Кіріспе

Ұшу мұражайы – Сиэтл қаласының аймағындағы коммерциялық емес әуе және ғарыш мұражайы. Ол Сиэтлдің оңтүстігінде орналасқан Туквила қаласында, Кинг округінің халықаралық әуежайының (Боинг алаңы) оңтүстік жағында орналасқан. 1965 жылы құрылған және Америка музейлер альянсы толық аккредиттеген. Әлемдегі ең ірі жекеменшік әуе және ғарыш мұражайы ретінде, ол ірі K–12 білім беру бағдарламаларын да ұсынады. Мұражайға жыл сайын 500 000-нан астам адам келеді, ал оның ішкі бағдарламалары арқылы – Challenger Learning Center, Aviation Learning Center және жазғы лагерь (ACE) – сондай-ақ Вашингтон және Орегон штаты бойынша жүретін іс-шаралар арқылы жыл сайын 140 000-нан астам студентке қызмет көрсетеді.

Тарих

Ұшу мұражайының тамыры 1965 жылы Аляска штатының Анкоридж қаласында табылған 1929 жылғы Boeing 80A 1 ұшағын қалпына келтіру және жөндеу үшін құрылған Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Ұшу тарихи қорына барады. Қалпына келтіру жұмысы 16 жылға созылды, аяқталғаннан кейін ол музейдің орталық экспонаты ретінде қойылды. 1968 жылы "Ұшу мұражайы" атауы алғаш рет Сиэтл орталығында жалға алынған ғимаратта пайда болды. Осы кезде тұрақты құрылысты жоспарлау басталды және алдын ала жобалар жасалды. 1970-ші жылдардың соңында қаржы жинау баяу жүрді, ал қалпына келтірілгеннен кейін екі қабатты "Қызыл қора" 1983 жылы жұртшылыққа ашылды. Сол жылы Т.А. Уилсонның Ұлы галереясын салу үшін қаржы жинау науқаны басталды. 1987 жылы вице-президент Джордж Буш, оған төрт Меркурий астронавты қосылды, 10 шілдеде ғимаратты ашу үшін лентаны кесті. Галереяның құрылымы кең көлемді торлы конструкциядан тұрады және 20-дан астам аспалы ұшақты, оның ішінде тоғыз тоннадан астам салмағы бар Douglas DC-3 ұшағын қамтиды. 1992 жылы Challenger Learning Center құрылысының аяқталуымен музейдің білім беру бағдарламалары едәуір кеңейді. Бұл интерактивті экспонат студенттерге ғарыш кемесінің миссиясын сезінуге мүмкіндік береді. Онда NASA миссиялық басқару орталығының макеті және ғарыш зерттеулерінің барлық салаларынан тәжірибелер бар. 1994 жылы аяқталған 132 орындық Wings Cafe және 250 орындық Skyline көп мақсатты банкет және мәжіліс залы музейдің аумағын кеңейтті. Сонымен қатар, музейдің ең танымал артефактілерінің бірі – Lockheed M 21, Lockheed D 21 барлау ұшақтарын тасымалдауға арналған Lockheed A 12 Oxcart ұшағының модификациясы, толық қалпына келтірілгеннен кейін Ұлы галереяның орталық еденіне орналастырылды. Бірінші реактивті Air Force One (1959–1962, SAM 970), Boeing VC 137B, 1996 жылы Boeing Field-ке жеткізілді; ол маусым айында келді және қазан айында келушілерге ашылды. Сол жылдың басында активті қызметтен зейнеткерлікке шыққан, "Қызыл қораның" солтүстігінде орналасқан қанатта екі қабатта 25-тен астам Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс ұшақтары бар. Сондай-ақ, екі соғыстың барлық ұшақтарының модельдерінен тұратын үлкен коллекция бар. Бұл ұшақтардың көпшілігі бұрын Аризона штатының Меса қаласында орналасқан, 2003 жылы жабылған Champlin Fighter мұражайының коллекциясынан алынған. Қанат 6 маусымда, D күнінің алпысыншы жылдығында ашылды. Жаңа ғимаратта ғарыш кеңістігінің және басқа да ғарышқа қатысты миссиялардың көренетін, дизайнерлерін, ұшқыштарын және экипаждарын көрсететін көп сезімтал экспонаттар бар. Галерея 2012 жылдың қарашасында жұртшылыққа ашылды. Музейге қалған төрт шаттлдың біреуі берілмесе де, ол барлық ғарыш айлағының астронавттарын оқытуға қолданылған шаттлдың макеті – толық фюзеляжды жаттықтырушыны (FFT) алды. 2019 жылы Аполлон 11 ғарыш кемесінің 50 жылдығын тойлау кезінде Ұшу мұражайында Аполлон командалық модулі Колумбиямен бірге Смитсоновтың көшпелі көрмесі өтті.

