Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1945 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1945 in science and technology involved some significant events, listed below.
Биология
Сальвадор Эдвард Лурия және Альфред Дей Херши вирустардың мутацияға ұшырайтынын тәуелсіз түрде анықтады.
Salvador Edward Luria and Alfred Day Hershey independently recognize that viruses undergo mutations.
Химия
Чарльз Кориелл бастаған Оук Ридж ұлттық зертханасының тобы 1 мен 96 аралығындағы периодтық кестедегі жалғыз жетіспейтін химиялық элементті – 61-ші элементті ашты және оны прометий деп атады. Бұл элементті сәулелендірілген уран отынының бөліну өнімдерін талдау арқылы тапты, бірақ оның ашылуы 1947 жылға дейін жарияланбады. Дороти Ходжкин мен К. Х. (Гарри) Карлайл стероид – холестерил йодтың алғашқы үш өлшемді молекулалық құрылымын жариялады. Қаңтар айында Ходжкин пенициллиннің құрылымын да анықтады, бірақ ол 1949 жылға дейін жарияланбады. Йеллапрагада Суббароу басқарған американдық «Cyanamid» компаниясының «Lederle» зертханасы (Нью-Йорк штаты, Pearl River қаласы) таза кристалдық формада фолий қышқылын алды.
A team at Oak Ridge National Laboratory led by Charles Coryell discovers chemical element 61, the only one still missing between 1 and 96 on the periodic table, which they will name promethium. Found by analysis of fission products of irradiated uranium fuel, its discovery is not made public until 1947. Dorothy Hodgkin and C. H. (Harry) Carlisle publish the first three dimensional molecular structure of a steroid, cholesteryl iodide. In January, Hodgkin also discovers the structure of penicillin, not published until 1949. A team at American Cyanamid's Lederle Laboratories, Pearl River, New York, led by Yellapragada Subbarow, obtain folic acid in a pure crystalline form.
Компьютерлік ғылым
30 маусым – Джон фон Нейманның EDVAC есебінің алғашқы нұсқасы таратылды, онда программалық және нұсқаулық деректерді жадтың бір адрестік кеңістігінде сақтайтын компьютердің логикалық дизайнының алғаш рет жарияланған сипаттамасы (фон Нейман архитектурасы) келтірілген. Шілде – Ванневар Буштың "Біз қалай ойлай аламыз" мақаласы жарияланды, онда ол "мемекс" деп аталатын протогипермәтіндік ұжымдық жад машинасы туралы ұсыныс жасайды. Қараша – Әлемдегі алғашқы көп мақсатты электрондық компьютер, Электрондық сандық интегратор және компьютер (ENIAC) АҚШ-та құрастырылып аяқталды, ол еден алаңының бір бөлігін алып жатыр, және оған алғашқы есептеулер жүргізілді.
June 30 – Distribution of John von Neumann's First Draft of a Report on the EDVAC, containing the first published description of the logical design of a computer with stored program and instruction data stored in the same address space within the memory (von Neumann architecture). July – Publication of Vannevar Bush's article "As We May Think" proposing a proto hypertext collective memory machine which he calls 'memex'. November – Assembly of the world's first general purpose electronic computer, the Electronic Numerical Integrator Analyzer and Computer (ENIAC), is completed in the United States, covering of floor space, and the first set of calculations is run on it.
Ғылым мен технология тарихы
Дуглас Гатридің "Медицина тарихы" кітабы Ұлыбританияда жарияланды.
Douglas Guthrie's A History of Medicine is published in the U. K.
Математика
Джордж Стиглер Стиглер диетасы мәселесін эвристикалық түрде шешеді.
George Stigler solves the Stigler diet problem heuristically.
Медицина
Ақпан – Американың Коннектикут штатының Стэмфорд қаласындағы «Америка цианамиді» компаниясының зертханасынан Реймонд Л. Либби пенициллин антибиотикасын ауыз жолымен беру әдісін жариялады. Орталық көру өрісін бақылау үшін Амслер торы енгізілді.
February – Raymond L. Libby of American Cyanamid's research laboratories at Stamford, Connecticut, announces a method of orally administering the antibiotic penicillin. The Amsler grid is introduced for monitoring of the central visual field.
Метеорология
Тынық мұхиты арқылы батыстан шығысқа қарай соғатын, 1942 жылы жапондықтар, ал 1944 жылы американдықтар ашқан биік тіктеп соғатын желдер "жеттік ағын" деп аталады.
High altitude west to east winds across Pacific, discovered by Japanese in 1942 and by Americans in 1944, are dubbed "jet stream".
Физика
16 шілде – Ядролық сынақ: «Троица» сынағы, 6 килограмм плутоний қолданылып, атом бомбасының алғашқы сынағы сәтті өткізілді, жарылыс 20 килотонна тротилге тең болды. 6 және 9 тамыз – Хиросима және Нагасаки қалаларына атом бомбалары тасталды, бұл әлемді ядролық қарудың күшімен таныстырды. 12 тамыз – АҚШ үкіметі «Смит есебі» баяндамасын жариялады, онда ядролық бөлінудің негіздері, оның әскери және бейбіт мақсаттағы қолданылуы туралы ақпарат берілді, сондай-ақ физиканың атом бомбасын жасаудағы рөлі ерекше атап көрсетілді. 21 тамыз – Американ физигі Гарри Даглиан плутоний-галлий қорытпасынан жасалған бомбаның орталық бөлігіне вольфрам карбидінен жасалған кірпішті кездейсоқ түсіріп алып, өзін өлімге әкелетін нейтрондық сәулеленуге ұшыратты және 25 күннен кейін сынаптық апаттың салдарынан қайтыс болды.
