Кіріспе
Америкалық дін қызметкері және автор
Ерте өмір
Джон Ричард Уимбер 1934 жылғы 25 ақпанда Миссури штатының Кирксвилл қаласында Базил мен Женевье Эстелинн (Мартин) Уимбер отбасында дүниеге келген. Ол 29 жасына келгенге дейін діни немесе сенімге негізделген жүйеден тыс өсті, содан кейін христиан дінін қабылдады. Алғаш рет 15 жасында Калифорния штатының Оранж қаласындағы "Dixie Castle" клубында кәсіби музыкант ретінде танылды. Уимбер талантты клавишашы және вокалист болған. 1962-1963 жылдары "The Paramours" тобында, кейін "The Righteous Brothers" деп белгілі болған топта пианинода ойнап, әншілік етті, сондай-ақ осы кезеңде "The Righteous Brothers" тобының менеджері болды. 1963 жылы христиан дініне өтіп, бірден Azusa Pacific College-ке түсіп, Библиялық зерттеулерді оқыды. Бітірген соң квакер дінінің пасторы болып тағайындалды. Кейін Йорба Линда достар шіркеуінде пасторлық қызмет атқарды. 1974-1978 жылдары Фуллер теологиялық семинариясы мен Фуллер евангелистік қауымдастығы құрған Чарльз Э. Фуллер евангелизм және шіркеу өсуі институтының Шіркеу өсуі бөлімінің директоры болды. 1977 жылы Анахаймдағы Vineyard Christian Fellowship (VCF) ұжымына айналған үй шіркеуін құрды.
Діни көзқарастар мен теология
Уимбер Патшалық теологиясын жақтады, ал оның харизматикалыққа қатысты көзқарасы көптеген әріптестерінен және алдыңғы буындарынан ерекшеленді. Уимбердің осы жаңа тәсілді қабылдауы оның досы К. Питер Вагнерді ол үйреткен ұғымды сипаттау үшін «Киелі Рухтың үшінші толқыны» деген сөз тіркесін ойлап табуға итермеледі. Үшінші толқын классикалық Пятидесятничестводан және харизматикалық қозғалыстан, ең алдымен, тілдерде сөйлеуге қатысты көзқарасымен ерекшеленді. Бұрынғы топтар тілдерде сөйлеу сыйлығын Киелі Рухқа шомылдырудың жалғыз белгісі деп есептесе, Уимбер мен оның ықпалындағылар бұл Киелі кітапта айтылғандай, сенушілерге қол жетімді рухани сыйлардың бірі ғана екенін көрсетті. Оның үйретуі кейбір басты евангелистер үшін үлкен теологиялық кедергі болған мәселені шешіп, қазіргі заманда «белгілер мен кереметтердің» көрінісін қалыпқа келтірді. Уимбер көптеген адамдарға ықпал етті, олардың ең танымалдары – Джек Дир, К. Питер Вагнер және Уэйн Грудем. Уимбер басқарған құлшылықтарда жиі Киелі Рухтың көрінісі деп сипатталатын шаралар болып өтетін, онда қауым мүшелері мас күйде, бағдаланбаған немесе үйлесімсіз болып көрінетін жағдайлар туындады. Бірақ 1990 жылдардың ортасында ол Vineyard қозғалысын, негізінен ерекше көріністер мен шіркеудің оларға қатысты кең мүмкіндіктеріне байланысты Торонто Blessing шіркеуінен бөлінуге жетекшілік етті.
Гендерлік рөлдер
Уимбер гендерлік рөлдерге қатысты толықтырғыш көзқарас ұстанды, бірақ оның түрлі мәселелер бойынша теологиясы жылдар бойы өзгерді. Ол Құдай шақырып, жаманат еткен адамға берік сенді. 2006 жылы оның келіні Кристи Уимбер Йорба-Линдада 11 жыл бойы Vineyard Church шіркеуін құрып, басқарды. Осы құрылғыны орнатуды Кэрол Уимбер жасады. Бұл көзқарас Киелі кітапта күйеудің әйелі мен отбасына сүйіспеншілікпен басшылық етуі, қорғауы және қамқорлық жасауы керек екенін, ал әйелдің қуанышпен және ойлы түрде күйеуінің басшылығын қабылдап, оған бағынуы керек екенін үйретеді. Толықтырғыштар сондай-ақ Киелі кітапта ер адамдардың шіркеуді басқаруда басты жауапкершілікке ие екенін және сондықтан тек ер адамдар ғана елдер болуға тиіс екенін көрсетеді. Уимбер толықтырғыш көзқарасқа бейімделгенімен, Джон теологиясы мен тәжірибесінде өсуімен белгілі болды. Өз толықтырғыш сенімдеріне қарамастан, Уимбер кем дегенде екі ерекше жағдайға жол берді: Джеки Пуллинджер (Гонконг) және Энн Уотсон (Англия) әрқайсысы өз қауымдарының аға басшылары ретінде қызмет етті (бірақ Уотсонның өзінің рөлін ерекше деп есептегенін айтқан жөн, өйткені күйеуінің ерте қайтысы, және әйелдер мұндай жағдайларда осы лауазымға ұмтылуы керек емес).
