Кіріспе
Dayton, Ohio, АҚШ-тың әскери және авиациялық мұражайы. Америка Құрама Штаттарының Ұлттық Әуе Күштері мұражайы (бұрынғы Америка Құрама Штаттарының Әуе Күштері мұражайы) – Америка Құрама Штаттарының Әуе Күштерінің ресми мұражайы, Огайо штатының Дейтон қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6 миль (10 км) жерде орналасқан. NMUSAF – әлемдегі ең көне және ең ірі әскери авиация мұражайы, онда 360-тан астам ұшақ және зымырандар көрсетілген.
The National Museum of the United States Air Force (formerly the United States Air Force Museum) is the official museum of the United States Air Force located at Wright Patterson Air Force Base, 6 mile (10 km) northeast of Dayton, Ohio. The NMUSAF is the oldest and largest military aviation museum in the world, with more than 360 aircraft and missiles on display.
Тарих
Мұражай 1923 жылы Дейтон қаласындағы МакКук алаңындағы Инженерлік бөлім алғаш рет техникалық артефакттарды сақтау үшін жинаған кезде құрылды. 1927 жылы ол сол кездегі Райт Филдке, лаборатория ғимаратына көшірілді. 1932 жылы коллекция Армияның Әуе күштері мұражайы деп аталды және 1935 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін WPA ғимаратына орналастырылды. 1948 жылы коллекция жеке меншікте қалды және Әуе күштерінің техникалық мұражайы болып танылды. 1954 жылы Әуе күштері мұражайы жұртшылыққа ашылды және Фэрборндағы бұрынғы Паттерсон алаңының 89-ғимаратында, алғашқы тұрақты орнына ие болды. Бұл ғимарат бұрын қозғалтқыштарды жөндеу ангары болған. Көптеген ұшақтары ауа райына ұшырап, сыртта тұрды. 1960 жылдары Чарльз Ф. Кеттерингтің ұлы Юджин Кеттеринг коллекцияларды орналастыру үшін тұрақты құрылым салу жобасын жетекшілік етті және Әуе күштері мұражайы қорының алғашқы төрағасы болды. 1969 жылы ол қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Вирджиния жобаны өз мойнына алды. Оның "шешімділігі, логикасы және ұқыптылығы" жобаны дұрыс жолға қойды және қазіргі ғимарат 1971 жылы ашылды. Райт Филдтегі қосымшаны ескермегенде, мұражай 1971 жылдан бері шаршы метрлері бойынша үш еседен астамға ұлғайды, 1988 жылы екінші ангар, 2003 жылы үшінші және 2016 жылы төртінші ангарлар қосылды. 2004 жылдың қазан айында мұражайдың атауы АҚШ Әуе күштері мұражайынан АҚШ Әуе күштерінің ұлттық мұражайына өзгертілді. Мұражай Ұлттық авиациялық мұра аймағының маңызды бөлігі болып табылады. 2024 жылдың 28 ақпанында Огайо штатының Монтгомери округіндегі Риверсайд ауданында торнадо болды. Торнадо мұражайға соқты және зақым келтірді. База командирі, полковник Трэвис Понд, "зақымдар Б аймағының оңтүстік жағында ғана болды. Зақымдалған ғимараттардың ішінде Мұражайдың 4-ші қалпына келтіру ангары, 22B қақпасы және басқа да жақын орналасқан ғимараттар бар" деді.
