Кіріспе

Ұрылар әлемі – Роберт Линн Асприн 1978 жылы жазған ортақ әлемдегі қиял-фантастикалық серия. Бастапқы серия он екі антологиядан тұрды, олардың ішінде ғылыми фантастика және қиял-фантастика авторлары Пол Андерсон, Джон Брюннер, Эндрю Дж. Оффут, К. Дж. Черри, Джанет Моррис және Крис Моррис сияқтылардың туындылары бар. Ұрылар әлемі Ранкан империясының шекарасындағы Санкьюар қаласында өрбітеді. Қала зұлымдық пен кемсітушілікке толы, сонымен қатар шабуылдаушы Ранкан құдайлары мен олар құлатып жіберген Илсиги құдайлары арасындағы үстемдік күресі орын алатын жер ретінде суреттеледі. Серия дамыған сайын, қосымша шабуылдар болады, ал Ранкан империясы құлағаннан кейін қала жыланға табынушы Бейсибтің билігіне көшеді. Уақыт өте келе, сериядағы кейбір кейіпкерлердің бәсекелес құдайлар пантеонындағы түрлі тұлғалардың ұрпақтары екені немесе олардың арқасында күш-қуатқа ие болғаны анықталады, және олар серияның барысында түрлі қабілеттерді ашады немесе дамытады. Алғаш рет 1979 жылы жарық көрген серия 1989 жылы он екінші антологиядан кейін тоқтап қалды. Ресми антологиялардан басқа, бірнеше авторлар Ұрылар әлемінде өтетін романдар жариялады. 2002 жылы бірнеше түпнұсқа антологияны редакциялаған Линн Эбби «Санкьюар» романымен серияны қайта жандандырды. Одан кейін «Тарту нүктелері» және «Байлықтың жаулары» антологиялары жарық көрді, онда бұрынғы және жаңа авторлардың есімдері кездеседі. Эбби сондай-ақ түпнұсқа антологияларды жинақталған нұсқаларда қайта басып шығаруды ұйымдастырды.

Тұжырымдама және шығу тегі

The Thieves' World антологиясын авторлар Роберт Линн Асприн, Линн Абби және Гордон Р. Диксон 1978 жылы Бостон қаласындағы Boskone ғылыми-фантастикалық конвенциясында кездейсоқ кездесу кезінде ойлап тапты. Асприн әлем құру міндеті қазіргі заманғы фантастикалық жазушылар үшін үлкен қиындық екенін айтты: "Ерлік фантастика жазуға кіріскенде, бұрынғы оқиғаларға қарамастан, ғаламды нөлден қайта құру қажет болатын. Говардтың мұқият жасалған Гибор әлеміне немесе Лейбер құрған Ланкмардың күрделі қаласына қарамастан, әр автор өз әлемін ойлап табуға міндетті болды. Егер біздің сүйікті қылыш пен сиқыр кейіпкерлеріміз ортақ уақыт пен ортада болса, қандай әңгімелер туатынын елестетіңіздер". Абби 1978 жылғы кездесуді "өздері ненің жоғалғанын және неге келе жатқанын білмейтін бірнеше ондаған адамның өмірін өзгерткен жай ғана әңгіме" деп сипаттады. Серияға тартылған жазушылар "Қорқыштар әлемі" сериалын адам мінез-құлқының жаңа ерекшеліктерін, авторлар өз жауапкершілігіндегі ғаламға енгізе алмайтын кейіпкерлік ерекшеліктерді көрсетуге мүмкіндік беретін сын-тегеурінді де, мүмкіндік те деп қарады. Қаланың өзі Англияның Йорк қаласындағы Шамблс сияқты ортағасырлық қала ретінде көрінеді, сонымен қатар Бағдаттың да элементтері бар. Алыстағы Ранке астанасы Римге негізделген. "Қасиетті Орын қаншалықты үлкен екенін ешкім білмейді. Бізге құпия кездесу орны қажет болғанда, біз жаңасын жасаймыз – Қасиетті Орын өте үлкен немесе өте тар". Green Ronin's Sanctuary ролдік ойын нұсқаулықтарына берген сұхбатында Абби серия дамуымен байланысты сюжет желілерінің күшеюін түсіндірді. "Бірінші томдардағы әңгімелер өздігінен тұрды. Бірақ үшінші томнан бастап (Shadows of Sanctuary) авторлар үлкен жұмыс істеуге кірісті. Ақырында, барлық авторлар бір сюжеттік желілермен жұмыс істеді, олардың кейбіреулері бірнеше томға созылды". Авторлар көбінесе бір-бірінің әңгімелерінен сюжеттік идеялар іздейтін, шағын оқиға немесе диалог келесі томда толыққанды оқиғаға айналатын. Абби сюжеттік желілердің өрілуінің серияның оқырмандарына кері әсерін атап өтті: "Ұрылар әлемі томдарының сюжеттік және кейіпкерлік тығыздығы, ұзақ уақыт бойы оқығандар үшін қуантарлық болса да, серияны басынан қабылдамағандар үшін мазасыздық тудырды". Оның байқауы 2002 жылғы қайта іске қосуға жаңа көзқарасқа әкелді. "Біз "Жаңа Ұрылар әлемі" романының түсірілімін бастағанда, жеке әңгімелер мен тығыз байланысты сюжеттердің арасында алтын орталықты табуға тырыстық. "Турнинг Пойнтс" және "Фортунаның жаулары" кітаптарындағы кейбір оқиғалар мен жағдайлар әңгімелер үшін фон ретінде қызмет етеді". "Журнал фантастических искусств" журналы "Қорқыштар әлемі" сериалын "бұл форманың алғашқы және прототипі" деп атады. Ғылыми фантастика авторы Кори Доктороу сериалдың "13 жасымда менің әлемімді дүрліктіргенін" айтты, ал автор Робин Хобб оның ұжымдық орта мен кейіпкерлер тұжырымын "тамаша идея" деп атады. Автор және ойын дизайнері Роберт Дж. Швальб "Ұрылар әлемі авторлар үшін D&D ойыншылар үшін не екенін білдіреді" деді. Грег Костикян "Арес" журналының №1 санында "Ұрылар әлемі" туралы рецензия жазды. Костикян "фантастикалық рөлдік ойындар көп батырлы фантастикалық әңгіменің топтық өндірісімен байланысты болғандықтан, рөлдік ойындар жанкүйерлері әсіресе Thieves' World-ді қызықты табады. [ ] Әңгімелердің өзі орташадан кереметке дейін жетеді, бірақ олардың барлығын оқуға тұрарлық". "Фантастика энциклопедиясы" серияны былай сипаттайды: "Роберт Линн Асприн, Аббимен бірлесіп, әлемдер антологиясының "Қорқыштар әлемі" сериясын құру және редакциялық қадағалау арқылы ең бірегей жұмысын жасады". Екінші томға кірген редакциялық эсседе, "Tales from the Vulgar Unicorn", Асприн жанкүйерлердің жағымды пікірлері басым болғанын, жоғары сатылымдар жалғауларға және Chaosium үстел ойынының дамуына әкелгенін, бірақ көптеген оқырмандар серияның жалпы юмордың жетіспеуіне қатысты пікір білдіру үшін баспагерге хат жазғанын атап өтті.

Аудиокітап

2023 жылдың тамызында «Қорқындар әлемі» аудиокітабы Audible платформасында Tantor Media баспасынан шығарылып, Джонатан Джонс оқиды.

Ойын үстелдері

Қасиетті орын: Ұрылар әлемі (Mayfair Games, 1982).