Кіріспе

Мұз хоккейінде гол соғуға талпыныс – ойыншының шайбаны таяқшасымен торға қарай ұру немесе жылдам соғу арқылы гол соғу әрекеті.

Атудың түрлері

Мұзды хоккейде бес негізгі допты соғу түрі бар.

Қашар

Қақ ату (кейде «қозғалыспен ату» деп те аталады) – хоккейшінің арсеналындағы ең оңай және негізгі ату түрі. Оны орындау үшін шайбаны қалаған бағытта итеру үшін қақпен жылжыту немесе шайбаны (алдыңғы, артқы жақтан немесе тікелей итеру арқылы) жылжыту жеткілікті. Ойыншылар көбінесе шайбаны итеру арқылы бос шайбаны кең жайылып жатқан немесе қақпасынан шығып кеткен қақпашыдан өткізуге тырысады.

Қолшағасы

Бұл шайбаны лақтыру үшін шайбаны шабықтың өкшесіне жақын ортасына орналастыру керек. Содан кейін ойыншы шайбаны төменгі қолымен алға қарай итеріп, артқы білегін жылдам бұрады. Шабық алға жылжығанда, білек қозғалысы шайбаны шабықтың ұшына қарай домалатып, оны айналдырады. Шайбаның айналу жылдамдығы футболды лақтыру кезінде квотербек беретін айналуға ұқсас, бұл дәлдікті арттырады. Лақтырудың аяқталуымен шайба бағытталады және көбінесе шабықтың созылу бағытында ұшады, нәтижесінде өте дәл лақтыру болады. Сонымен қатар, шабық иіледі, сондықтан шайба шабықтан босатылғанда, шабықтың серпілуі шайбаны жоғары жылдамдықпен алға итереді. Қазіргі және бұрынғы НХЛ ойыншыларының арасында білекпен шайба лақтырумен танымал болғандар: Джо Сакич, Александр Овечкин, Илья Ковальчук, Коннор МакДэвид, Мариан Габорик, Джефф Картер, Евгений Малкин, Джек Эйхел, Теему Селанне, Алексей Ковалев, Павел Датсюк, Фил Кессел, Уэйн Гретцки, Стивен Стамкос, Никита Кучеров, Питер Форсберг, Артеми Панарин, Маркус Наслунд, Натан МакКиннон және Владимир Тарасенко.

Шұғыл

Снап-шот – бұл шлеп-шот пен білегімен атудың үйлесімі. Ойыншы таяқты шлеп-шот сияқты кері тартып (бірақ одан да шамалы қозғалыспен) бастайды, ал аяқтағанда білегімен жылдам қозғалыс жасайды. Соның нәтижесінде ату, білегімен атудан жылдамдап, атуды дайындауға жұмсалатын уақытты ұзартады, осылайша тиімділігін сақтайды. Қазіргі және бұрынғы ойыншылардың арасында снап-шотымен танымал болғандар: Джо Сакич, Илья Ковальчук, Фил Кессел, Томас Ванек, Натан Хортон, Анже Копитар, Винсент Лекавалье, Александр Овечкин, Майк Босси, Евгений Малкин, Коннор МакДэвид және Дани Хитли. Көптеген адамдар Джо Сакичті қазіргі заманғы снап-шоттың авторы деп есептейді, өйткені ол мансабында осы жылдам ату арқасында керемет гол соғу қабілетін көрсетті. Ол осы әдісті білегімен атудан әлдеқайда артық көрді, бірақ оның білегімен атуы оған көп таныс емес еді. Мансабында Фил Кессел ойыншының салмағын "шайбаға ең жақын аяғына" немесе "арқа аяғына" ауыстырып, жүріп атудың бір түрін жетілдірді. Ол осыны пайдаланып, НХЛ-дегі ең қауіпті шабуылшылардың біріне айналды.

