Мұз хоккейі қақпашыларының қорғау маскасы

Кіріспе

Бас пен бетті қорғайтын спорттық маска

Голкипер маскасы, көбінесе голкипер маскасы деп аталады, – голкиперлердің әртүрлі спорт түрлерінде доптан немесе шайбадан бас және бетті жарақаттан қорғау үшін киетін маскасы. Оны қолдану қажеттілігі бар спорт түрлеріне мұз хокейы, лакросс, инлайн-хоккей, далалық хоккей, ринг-хоккей, рингет, банди, рингбол, бромбол және флорбол жатады. Бұл мақалада негізінен мұз хокейында қолданылатын голкипер маскалары туралы сөз болады. Мұз хокейында оны кейде хоккей маскасы деп те атайды. Кейбір жағдайларда бет маскасы, мысалы, рингетте қолдану үшін арналған қауіпсіздік талаптарына сай болуы керек. Бандиде де кейбір жаңа өзгерістер болды, бірақ олар әлі де даулы. Бұл мақалада негізінен мұз хокейы голкиперлеріне арналған маскалар қарастырылады. Жак Плант 1959 жылы практикалық масканы жасап, қолданған алғашқы мұз хокейы голкипері болды. Планттың маскасы – оның бетіне қалыптасқан шыны талшықтан жасалған бұйым. Кейін бұл маска қорғағыш тормен үйлесімді және бір бөліктен тұратын толық шыны талшық маскаға айналды. Бүгінде құс торлы толық шыны талшық маска ("комбо маска" деп аталады) қауіпсіздігі мен жақсы көріну мүмкіндігіне байланысты көбірек танымал. Шыны талшықтан жасалған мұз хокейы маскасы пайда болғаннан бері кәсіби голкиперлер енді маскасыз ойнамайды, себебі ол қазір міндетті жабдық болып саналады. Маскасыз соңғы ойыншы – Энди Браун, ол 1974 жылы соңғы НХЛ ойынын өткізді. Кейін ол Дүниежүзілік хоккей лигасының «Индианаполис Рейсерс» командасына ауысып, 1977 жылы зейнетке шыққанға дейін маскасыз ойнады.

Тарих

Мұз хоккейі қақпашысы алғаш рет бетперде кигені 1927 жылғы ақпан айында тіркелді, онда Квинс университетінің қақпашысы Элизабет Грэм металл тордан жасалған бетперде киді, негізінен тістерін қорғау үшін. 1930 жылы Клинт Бенедикт сынған мұрнын қорғау үшін алғашқы қарапайым былғарыдан жасалған масканы (іс жүзінде американдық футболдан жасалған "мұрын қорғағышы") киді. Жарақатынан жазылғаннан кейін ол масканы тастап, өмірінде қайта кимеді. 1936 жылғы Қысқы Олимпиадада жапондық мұз хоккейі қақпашысы Тейдзи Хонма бейсболшылар киетін сияқты қарапайым маска киді. Маска былғарыдан жасалған, бетін қорғайтын сымдық тормен және Хонманың үлкен дөңгелек әйнегімен жабдықталған.

Жақсылық

1959 жылға дейін қақпашы толыққанды бетперде кимейтін еді. 1959 жылдың 1 қарашасында Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) "Мэдисон Сквер Гарден" м аренасында "Монреаль Канадиенс" және "Нью-Йорк Рейнджерс" командалары арасындағы ойынның бірінші кезеңінде "Канадиенс" қақпашысы Жак Плант Энди Батгейттің добынан бетіне соққы алды. Плант бұрын жаттығуларда маска киген, бірақ бас жаттықтырушы Тоу Блейк оның көру қабілетін нашарлатады деп қорқып, ойында киюге рұқсат бермеді. Жарақатын тігіп бітірген соң Плант Блейкке үлтиматум қойып, маскасыз мұзға шығудан бас тартты, ал Блейк командада қосалқы қақпашы болмағандықтан ойынды тікелей жеңіліске ұшыратуды қаламады, сондықтан ол келісім берді. "Монреаль" ойынды 3:1 есебімен жеңіп, қараша айы бойына 18 ойындық жеңіліссіз сериясын жалғастырды. Плей-оффқа дайындық барысында Блейк 8 наурыздағы ойынға, 3:0 есебімен жеңіліс тапқан ойынға масканы шешуді сұрады. Плант келесі күні масканы қайта киді және оны мансабының соңына дейін кие берді. Ол масканы НХЛ-ге енгізген кезде көптеген адамдар оның адалдығы мен батылдығына күмән келтірді; жауап ретінде Плант парашютсыз секіруге теңеп, оны батылдық емес, ақымақтық деп сипаттады. Плант күлкіге қарамастан, шыны талшықтан жасалған бетке жақын қақпашы маскасы тез арада стандартқа айналды; 1969 жылдың соңына қарай НХЛ қақпашыларының тек бірнешесі ғана оны кимей қалды. Чиверс өзіне тән "тігіс масканы" қабылдап, "Брюинс" командасының 1971–72 маусымында 32 ойын қатары жеңіске жетіп, НХЛ рекордын (қазірге дейін сақталған) орнатты. Бұл стильдегі маска енді хоккей лигаларында қолданылмайды, бірақ оның танымал мәдениетте қолданылуы арқасында әйгілі болып қала берді. Ең танымал мысалы – "Жұманың 13-і" қорқыныш фильмінің кейіпкері Джейсон Вурхис. "Жасырын Тәңірлер" франшизасының Кейси Джонс та масканың стильді нұсқасын киеді, сондай-ақ ауыр металл тобы "Body Count" гитарисі D Roc the Executioner да киеді. Сол сияқты, "Hollywood Undead" тобының мүшелері әрқашан осы дизайнға негізделген қолтаңбалы маскаларды киеді. "Heat" фильмінде кейіпкерлер тонау кезінде маска киіп, бетін жабады, ал "Grand Theft Auto: Vice City" видео ойынындағы кейіпкерлер де фильмдегі тонаудан үлкен шабыт алған миссия кезінде осылай істейді.

