Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сұр бағана – омыртқа миындағы сіркі материяның иісті пішіндес массасы. Ол үш баған түрінде көрінеді: алдыңғы сұр баған, артқы сұр баған және бүйірлік сұр баған, олардың барлығы омыртқа миының көлденең қимасында байқалады. Алдыңғы сұр баған альфа-моторлық нейрондардан, гамма-моторлық нейрондардан және интернейрондар деп есептелетін шағын нейрондардан құралған. Бұл нейрондар морфологиясы және байланыс схемалары бойынша ерекшеленеді. Олар иннервациялайтын бұлшықеттермен ұқсас ретпен ұйымдастырылған.
The grey column refers to a somewhat ridge shaped mass of grey matter in the spinal cord. This presents as three columns: the anterior grey column, the posterior grey column, and the lateral grey column, all of which are visible in cross section of the spinal cord. The anterior grey column is made up of alpha motor neurons, gamma motor neurons, and small neurons thought to be interneurons. These neurons differ in both their morphology and in their patterns of connectivity. They are organized in the same manner as the muscles they innervate.
Гамма-моторлы нейрондар
Гамма-моторлы нейрондар бұлшық ет иілуіне сезімталдықты реттейтін интрафузальды бұлшық ет талшықтарын иннервациялайды. Олардың жасушалық денелері альфа-моторлы нейрондарға қарағанда кішірек және проприоцептивтік ақпаратты қабылдамайды. I және II қабаттарына ноцицепцияны, температураны және қышыманы сезінетін афференттік нейрондардан, III және IV қабаттарына механикалық қысымды сезінетін нейрондардан, ал V және VI қабаттарына проприоцепторлардан ақпарат жіберіледі. Бұл тактильді және ноцицептивтік сигналдарды жеткізудің негізгі орталығы болып табылады.
Gamma motor neurons innervate intrafusal muscle fibers that control the sensitivity of muscle spindles to stretch. They have smaller cell bodies than alpha motor neurons and do not receive proprioceptive input. Laminae I and II are sent information from afferent neurons that sense nociception, temperature, and itching, laminae III and IV are sent information from neurons that sense mechanical pressure, and laminae V and VI are sent information from proprioceptors. It is known to be the primary relay point for haptic and nociceptive messages.
Ламина I
I қабаты омыртқа миының шеткі ядросы ретінде де белгілі. Арқа бағана проекциялық нейрондарының көп бөлігі I қабатында орналасқан, бірақ бұл қабаттағы нейрондардың көпшілігі аралық нейрондар болып табылады. Бұл нейрондардың иннервациялайтын негізгі аймақтары: қаудальды-жанама ми сабағы (CVLM), жалғыз жол ядросы (NTS), бүйірлік парабрахиальді аймақ (LPb), акведуктивті сұр зат (PAG) және таламустың белгілі бір аймақтары. CVLM ноцицептивті және жүрек-қантамырлық жауаптарды қабылдайды. NTS жүрек-тыныс жүйесінен сигналдар алады және зиянды тітіркендіруден туындаған рефлекстік тахикардияға әсер етеді. LPb миндаль безі мен гипоталамусқа проекция жасайды және ауырсынуға эмоционалдық жауапта участасады. PAG ауырсынумен күресу жолдарын әзірлейді және анальгетиктердің маңызды нысаны болып табылады. Ол ми сабағының басқа бөліктеріне проекция жасайды. Таламустың ядролары ауырсынудың сезімдік және мотивациялық аспектілеріне әсер етеді. Бұл қабаттың нейрондары морфологиялық ерекшеліктері бойынша пирамидалық, шпиндел тәрізді немесе көпполярлы болып ажыратылады.
Lamina I is also known as the marginal nucleus of spinal cord. The majority of posterior column projection neurons are located in lamina I, however most neurons in this layer are interneurons. The main areas these neurons innervate are the caudal ventrolateral medulla (CVLM), the nucleus of the solitary tract (NTS), the lateral parabrachial area (LPb), the periaqueductal grey matter (PAG), and certain regions in the thalamus. The CVLM receives nociceptive and cardiovascular responses. The NTS receives cardio respiratory inputs and affects reflex tachycardia from noxious stimulation. The LPb projects to the amygdala and hypothalamus and is involved in the emotional response to pain. The PAG develops ways to deal with pain and is a main target of analgesics. It projects to other parts of the brainstem. The nuclei of the thalamus affect sensory and motivational aspects of pain. The neurons of this lamina can be distinguished by their morphology as pyramidal, spindle, or multipolar.
II жақтау
Бұл қабат Роландоның гелатинозды субстанциясы деп те аталады және ең көп нейрондарға ие. Бұл нейрондар ауыртпалық және температуралық сезімталдық талшықтарының қызметін қамтамасыз етеді.
This layer is also known as the substantia gelatinosa of Rolando and has the highest density of neurons. These neurons mediate the activity of nociceptive and temperature afferent fibers.
III және IV қабаттар
Бұл қабаттар өзек ядросы деп те аталады және II қабатына қарағанда нейрондардың шоғырланған саны едәуір төмен.
These laminae are also known as the nucleus proprius and contain a much smaller density of neurons than lamina II.
Ламина V
Бұл қабат артқы бағананың мойны деп те аталады және механорецепторлардан сезімдік ақпаратты, ал ноцицепторлардан қауіп туралы ақпаратты қабылдайды.