Слапшот

Шалпылау – ең күшті, бірақ ең оңай көрінетін ату тәсілі. Ойыншы хоккейлік таяғын шайбадан артқа тартып, содан соң оны шайбадан 2–7 дюймдей арттағы мұзға күшпен соғады. Бұл таяқтың мұзға қарсы иілуінен энергия жиналуына себеп болады. Таяқ ақыры шайбаға тигенде, таяқта жиналған энергия шайбаға беріледі, бұл шайбаны тікелей соққанда мүмкін болмас қосымша күшті қамтамасыз етеді. Ату кезіндегі таяқтың биіктігі мен қозғалысы шайбаның траекториясын анықтайды. Қазіргі және бұрынғы НХЛ ойыншылары, шалпылауымен танымал: Бернард "Бум-Бум" Джефрион, Ал МакИннис, Здено Чара, Даниэль Альфредсон, Илья Ковальчук, Дастин Бифюглиен, Александр Овечкин, Шеа Вебер, Сами Сало, Марио Лемиус, Гай Лафлер, Кристиан Эрхофф, Брайан Ролстон, Евгений Малкин, Шелдон Сорай, П. К. Суббан, Никита Кучеров, Стивен Стамкос, Аль Яфрат, Рэй Бурк, Берни Федерко және Джейсон Гаррисон.

Арқалық

Бекхенд - шайбаны қолдың артынан, ойыншының бекхенд тұсында шығарылатын қаптал соққы. Бұл соққы басқа соққыларға қарағанда күшті де емес, дәл де емес, бірақ көбінесе күтпеген жерден келеді. Ойыншылар кері шапа соққысын да орындай алады. Бекхенд соққылары көбінесе қақпаға жақын қашықтықта орындалады және әсіресе қашқан кезде жиі қолданылады. Бекхенд соққысымен танымал қазіргі және бұрынғы ойыншылар: Йырки Лумме, Джо Сакич, Сидни Кросби, Евгений Малкин, Мариан Хосса, Милан Хейдюк, Патрик Марло, Майк Ричардс, Матс Сундин, Павел Дацюк, Пол Стастный, Хенрик Зеттерберг, Дерек Рой, Клод Жиру және Даниэль Бриер.

Бір уақыт белгісі

Бір уақыттық ату – жоғарыда аталған кез келген ату түрі болуы мүмкін, егер ол үздіксіз қозғалыспен орындалса. Бір ойыншы шайбаны екіншісіне пастайды, ал шайба келген кезде ойыншы оны тоқтатпай, бірден атып жібереді. Бұл атудың дәлдігі ең төменгісі, бірақ қақпашыға қарсы тұру үшін дұрыс позицияны табуды қиындатады. Резеңке шайбаның (тіпті мұздатылған болса да) серпімділігіне байланысты, ол айтарлықтай көп энергияны дамыта алады, соның арқасында жылдамдығы мен биіктігі артады. Егер бұл ату шайбамен (кейде "бір уақыттық шайбамен" деп те аталады) орындалып, қақпаға жетсе, оны көбінесе "гол соққанның голы" деп атайды, себебі мұндай атудың уақыты мен орналасуы өте қиын. Қазіргі және бұрынғы НХЛ ойыншыларының арасында бір уақыттық атуларымен танымалдар: Леон Драйзайтль, Стивен Стамкос, Александр Овечкин, Илья Ковальчук, Никита Кучеров, Брент Бернс, Ши Вебер, Бретт Халл, П.К. Суббан, Евгений Малкин, Артемий Панарин және Патрик Лайне.

Мақсатқа ұшыраған

Мақсатқа бағытталған соққы – бұл гол салуға жасалған әрекет. Команданың қанша соққы салғаны есептеледі және бұл көбінесе қай команданың белсендірек және басым екенін анықтау үшін қолданылады. Хоккейде (футболдан өзгеше) гол салуға жасалған әрекет тек қақпаға бағытталған және нәтижесінде гол соғылған немесе қақпашыдан сейв қажет болған жағдайда ғана соққы ретінде ресми түрде есептеледі. Ойындағы соққылар мен сейвтердің саны, әсіресе қақпашылар үшін маңызды, олардың сейв көрсеткіші қанша соққыдан өтпегеніне байланысты есептеледі. Скейттердің салған соққыларының саны және олардың қанша пайызы голға айналғаны да өлшенеді, бірақ бұл көрсеткіштерге көбінесе аз мән беріледі. Кейбір мақсатқа бағытталған соққылар гол болу ықтималдығы жоғары деп есептеліп, гол мүмкіндігі деп аталады.