It was not until 1959 that a goaltender wore a mask full time. On November 1, 1959, in the first period of a game between the Montreal Canadiens and New York Rangers of the National Hockey League (NHL) at Madison Square Garden, Canadiens goaltender Jacques Plante was struck in the face by a shot from Andy Bathgate. Plante had previously worn his mask in practice, but head coach Toe Blake refused to allow him to wear it in a game, fearing it would inhibit his vision. After being stitched up, Plante gave Blake an ultimatum, refusing to go back out onto the ice without the mask, to which Blake obliged, not wanting to forfeit the game, since NHL teams did not have back up goaltenders at the time. Montreal won the game 3–1 and continued on an 18 game unbeaten streak, which went through November. In preparation for the playoffs, Plante was asked by Blake to remove it for a game on March 8, a 3–0 loss. Plante donned the mask the next night, and for the remainder of his career. When he introduced the mask into the NHL, many questioned his dedication and bravery; in response, Plante made an analogy to a person, which he described as skydiving without a parachute, which he considered a gesture of stupidity rather than bravery. Although Plante faced some laughter, the face hugging fiberglass goaltender mask soon became the standard; by late 1969, only a few NHL goaltenders went without one. Cheevers adopted the "stitch mask" as his own, and went on to set an NHL record (which still stands) of 32 straight wins during the Bruins' 1971–72 season. While this style of mask is no longer used by hockey leagues, it has remained famous because of its use in popular culture. Perhaps the best known example is the character Jason Voorhees from the Friday the 13th horror film franchise. Casey Jones from the Teenage Mutant Ninja Turtles franchise also wears a stylized version of the mask, as did D Roc the Executioner, the late guitarist of the heavy metal band Body Count. Similarly, the members of Hollywood Undead are always seen wearing signature masks based on this design. In the film Heat, the protagonists wear face hugging hockey masks as part of their disguise during a heist, as do the characters in the video game Grand Theft Auto: Vice City, during a mission which is heavily inspired by the heist from the film.

Қалқа-қақпақ ("құс қақпағы") комбинациясы

1970 жылдары Владислав Третьяк қолғап пен қорғағыш тордың үйлесімін танымал етті. Ол оны 1972 жылғы Саммит сериясында кигені үшін ерекше көзге түсті, бұл "құс торшасы" стиліндегі масканы канадалық хоккей жанкүйерлері мен ойыншыларына таныстырды. Алғашқы шыны талшықтан жасалған конструкция сияқты, қолғап пен қорғағыш тордың үйлесімі бетке және басқа жеткілікті қорғауды қамтамасыз етпейді деп сынға ілікті. Дан Клаутье қауіпсіздік мақсатында, Лос-Анджелес Кингс командасының кеңесі бойынша, осы типтегі маскадан толық шыны талшықтан жасалған маскаға ауысты. Доминик Хашек осы типтегі масканы қолданды. Рик ДиПиетро, 2013 жылы соңғы рет Нью-Йорк Айлендс командасының құрамында болған, НХЛ-де осы типтегі масканы қолданған соңғы қақпашылардың бірі болды. 1989 жылы Клинт Маларчуктың өміріне қауіп төндірген жарақатынан кейін, көптеген қақпашы маскалары мойынды қорғау үшін пластикалық қосымшаны қабылдады, ол көбінесе еркін ілініп, қимыл етуге ыңғайлы жағдай жасады. 2014 жылдың 4 наурызында Тим Томас Флорида Пантерс сапында қара көк түске боялған ескі Купер қолғабын, заманауи Бауэр қорғағыш торы мен ақ Itech мойын қорғағышын киіп мұзға шықты. Ойын барысында қорғағыш тор шайбаның соққысынан жыртылып, Томас Бауэр қорғағыш торына ұқсас қызыл Мадж стиліндегі қолғаппен қайта оралды. Хоккейдің төменгі лигаларындағы (мысалы, орта мектеп, колледж немесе әуесқой лигалары) қақпашылар осы дизайнды таңдау себептерін пластикалық қолғаптың шыны талшықтан немесе басқа конструкцияларда қолданылатын композиттік материалдардан жеңіл екендігі, сондай-ақ қолғаптың дәстүрлі маскаға қарағанда кеңірек ашылуы, клаустрофобиялық сезімді азайту және шайбаны жақсы көру мүмкіндігімен байланыстырады.