Көрме және коллекциялар
Мұражай коллекциясында тарихи немесе технологиялық маңызы бар көптеген сирек ұшақтар, авиация тарихы мен дамуындағы түрлі естеліктер мен артефакттар бар. Олардың ішінде 1971 жылы Айдың айналасын 74 рет айналған «Аполлон-15» командалық модулі «Эндевор», аман қалған төрт «Convair B 36 Peacemakers» ұшағының бірі, «North American» компаниясының жалғыз аман қалған «XB 70 Valkyrie» және «Bockscar» – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері Нагасакиге «Fat Man» атом бомбасын тастаған «Boeing B 29 Superfortress» ұшағы бар. 2010 жылы мұражай 360 градустық виртуалды турды іске қосты, бұл ұшақтар мен экспонаттардың көпшілігін онлайн режимінде көруге мүмкіндік береді. 2016 жылы мұражай төртінші ғимаратын ашып, оның ауданын кеңейтті. Бұл қосымшаны Әуе күштері мұражайы қоры жеке қаржыландырып, 40,8 миллион долларға (қазіргі шақтағы құны – ) дейін бағалады. Ғимаратта 70-тен астам ұшақ, зымыран және ғарыш кемелері орналасқан. Олар төрт жаңа галереяда көрсетіледі: «Президенттік», «Ғылыми-зерттеу және даму», «Ғарыш және жаһандық қолжетімділік», сондай-ақ үш ғылым, технология, инженерлік және математика (STEM) білім беру орталығы. 2018 жылы «Boeing B 17F Memphis Belle» ұшағы Екінші дүниежүзілік соғыс галереясында тұрақты түрде қойылды. Ұшақ және оның экипажы ауыр бомбалаушылар экипажының және нацистік Германияны жеңуге көмектескен қолдау персоналының символына айналды.
Президенттік ұшақтар
Мұражайда Франклин Д. Рузвельт, Гарри Трумэн және Дуайт Д. Эйзенхауэр қолданған бірнеше президенттік ұшақтар бар. Президенттік ұшақтар коллекциясының орталық экспонаты – SAM 26000, модификацияланған Boeing 707, VC 137C деп белгілі, және Джон Ф. Кеннеди, Линдон Б. Джонсон және Ричард Никсон президенттер оны үнемі пайдаланған. Осы ұшақ президент және ханым Кеннедиді 1963 жылғы 22 қарашада – президенттің қаза болған күні Далласқа жеткізді. Вице-президент Джонсон президенттік қызметке ант беру рәсімін осы ұшақта президенттің қазасынан кейін көп ұзамай өткізді, ал ұшақ Кеннедидің денесін Вашингтон қаласына қайтарды. Никсонның алғашқы мерзімінен кейін ол қосалқы президенттік ұшақ ретінде пайдаланылды. 2009 жылдың 5 желтоқсанында ұшақ уақытша экспозициядан алынып, қайта боялып, 2010 жылғы Президент күніне қайта қойылды. Барлық президенттік ұшақтар қазір жаңа төртінші ғимараттағы Президенттер галереясында көрсетілуде.
Ұшудың ізашарлары
Музейдің үлкен бөлігі ұшу саласындағы алғашқыларға, әсіресе жақын орналасқан Хаффман Прериде тәжірибелерін өткізген Райт ағайындыларына арналған. Райт ағайындыларының 1909 жылғы әскери ұшағының көшірмесі мен оларға тиесілі басқа да заттар көрмеге қойылған. Бұл ғимаратта Ұлттық авиациялық даңқ залы да орналасқан, онда білім беру мақсатындағы бірнеше көрмелер ұсынылған.
Киім-кешектер және киімдер
Мұражайда АҚШ Әскери-әуе күштері мен Әуе күштерінің киімдері мен формаларының көптеген үлгілері бар. Кез келген уақытта 50-ден астам Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің A 2 былғары ұшқыштар жакеттері қойылған, олардың көпшілігі Әуе күштері тарихындағы белгілі тұлғаларға тиесілі болған. Ал кейбіреулері бұрынғы иелерінің ұшқан ұшақтары мен орындаған тапсырмаларын бейнелейді. Көрмеге бригадир генерал Джеймс Стюарт киген жакет, P-38 асық майор Ричард И. Бонның қой терісінен тігілген B-3 жакеті мен етік, Перл-Харборға шабуыл кезінде ұшуға рұқсат алған АҚШ Әскери-әуе күштерінің шамалы пилоттарының бірі киген A-2 жакеті және президент Рональд Рейганның ӘҚШ Әскери-әуе күштерінің пальтосы қосылған.
