіне және жасалуына әкелді.

Жапондық қол араларының түрлері

Дудзукиноко (胴付鋸、胴突鋸) – артқа пісірудің бір түрі. Жапон тілінде "тіркелген діңгек" деп мағына береді, яғни қатаю жолағы бар, демек артқа пісірілген ара. Додзуки арасы батыс артқа пісіру арасына ұқсас болғанымен, оның жапырағы әлдеқайда жұқа, ол нақты кесуде өте жақсы. Дозуки аралары ағаш өңдеуде қолданылатын буын түрлерін, сондай-ақ шеберлік жұмыстарын жасауға арналған. Рёба (両刃) – екі қырлы, көп мақсатты ағаш кескіш. Жапон тілінде "қос жапырақ" дегенді білдіреді. Бір жағында көлденең кесуге арналған (йокобики) 横挽き, екінші жағында тік кесуге арналған (татебики) 縦挽き жапырақтары бар. Рёба аралары көбінесе жапырақтарының ұзындығымен (миллиметрмен) сипатталады. Мысалы, 240 мм (9 1/2") шамасындағы қысқа аралар жалпы ағаш жұмыстарына арналған. 270 мм (10 3/4") шамасындағы ұзын аралар, мысалы, ағаш каркасты құрастыру сияқты ірі жұмыстарға жарамды. Катаба (片刃) – батыс пісіру арасына ұқсас, бірақ тек бір жағында ғана тістері бар ара. Бұлар тік кесуге немесе көлденең кесуге арналған жапырақтар түрінде ұсынылады. Бұл аранның артықшылығы – оны аралауға көмектесетін жетекшімен пайдалану оңай. "Катаба" жапон тілінен аударғанда "бір жақты кесу" дегенді білдіреді. Катаба аралары көбінесе Рёба арасы қолайсыз болған кезде немесе бетімен тегістеу үшін ірі жұмыстарда қолданылады. Азебики (畦挽、あぜびき) – кішкентай рёба арасы, тақтайдың жиегінен емес, тегіс бетін кесу үшін қолданылады. Жапырағы дөңгелек қисыққа ие, ол беттің кез келген жерінен кесуді бастауға мүмкіндік береді. Азебики аралары шұңқырларды, орталық панельдегі ойықтарды және жылғы құйрықтарды кесу үшін қолданылады. Мавашибики (回し引き) – қисық сызықтарды кесу үшін қолданылатын жұқа ара, кілт тесігі арасының жапондық нұсқасы. Аты "бұрылу кесу" дегенді білдіреді. Кугихики – бір жағында тістері жоқ, иілгіш, бетке тегіс кесуге арналған жұқа ара, дөңгелектердің, тіректердің және басқа да шығыңқы бөліктердің ұштарын тегістеуге арналған.

Басқа жапондық аралар

Ога – электрлік аралар пайда болмай тұрып, үлкен тақталарды тіліп кесуге қолданылатын, екі адамға арналған үлкен шұңқыр ара. Бір адам тақтаның төменінде тұрып, жоғары платформада тұрса, екінші адам оның астында тұратын.