Шыны талшығы/қауыш комбинациясы (комбо маска)

1970 жылдардың соңында Дейв Драйден мен Грег Харрисон екінші типті қақпашы маскасын жасады. Бұл маска шыны талшықтан жасалған, ортасында тілінген бөлігін қамтитын сым тормен жабдықталған. Шыны талшығынан бөлек, көміртек талшығынан немесе шыны талшығы мен кевлардың қоспасынан да жасалуы мүмкін. Жиль Мелош пен Чико Реш 1980 жылдардың басында осы комбо масканы қолданған алғашқы НХЛ қақпашыларының бірі болды. Бұл типтегі масканың қазіргі заманғы үлгілері хоккей шайбасының жоғары жылдамдықтағы соққысына қарсы тұру үшін жақсартылған және ұйымдастырылған мұз хокеінің барлық деңгейлерінде қолданылады. Бұл масканың түрі басқа түрлеріне қарағанда қауіпсіз деп есептеледі, себебі ол шайбаның соққысын қалпақ пен тордың комбинациясына қарағанда жақсырақ таратып жібереді және бүгінгі таңда қақпашылардың ең көп қолданатын түрі болып табылады. Бостон Брюинс командасының бұрынғы қақпашысы Тим Томас Sportmask Mage RS деп аталатын жаңа үлгідегі бір бөліктен тұратын масканы таңдады, ол жаңа шыны талшықтан жасалған маска сияқты, бірақ қалқан мен тордың комбинациясына ұқсас. Комбо маска 1989 жылы Канаданың жасөспірімдер хокеі үшін бекітілді. Әуесқойларға арналған үлгілерде сымдар арасында тек шаршы немесе тіктөртбұрышты тесіктер ғана бар, өйткені кішкентай хоккейде «мысық көзі» деп аталатын сымдарға тыйым салынған.

Мысық көзі барлары

Брайан Хитон, «Купер Канада» HM30 қақпасы мен шабуылшыларға арналған HM40 қақпасының авторы, қазіргі қақпашылар қолданатын барлық «мысық көзі» (cateye) қақпаларының негізін қалады. «Мысық көзі» қақпалары Хоккей Канадасы басқаратын жасөсперімдер хоккейінің барлық лигаларында тыйым салынған, егер олардың ашылу саңылауларын азайту үшін қосымша таяқшалары болмаса. Бұл тігістер Чиверс маска кимегенде қандай жерден жарақаттанатынын көрсетеді. Қазіргі заманғы маскалар да осы мүмкіндікті ұсынады, ал қақпашылар өздерінің шлемдерінің дизайнымен жақсы танымал, көбінесе жаңа командаға өткенде немесе жаңа командамен келісімге келгенде мотивті жаңа команданың түстеріне ауыстырады (мысалы, Патрик Лалимнің «Марвин Марсиан» тақырыбы, Феликс Потвиннің «Мысық» тақырыбы, Кертис Джозефтің «Кужо» тақырыбы, Эд Белфурдың «Бүркіт» тақырыбы, Мартин Бродеурдың «Шайтан» тақырыбы, Питер Будайдың «Нед Фландрс» тақырыбы, Кам Талботтың «Ghostbusters» тақырыбы немесе Джон Гибсонның «Аркада ойыны» тақырыбы).

Басқа спорт түрлері

Соңғы жылдары бейсбол ұстаушылары хоккей қақпашыларының маскасына ұқсас стильдегі бет маскаларын кие бастады. Чарли О'Брайен 1996 жылы Торонто "Блю Джейс" командасы сапында ойнағанда, Бас лига бейсболының ойынында хоккей стиліндегі ұстаушы маскасын алғаш рет қолданды. Хоккей қақпашыларының маскаларын жасөспірімдер мен кәсіби деңгейдегі лакросс, рингет, ринкбол, флорбол және далалық хоккей қақпашылары жиі киеді.