Аутентиктілігі
Уимбер шынайылықты сақтау және діни әсер үшін ештеңе жасамау туралы өте ашық айтты. Ол кейбір құлшылықтардың өткізілу әдісіне наразы болды, "сенім арқылы емдеушінің материалдық пайдасы үшін адамдарды манипуляциялау", "адамдарды итеру арқылы оны Құдайдың күші деп атау" және емдеу қызметі үшін ақша алудан ашуланды. Уимбер құлшылықтағы көріністерге қарсы емес еді, егер олар Құдайдың шынайы іс-әрекеттері болса және "денеге тән, жасанды көрсету немесе сахнадағы біреудің ынталандыруымен туындамаса". 1996 жылғы Christianity Today журналында Уимбер бір адамның құдай күшімен емделгенін айтты, бірақ сонымен бірге емделмеген басқа адамдар туралы да әңгімеледі. Ол кезде ол өзі де қатерлі ісікпен күресіп жатқан еді. Вимбердің конференцияларының бірінде зерттеу жүргізген әлеуметтанушы Вимбердің командасы жалғандық пен бос әрекеттерге қарсы екенін байқады, олар: "Кейбіреулер қолды қозғау сияқты құбылыстарды еліктеуге тырысты, бірақ олардың әрекеттері анық жасанды болды және тәжірибелі команда мүшелері оларды тоқтатуға мәжбүр етті" деп мәлімдеді.
In a 1996 Christianity Today article, Wimber told the story of someone he claimed was supernaturally healed, but he also shared stories of other people who were not healed. He had cancer at that time. A sociologist who conducted an analysis at one of Wimber's conferences observed that falsity and empty display were opposed by Wimber's team, commenting, "A few seemed to attempt to mimic phenomena like hand shaking but their attempts were obviously artificial and they were told to stop it by the more experienced team members."
Кеңейтілген әсері және басқа да ілімдер
Вимбердің ілімі көптеген христиандарға әсер етті, олар Vineyard қозғалысының ішінде де, сыртында да болды. Оның ілімінің басты негіздерінің бірі діни ғұрып пен тәртіпке емес, Құдаймен жеке қарым-қатынас орнату болды. Тағы бір ерекшелігі – оқыту саласында, ол Інжілдерден кеңінен уағыздауға және Исаны христиан сенушілері үшін үлгі ретінде пайдалануға баса назар аударды. Сондай-ақ, ол кедейлерге көмектесуге шын ниеттен құштар еді. Ол кереметтер мен ғажаптарды үлкен мәнмен атап өтті, оларды "Doin' the Stuff" деп атады, әрбір сенушінің рухани қызметін және әрбір христианның пайғамбарлық етуге және ауруларды емдеуге қабілетті екенін айтты. Бұл жаңа идея болмаса да, Уимбер ауруларды (немесе кез келген мәселені) емдеу үшін дұға етуді арнайы емдеу қызметтерімен шектемей, әрбір шіркеу қызметінде және тіпті көшеде әрбір сенуші жүзеге асыруы керек деген тұжырымды енгізуде маңызды рөл атқарды. Осының нәтижесінде көптеген шіркеулерде уағыздан кейін дұға ету уақыты болып табылады. Vineyard стиліндегі құлшылық та шіркеуге үлкен әсер етті. Вимбердің ілімі Майк Бикл, Терри Вирго, Рэнди Кларк, Джон Арнот, Билл Джонсон, Джон Пол Джексон, Сэнди Миллар, Дэвид Питчес және Кристи Уимбер сияқты басқа харизматикалық лидерлерге де елеулі әсер етті. Вимбердің теологиясы мен әдістері тоқтатушыл христиандар тарапынан сынға ұшырады. Олардың сынының басты себебі – оның Патшалық теологиясын қабылдауы. Сыншылар сондай-ақ Уимбердің