Деке

"Дик" – "алдау" сөзінің қысқартылған түрі. Ол – қарсыласты жаңылыстыруға бағытталған финт, лақтыру немесе екеуінің де үйлесімі. Коннор МакДэвид, Павел Датсюк, Марио Лемиус, Уэйн Гретцки, Евгений Малкин, Бобби Орр, Гилберт Перро, Бобби Райан, Алексей Ковалев, Джон Таварес, Рик Нэш, Артеми Панарин, Денис Савард, Яромир Ягр, Джо Сакич, Никита Кучеров, Павел Буре, Микаэль Гранлунд, Джонни Гаудро және Патрик Кейн сияқты көптеген ойыншылар "допты әдемі ұстау" (dangling) шеберлігін меңгерді, ол – әсем дик және күрделі шайбамен жұмыс істеуді қажет етеді.

Мичиган

Мичиган, әлдебір лакросс стиліндегі гол немесе Зорро деп те аталады, оны ерекше түрдегі финт деп санауға болады. Онда ойыншы шайбаны таяқтың бетіне тіктеп, содан кейін оны таяқтың бетімен алып жүргенде жылдам қозғайды. Бұл соққыға сирек кездесесің, себебі оған жоғары деңгейдегі шайбамен жұмыс істеу дағдылары және қорғаныс маневрлеріне қарсы осалдық қажет. Осы соққының артықшылықтары – күтпегендік элементі және шайбаны қиын бұрыштардан жоғары бұрышқа дәл орналастыру мүмкіндігі. Сәйкесінше, Мичиган соққысы көбінесе қақпаның артынан, қорғанысқа қақпаны қолдана отырып, қақпашыны күтпеген жерден шатастыру үшін жасалады. Бұл соққыны алғаш рет 1996 жылы NCAA турнирінде Мичиган ойыншысы Майк Легг қолданған, бірақ маневрді ойлап табушылық Билл Армстронгқа жатқызылады. Мичиганның танымалдылығы артты және 2010 жылдың ортасынан соңына қарай НХЛ ойыншылары оны қолдана бастады. Бұл соққыны Сидни Кросби, Микаэль Гранлунд, Райан Гетцлаф, Тайлер Эннис, Микс Индрасис, Евгений Кузнецов, Виктор Арвидссон, Клод Жиру, Патрик Лэйн, Аустон Мэтьюс және Тревор Зеграс сияқты ойыншылар жасады. НХЛ-дегі алғашқы және екінші сәтті Мичиган голын Андрей Свечников соқты; сондай-ақ Филип Форсберг және Тревор Зеграс Мичиганмен жасаған әрекеттерінде сәтті болды.

Ұсынысы

Дискті бұру – бұл өзіңізді қақпаның жанына орналастырып, келіп тұрған шайбаны, әдетте, таяқтың жапырағымен бағытын өзгерту. Таяқтың сабы және тіпті дене мүшелері (аяқтар, жамбас, кеуде, арқа, тіпті бас және бет) шайбаның траекториясын өзгертіп, жарамды голға әкелуі мүмкін, бірақ осылай гол соғу көбінесе әдейі әрекеттен гөрі жақсы мүмкіндікке байланысты болады. Егер ойыншы қасақана тепкілемесе, шабуылдаушының конькиінен секіріп түскен шайба да голға саналады. Жақын қашықтықта, жылдамдығын сақтайтын дұрыс бағытталған бұру қақпашыға реакция жасауға мүмкіндік бермей, қақпаға түсіп кетеді. Бүгінгі NHL-де шайбаны бұру – гол соғудың өте кең таралған тәсілі, және барлық командалар оны жиі пайдаланады.

Қолмен жұмыс істеу

Ойыншының қолдылығы оның таяғын денесінің қай жағында ұстауымен анықталады. Сол жақтан атушы ойыншы таяқты сол жаққа ұстайды, сол қолы төменде, ал оң қолы жоғарыда болады; оң жақтан атушы ойыншы таяқты оң жаққа ұстайды, оң қолы төменде, ал сол қолы жоғарыда болады. Төменгі қол көп бөлігімен күшті береді, ал жоғарғы қол бақылауға, таяқпен ойынға және атудың "серпілісіне" жауапты. 2007–08 NHL маусымында мұзға сырғанаған 852 ойыншының 554-і (65%) сол жақтан атыпты. Көптеген табиғи оң қолды ойыншылар сол жақтан, ал сол қолды ойыншылар оң жақтан атуға бейім. Бұл соның салдарынан, егер адам табиғи оң қолды болса, жоғарғы қолы (сол жақтан ату үшін оң қол) таяқтың көп бөлігін басқаратындықтан сол жақтан атуы мүмкін.