Жо Хисаиши: Жапон композиторы мен пианистісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жапон композиторы және пианиношы (1950 жылы туған)

Мамору Фудзисава (藤澤守), кәсіби аты Джо Хисаиси (久石譲) – 1981 жылдан бері 100-ден астам фильмге жазылған музыкасымен және жеке альбомдарымен танымал жапон композиторы, музыкалық режиссер, дирижер және пианиношы. Хисаисидің музыкасы минимализм, эксперименталды электрондық, батыс классикалық және жапон классикалық сияқты әртүрлі жанрларды зерттейді және қамтиды. Ол сонымен қатар музыкалық гравер және аранжировщик ретінде де жұмыс істеген. 1984 жылдан бері режиссер және аниматор Хаяо Миядзакимен байланыста болып, Миядзакидің барлық фильмдеріне, біреуін қоспағанда, музыка жазды. Ол режиссер «Бит» Такеши Китаноның фильмдеріне жазған музыкасымен де танымал, оның ішінде «Теңіздегі көрініс» (1991), «Сонатина» (1993), «Балалардың оралуы» (1996), «Ханаби» (1997), «Кикуджиро» (1999), «Бауыр» (2000) және «Қуыршақтар» (2002) фильмдері, сондай-ақ «Ни но Куни» видео ойындары сериясы үшін жазған музыкасымен белгілі. Ол аниме композиторы Такео Ватанабедің шәкірті болған.

Ерте өмір

Хисаиши Жапонияның Нагано қаласында Мамору Фудзисава (藤澤守) болып дүниеге келді. Ол төрт жасында Судзуки Шиничи скрипка мектебінде скрипка тартуды үйрене бастады және әкесімен бірге әр жылы жүздеген фильм көретін. 1969 жылы Кунитачи музыкалық колледжіне түсіп, музыка композициясы мамандығын меңгерді және музыкалық гравюрашы ретінде минималистік суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. 1974 жылы Хисаиши «Гяторузу» аниме сериалына музыка жазды және өз атымен бірнеше ерте туындыларын жасады. Ол сондай-ақ «Sasuga no Sarutobi» (Ниндзя академиясы) және «Futari Daka» (Толық газ) фильмдеріне де музыка жазды. 1970-ші жылдары Хисаишидің композицияларына жапондық эстрадалық музыка, электрондық музыка және New Age музыкасы, сондай-ақ Yellow Magic Orchestra атты жапондық электрондық тобының музыкасы әсер етті. Ол минималистік идеялардан бастап музыкасын дамытып, оркестрлік туындыларға қарай кеңейтті. Шамамен 1975 жылы ол алғашқы рет көпшілік алдында өнер көрсетті. Оның бірінші альбомы «MKWAJU» 1981 жылы, ал екіншісі – электропоп минимализміндегі «Information» бір жылдан кейін шықты. Оның алғашқы ірі аниме туындылары «Hajime Ningen Gyatoruz» (1974) және «Robokko Beeton» (1976) болды. Атаққа ие болғаннан кейін Хисаиши американдық музыкант және композитор Куинси Джонстан шабыттанған псевдоним таңдады: «Куинси» деп айтылатын «Куинши» сөзін жапон тілінде «Хисаиши» сөзін жазу үшін қолданылатын дәл сол канджилермен жазуға болады, ал «Джо» – «Джонс» есімінен алынған.