July 16 – Nuclear testing: the Trinity test, the first test of an atomic bomb, using 6 kilograms of plutonium, succeeds in detonating an explosion equivalent to that of 20 kilotons of TNT. August 6 and 9 – Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki make the world aware of the power of nuclear weapons. August 12 – The Smyth Report is released by the United States government, informing the public of the basics of nuclear fission and its military and civilian applications, and emphasizing the role played by physics in the development of the atomic bomb. August 21 – American physicist Harry Daghlian accidentally drops a tungsten carbide brick onto a plutonium–gallium alloy bomb core, exposing himself to a lethal dose of neutron radiation and becoming the first known fatality due to a criticality accident 25 days later.
Технология
2 наурыз – Бахем Ба 349 Наттер Stetten am kalten Markt-тен ұшырылды. Наттер – әуе шабуылына қарсы қару ретінде әзірленген, адам басқаратын алғашқы зымыран. Ұшырылу сәтсіз аяқталып, ұшқыш қаза болады. Қазан айында – Артур Кларк геосинхронды коммуникациялық спутнигі туралы идея ұсынады. Қараша айында – инженер Ричард Т. Джеймс Филадельфияда Slinky ойыншығын тұңғыш рет көрсетті. Алғашқы тұзды суды ажырату орнатылысы жұмыс істей бастады.
March 2 – The Bachem Ba 349 Natter is launched from Stetten am kalten Markt. The Natter is the first manned rocket, developed as an anti aircraft weapon. The launch fails and the pilot dies. October – Arthur C. Clarke puts forward the idea of a geosynchronous communications satellite. November – Slinky toy first demonstrated by engineer Richard T. James in Philadelphia. The first desalination plant becomes operational.
Мекемелер
Кэтлин Лонсдейл мен Марджори Стивенсон Лондон Корольдік қоғамының мүшелері болып сайланған алғашқы әйелдер атанды.
Kathleen Lonsdale and Marjory Stephenson become the first women elected as Fellows of the Royal Society of London.
Жарияланымдар
Аргентиналық физик Эрнесто Сабато "Бір және Әлем" ("Uno y el Universo") атты ғылымның көрінетін моральдық бейтараптығын сынап, технологиялық қоғамдарда адамгершіліктен алыстау туралы ескертетін эсселер жинағын жариялайды. Ұлыбританияда "Жаңа натуралист" сериясының бірінші кітабы – Е. Б. Фордтың "Көбелектер" кітабы жарық көреді.
Argentine physicist Ernesto Sabato publishes Uno y el Universo ("One and the Universe"), a collection of essays criticizing the apparent moral neutrality of science and warning of dehumanization in technological societies. First book in the New Naturalist series is published in the United Kingdom, E. B. Ford's Butterflies.
Туылғандар
4 қаңтар – Ричард Р. Шрок, американдық химик, Нобель сыйлығының лауреаты. 9 ақпан – Йосинори Осуми, жапондық клеткалық биолог, Нобель сыйлығының лауреаты. 26 ақпан – Майкл Мармот, ағылшын эпидемиологы. 28 ақпан – Алексей Экимов, Ресейде туған химик, Нобель сыйлығының лауреаты. 31 наурыз – Эдвин Кэтмулл, американдық компьютер ғалымы. 11 сәуір – Джон Кребс, ағылшын зоологы. 24 сәуір – Ларри Теслер (2020 жылы қайтыс болды), американдық компьютер ғалымы. 30 сәуір – Майк Смит (1986 жылы зымыран апатында қаза тапты), американдық ғарышкер. 3 мамыр – Джеффри С. Холл, американдық генетик және хронобиолог, Нобель сыйлығының лауреаты. 20 мамыр – Антон Зейлингер, австриялық кванттық физик, Нобель сыйлығының лауреаты. 7 шілде – Адель Голдберг, американдық компьютер ғалымы. 19 шілде – Ричард Хендерсон, шотланд молекулалық биологы, Нобель сыйлығының лауреаты. 1 тамыз – Дуглас Ошеров, американдық физик, Нобель сыйлығының лауреаты. 18 қыркүйек – Джон МакАфи (2021 жылы өзін-өзі өлтірді деп есептеледі), британдық-американдық компьютер бағдарламашысы. 19 қыркүйек – Руксандра Сиретяну (2008 жылы қайтыс болды), румын нейробиологы. 2 қазан – Мартин Хеллман, американдық криптолог. Күні белгісіз – Лин Эванс, Уэльстік физик.
January 4 – Richard R. Schrock, American chemist, Nobel Prize laureate. February 9 – Yoshinori Ohsumi, Japanese cell biologist, Nobel Prize laureate. February 26 – Michael Marmot, English epidemiologist. February 28 – Alexey Ekimov, Russian born chemist, Nobel Prize laureate. March 31 – Edwin Catmull, American computer scientist. April 11 – John Krebs, English zoologist. April 24 – Larry Tesler (died 2020), American computer scientist. April 30 – Mike Smith (killed 1986 in rocket accident), American astronaut. May 3 – Jeffrey C. Hall, American geneticist and chronobiologist, Nobel Prize laureate. May 20 – Anton Zeilinger, Austrian quantum physicist, Nobel Prize laureate. July 7 – Adele Goldberg, American computer scientist. July 19 – Richard Henderson, Scottish molecular biologist, Nobel Prize laureate. August 1 – Douglas Osheroff, American physicist, Nobel Prize laureate. September 18 – John McAfee (presumed suicide 2021), British American computer programmer. September 19 – Ruxandra Sireteanu (died 2008), Romanian neuroscientist. October 2 – Martin Hellman, American cryptologist. Undated – Lyn Evans, Welsh physicist.