Басқа көрмелер мен көрікті жерлер
Музей 2004 жылы үшінші ангар мен зымыран залын салуды аяқтады. Қазір мұнда салқындар соғысынан кейінгі ұшақтар орналасқан, мысалы, Northrop Grumman B 2 Spirit жасырын бомбалаушы (сынақ ұшағы), Lockheed F 117 Nighthawk жасырын жердегі шабуыл ұшағы және басқалары. 2016 жылы төртінші ангар аяқталды, онда мұражайдың ғарыш коллекциясы, президенттік ұшақтар және кеңейтілген білім беру аймағы орналасқан. Бұрын бұл коллекциялар Райт Паттерсон әуе базасының (бұрынғы Райт Филд) B аймағындағы қосымша ғимаратта сақталған. Қосымша ғимарат базаның ішінде орналасқандықтан, мұражай қонақтары ангарға автобуспен барар алдында қосымша қауіпсіздік тексерулерінен өтуге міндетті болды. Музейде басқа да USAF ұшақтары бар, оның ішінде бұрынғы АҚШ армиясының әуе күштері, USAAC немесе USAAF ұшақтары, олар АҚШ-тағы және шетелдегі басқа әуе-ғарыш мұражайларына жалға берілген, сондай-ақ әртүрлі АҚШ Әуе күштерінің базаларында және олармен байланысты мекемелерде тұрақты экспонат ретінде қойылған. Бұл ұшақтардың көпшілігі мұражайдағы ұшақтардың көшірмесі болып табылады. Бұл ұшақтар Әуе күштері департаментінің меншігінде қалады және әдетте сол жерлерде "АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайынан қарызға алынған" деп белгіленеді. Мұражай қызметкерлері қарызға алынған мүліктерді қалпына келтіру және күту сапасына қатысты өте жоғары талаптар қояды және бұрын басқа мұражайлар артефактқа тиісті күтім жасауға ресурстары жетпейді деп танылған жағдайларда осы қарыздарды кері қайтарып алған. Мұндай жағдай әйгілі Boeing B 17 Flying Fortress, Memphis Belle ұшағымен орын алды. Қосымша ақы төлеп, қонақтар авиация және ғарыш тақырыбындағы фильмдерді үлкен форматтағы кинотеатрда көре алады, олар көбінесе басқа да деректі фильмдермен араласады. 2013 жылы Әуе күштері мұражайының кинотеатры IMAX форматынан цифрлық 3D форматына жаңартылды. Жаңа жөндеу жұмыстарына жаңа сахна, театр орындықтары және жаңа экран кірді, олар білім беру презентацияларын, тікелей эфирлерді және кеңейтілген деректі фильмдерді қоса алғанда, бағдарламалардың кең ауқымын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, 7.1 айналыс дыбыс жүйесі, есту немесе көру қабілеті нашарларға арналған аудио құрылғылары және жеке субтитрлер жүйесі де орнатылды. АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайы көп кезеңді, ұзақ мерзімді кеңейту жоспарын аяқтады. Әуе күштері мұражайының қоры жақында мұражайды қазіргі 1 миллион шаршы фут көлемдегі көрме алаңына дейін кеңейтіп, төртінші ғимаратты қоса отырып, ғарыш галереясы, президенттік ұшақтар галереясы және Global Reach галереясы орналасқан ірі капиталдық құрылыс бағдарламасын қолдады. Бұл жаңа төртінші ғимарат 2016 жылдың 8 маусымында көпшілікке ашылды. Жаңа кеңістік қосылғаннан кейін, 70-тен астам ұшақ, мысалы XB 70 Valkyrie, қоймадан шығарылып, қайтадан көрмеге қойылды. Президенттік ұшақтар коллекциясы да осы жерге қайта оралды, бұрын олар біраз уақытқа сыртқа көшірілген болатын. Жаңа ғимараттың құрылысы бірнеше түрлі көздерден жеке донорлық қаражат есебінен толығымен қаржыландырылды.
Жинақ
Мұражай әскери авиацияның ірі тарихи кезеңдерін қамтитын галереяларға бөлінген. Бұл галереялар өз кезегінде нақты тарихи шақтарды көрсететін және ұшақтарды тарихи жағдайда ұсынатын көрмелерге бөлінеді.
Әуе күштерінің мұражайы қоры
Әуе күштері мұражайы қоры – АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайының миссиясы мен мақсаттарын қолдайтын жеке, коммерциялық емес ұйым.