рухани күштің айқын дәлелдеріне баса назар аударуының Киелі кітапқа сенімсіздік танытуын және Жаңа дәуір философиясы мен гуманистік психологиядан алынған тәжірибелерге сүйенуін көрсетіп отыр. Кристи Уимбер 1997 жылы Джон Уимбер қайтыс болғаннан бастап 2018 жылға дейін оның барлық ілімдері мен жазбаларын басқару жауапкершілігін алды. Осы жылдар ішінде ол Уимбердің ұзақ жылғы қызметінен туған көптеген ілімдер мен жазбаларды жариялады. Ол сондай-ақ 2008 жылы аяқталған "Біздің тамырымызға оралу" сериясымен басталган Vineyard қозғалысын құжаттады. 2008 жылы ол Вирджиниядағы Реджент университетімен он екі жыл жұмыс істеді және 2018 жылы кітапхананы ашты, осымен ол Уимбердің мұрасына қызметін Уимбер кітапханасын ашу арқылы аяқтады. https://www.regent.edu/lib/specialcollections/wimbercollection.cfm
Денсаулықтың нашарлауы және өлім
1983 және 1984 жылдары Уимбер былай деді: "Мен төрт-бес ай сайын көкірек ауырудан азап шектім. Олардың жүрегіммен байланысты екенін сездім, бірақ ешқандай шара қолданбадым. Менің жағдайымды ешкім де, тіпті әйелім Кэрол да білмеді". 1985 жылдың қазан айында Англияда болғанда ол өте шаршап, көкірек ауыру сезіміне тап болды. Әйелі оның тексеруден өтуін қатыстырып сұрады. "Дәрігерлер бұл менің жүрегімде болған бірнеше коронарлық ұстамалар екенін күдіктендірді". Келесі айда кардиолог оның жүрегі зақымданғанын растады және оның салмағы мен жұмыс кестесі оны өлімге қаупі бар екенін айтты. "1985 жылы мен үйден қырық аптадан астам уақыт жол жүрдім". "Мен өмірім бойы жұмысқа құштар, әрі қажетінен артық тамақтанатын адам болдым", - деп мойындады Уимбер. 1986 жылы ол жүрек ұстамасына шалдықты. 1993 жылы Уимберге синус қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Ол бір жылға созылған сәулелік терапиядан сәтті өтті, бірақ "сол кезде менің салмағым 280 фунтқа жеткен еді" деді. Бұл салдарынан миына қан құйылып, 1997 жылдың 17 қарашасында Калифорния штатының Санта-Ана қаласындағы Батыс медициналық орталығында қайтыс болды. Ол 63 жаста болды. Уимбердің денсаулық мәселелері оның діни көзқарасын және тәжірибесін сынап көрді. Сауықтыру туралы үйретіп, науқастарға дұға оқып, адамдардың жазылғанын көргеннен кейін ол ашық мойындады: "Денсаулық проблемаларынан ғана емес, сонымен қатар қатерлі ісікпен күрескенімде де көп уақыт бойы депрессиямен күрестім". Ол сондай-ақ: "Кейде өміріміздегі оқиғалар Бібліядағы үйретімдермен сәйкес келмейді. Бір жағынан, Құдайдың құдіретті екенін және Исаны ауруларды сауықтырып, олар үшін дұға етуге жібергенін білеміз. Екінші жағынан, тәжірибемізден барлық аурудың жазылмайтынын білеміз. Егер Құдай бізге ауруларды сауықтыруға бұйырып, содан кейін біздің амалымызды (десек) дұға еткен адамды сауықтырмау арқылы қолдамаса неге? Бұл шынымен көңілді түсіреді, мен осыдан бірнеше жыл бұрын өз қауымымда сауықтыру туралы үйрете бастағанда осыны сезіндім. Алғашқы адамның жазылғанын тоғыз айдан кейін көрдік. Мәсіхтің бұйрықтарын орындаудан бас тартуға, немесе керісінше, Құдайды біздің ойымызша істеуге мәжбүрлеу үшін, оған жалған мақтанышпен қарауға ұмтылуға құмарлық туды".