Көрме және нысандар

Оның аумағында 28 Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан Германия, Ресей және Жапония сияқты бірнеше елдің ұшақтары бар Жеке Батылдық Қанаты (PCW) орналасқан. Сондай-ақ, "Қызыл қора" деп аталатын, 105 нөмірімен тіркелген тарихи ескерткіш те бар. 1909 жылы салынған бұл ғимарат 1900 жылдардың басында Боингтің алғашқы өндіріс орны ретінде пайдаланылған. Фотосуреттер, фильмдер, ауызша әңгімелер және жұмыс орындарын қалпына келтіру арқылы "Қызыл қорадағы" көрмелер авиацияның алғашқы жылдарында матамен жабылған ағаштан жасалған ұшақтардың қалай құрастырылғанын көрсетеді және 1958 жылға дейінгі авиация даму тарихын баяндайды. 2007 жылдың маусым айында музей "Ғарыш: Жаңа шекараны зерттеу" атты жаңа ғарыш көрмесін ашты, ол Роберт Годдардтың тұсынан бастап қазіргі уақытқа дейін және болашақтағы коммерциялық ғарыш сапарларын қамтиды.

Қайта қалпына келтіру қондырғысы

Музей Эвереттегі Пейн Филд әуежайында 39-ға жуық жобаны қамтитын, қалпына келтіру орталығын ұстап тұрады, олардың ішінде де Гавиленд Comet 4 реактивтік ұшағы, Jetstar және Boeing 2707 макеті бар.

Ұшу мұражайы кітапханасы мен мұрағаты

Ұшу мұражайындағы Харл В. Браккин кітапханасы 1985 жылы құрылған. 2011 жылғы мәлімет бойынша, кітапханада 66 000 кітап бар және 100 мерзімді басылымға жазылған. Ол аэроғарыш және авиация салаларына қатысты материалдарды жинақтаумен маманданған. Сондай-ақ, онлайн каталог та бар. Ұшу мұражайының мұрағаты Kenneth H. Dalhberg Aviation Research Center арқылы көпшілікке ашық. Онда миллиондаған фотосурет және мыңдаған метрлік ұзындықтағы қолжазба материалдары сақталған. Жиындықтардың ең маңыздылары Гордон С. Уильямс фотосуреттерінің жинағы, Питер М. Бауэрс фотосуреттерінің жинағы, Дэвид Д. Хэтфилд авиация тарихы жинағы, Норм Тейлор фотосуреттерінің жинағы, Эльри Б. Джеппсен авиация тарихы және навигация жинағы, Американдық ұрысшы эйстер қауымдастығының мұрағаты, Lear Corporation мұрағаты және Wright Airplane Company жинағы. 2017 жылдың желтоқсан айында мұрағат цифрлық репозиторийді іске қосты. Сайтта мұрағаттық, кітапханалық және артефактілік жинақтардан алынған цифрланған материалдар ұсынылған. 2019 жылдың сәуір айында мұрағат мұрағаттық жинақтарды онлайн режимінде қолжетімді ету және іздеу мүмкіндігін ұсынуды бастады.

Басқа құрылғылар

2013 жылдың қыркүйегінде Raisbeck Aviation High School (бұрынғы Aviation High School) мұражайдың Airpark-ының солтүстігінде жаңа ғимаратта ашылды. Мектеп Highline Public Schools жүйесінде авиацияға баса назар аударатын STEM мектебі ретінде жұмыс істейді. Мектеп мұражаймен (жердің иесі), Boeing және жергілікті авиация индустриясының басқа да мүшелерімен серіктестікпен ынтымақтасады. Оқу жылы аяқталған кезде мұражай жазғы білім беру бағдарламаларын өткізу үшін де пайдаланылады. Жаңа Авиация павильоны мектеп пен Ғарыш галереясы арасындағы кеңістікті жабады. Бұл жабын мұражайдың Boeing B-17 Flying Fortress және Boeing B-29 Superfortress сияқты маусымдық түрде шығарылатын ұшақтарын тұрақты түрде көршілерге көрсетуге мүмкіндік береді. Мұражайдың "Шабыт осы жерден басталады!" атты кең ауқымды жобасының аясында салынған павильон 2016 жылдың маусым айында жұртшылыққа ашылды және мұражайдың ең танымал 18 ұшағын қамтиды. 140 000 шаршы фут (шамамен 13 000 шаршы метр) көлемді ғимарат мұражайдың көрме алаңын екі есеге арттырды және Sellen Construction мен Seneca Real Estate Development компанияларының көмегімен салынды. 2019 жылдың мамыр айының соңында мұражай толыққанды қалпына келтірілген B-52 Midnight Express ұшағын "Welcome Home" жобасының нәтижесі ретінде ашты. Паркке кіру жұртшылық үшін тегін.