This lamina is also known as the neck of the posterior column and receives information from mechanoreceptors and danger information from nociceptors.
Қиыр түсті бүйірлік бағана
Бүйірлік сұр бағана немесе омыртқа миының бүйірлік мүйізі симпатикалық жүйке жүйесінің бөлігі болып табылады және ми сабасынан, ішкі органдардан және гипоталамустан сигналдар алады. Бүйірлік бағана тек кеуде аймағында және жоғарғы бел сегменттерінде ғана кездеседі. Бүйірлік сұр бағанада автономды жүйке жүйесінің преганглиондық жасуша денелері мен сезімталдық релелік нейрондары орналасқан.
The lateral grey column, or the lateral horn of spinal cord, is part of the sympathetic nervous system and receives input from brain stem, organs, and hypothalamus. The lateral column is only present in the thoracic region and upper lumbar segments. The lateral grey column contains preganglionic cell bodies of the autonomic nervous system and sensory relay neurons.
Клиникалық маңызы
Алдыңғы бағанадағы нейрондар амиотрофиялық бүйірлік склероз (АБС) салдарынан зардап шегетіні анықталды. Ірі альфа-моторлық нейрондардың және орташа гамма-моторлық нейрондардың саны күрт азайды, ал кіші нейрондардың саны АБС түріне байланысты аздап немесе күрт азайды. Бұлшық ет атрофиясының алдыңғы бағана нейрондарына да әсер ететіні көрсетілді. Бұлшық ет атрофиясы жағдайында ірі альфа-моторлық нейрондардың, орташа гамма-моторлық нейрондардың және кіші нейрондардың көптеп жоғалуы тіркелді. Латеральды бағананың зақымдануы Хорнер синдромына алып келуі мүмкін. Көп жүйелі атрофия (КЖА) да латеральды сұр бағанамен байланысты. КЖА латеральды бағанадағы жасушалар санын 50%-дан астамға азайтатыны дәлелденді. Артқы бағана ауырсыну жүйесінде маңызды рөл атқарады, ол ноцицептивті жолдың алғашқы орталық релесі болып табылады. Бірінші реттік афференттік нейрон сезімдік ақпаратты арқалық мүйіздегі екінші реттік нейронға жеткізеді. Екінші реттік нейронның аксоны, егер ол проекциялық нейрон болса, ал интернейрон болмаса, таламустағы үшінші реттік нейронға өтеді. Таламус "ми қабығына апаратын қақпа" деп белгілі. Үшінші реттік нейрон ми қабығына жетеді. Афференттік нейрондар A талшықтары немесе C талшықтары болып табылады. A талшықтары миелинді, бұл сигналды жылдам өткізуге мүмкіндік береді. Олардың ішінде A бета талшықтары бар, олар жылдамырақ және ауыртпайтын тиісу туралы ақпаратты жеткізеді, ал A дельта талшықтары A бета талшықтарынан баяу және жіңішке. C талшықтары миелинді емес, сондықтан баяу. Екі түрдің де аяқталу орындары әртүрлі. Пептидергиялық емес C талшықтары терімен байланысады, онда олар эпидермисті иннервациялайды, ал пептидергиялық C талшықтары басқа тіндерді және терінің терең қабаттарын иннервациялайды.
Neurons in the anterior column have been shown to be affected by amyotrophic lateral sclerosis (ALS). The number of large alpha motor neurons and medium gamma motor neurons was greatly reduced and the number of small neurons was either slightly or greatly reduced depending on the type of ALS. Muscular atrophy has also been shown to have an effect on neurons of the anterior column. A large loss of large alpha motor neurons, medium gamma motor neurons, and small neurons was recorded in cases of muscular atrophy. Damage to the lateral column can result in Horner's syndrome. Multiple system atrophy (MSA), has also been linked to the lateral grey column. MSA has been shown to reduce the cell count in the lateral column by over 50%. The posterior column has a prominent role in the pain system, it is the first central relay in the nociceptive pathway. The first order afferent neuron carries sensory information to the second order neuron in the dorsal horn. The axon of the second order neuron, if it is a projection neuron and not an interneuron, then goes to the third order neuron in the thalamus. The thalamus is known as the "gateway to the cortex". The third order neuron then goes to the cerebral cortex. The afferent neurons are either A fibers or C fibers. A fibers are myelinated allowing for faster signal conduction. Among these there are A beta fibers which are faster and carry information about non painful touch and A delta fibers which are slower and thinner than the A beta fibers. The C fibers are not myelinated and therefore slower. The two types terminate in very different areas. Non peptidergic C fibers are linked to the skin, where they innervate the epidermis while peptidergic C fibers innervate other tissues and deeper parts of the skin.
Сезімталдық
Эмоционалды ноцицептивті сигналдар эмоцияларға әсер етеді. Бұл сигналдар лимбикалық жүйеге жетеді және организмге қауіпті күйзеліске (мысалы, ыстық пештен қолды алып қашу) ден қоюға бұйрық береді. Бұл нейрондардың рецепторлық өрістері кең, себебі көптеген ауырсыну күйзелістеріне эмоционалдық реакция ұқсас болады.
Affective nociceptive signals affect emotions. These signals go to the limbic system and tell the body to react to the danger stimulus (i. e. removing a hand from a hot stove). These neurons have larger receptive fields because the emotional reaction to most pain stimuli is similar.