Аниме фильмдерінің музыкасы

1983 жылы Хисаишиге «Информация» кітабын жариялаған Токума, Хаяо Миядзакидің «Жел аңғарының Наусикасы» анимациялық фильмі үшін суреттер альбомын жасауды ұсынды. Бұл Миядзакидің фильмдеріне Хисаиши жазған музыканың алғашқысы болды. (Олардың ынтымақтастығы режиссер Стивен Спилберг пен композитор Джон Уильямс екеуінің жұмысына теңестірілді.) 1985 жылы Хисаиши өзінің «Wonder Station» атты жазба студиясын құрды. 1986 жылы ол Миядзакидің жаңа құрылған «Studio Ghibli» үшін «Laputa: Castle in the Sky» фильміне музыка жазды; содан кейін 1990 жылдары «Porco Rosso» және «Princess Mononoke» фильмдеріне де музыка жазды. Хисаишидің композициялары (сегіз толық метражды фильм және бір OVA) ерте аниме стилімен байланысты кеңінен танылды. Ол сондай-ақ «Sasuga no Sarutobi», «Two Down Full Base», «Tonde Mon Pe» және «Tekuno porisu 21C» (барлығы 1982), «Oz no mahôtsukai» (1982), «Sasuraiger» (1983), «Futari Taka» (1984) және «Honō no Alpen Rose» (1985) сияқты телехиттер мен фильмдерге де музыка жазды. Ол «Моспеада» (1983) ғылыми-фантастикалық сериалға да музыка салған. Ол басқа да фильмдерге музыка жазды: «Mobile Suit Gundam Movie II: Soldiers of Sorrow» (1981), «Mobile Suit Gundam Movie III: Encounters in Space» (1982), «Birth (Bâsu)» (1984), «Arion» (1986), «Robot Carnival» (1987), «Totoro» (1988), «Crest of the Royal Family» (1988), «Venus Wars» (1989), «Kiki's Delivery Service» (1989) және «Ocean Heaven» (2010). Ол сондай-ақ «Mahō Shōjo Lalabel» (1980), «Hello! Sandybell» (1981), «Meiken Jolie» (1981), «Voltron» (1981), «Ai Shite Knight» (1983), «Creamy Mami, the Magic Angel: Curtain Call» (1986) және «Kimagure Orange Road: The Movie» (1988) сияқты анимациялық фильмдердің тақырып әндерін аранжировкалап, ашып, жабылатын әндер мен музыкалық қосымшаларын да жазды. Хисаиши жеке мансабын дамытып, музыка өндіруге кірісті. 1989 жылы ол өзінің жаңа «Wonder Land Inc.» лейблінде алғашқы жеке альбомын – «Pretender» шығарды.

1998-2004 жылдар

1998 жылы Хисаиши 1998 жылғы Қысқы Паралимпиада ойындарына саундтрек жазды. Келесі жылы ол NHK түсірген адам денесі туралы танымал компьютерлік анимациялық білім беру фильмдерінің сериясы "The Universe Within" (NHKスペシャル驚異の小宇宙人体III 遺伝子) үшінші бөлімінің музыкасын және Такеши Китаноның "Кикудзиро" фильмінің музыкасын жазды. 2001 жылы Хисаиши Китаноның тағы бір фильміне, "Аға" және Хаяо Миядзакидің "Рухтар әлемі" анимациялық фильміне музыка шығарды. Бұл фильмнің "Жазғы күн" атты басты тақырыбы үлкен танымалдылыққа ие болды, 2024 жылдың наурызына дейін Spotify-да 62 миллионнан астам тыңдалды. Ол сонымен қатар 2001 жылы Фукусимада өткен Жапония Экспо көрмесінде "Night Fantasia 4 Movement" бағдарламасының атқарушы продюсері болды. 6 қазанда ол "Квартет" фильмінде режиссер ретінде дебют жасады, сонымен қатар оның музыкасы мен сценарийін жазды; ол Монреаль әлемдік кинофестивалінде жоғары баға алды. Сол жылы оның Le Petit Poucet атты шетелдік фильмге арналған алғашқы саундтрегі жарық көрді. Миядзакидің "Жылжымалы қамал" фильмі Жапонияда 2004 жылы 20 қарашада көрсетілді. Оның басты тақырыбы, Merry Go Round, Хисаишидің ең коммерциялық сәтті фильм музыкасы болды, 2024 жылдың наурызына дейін Spotify-да 87 миллионнан астам тыңдалды. Қытайлық "12 Girls Band" тобының эру-шысы Жань Ли Цзюнь альбомынан музыканы тікелей эфирде орындады. Келесі жылы Хисаиши Фредерик Лепаждың "Күн және піл" және Миядзакидің "Теңіз жағасындағы Понио" фильмдерінің (2008 жылы жарық көрген) саундтректерін, сондай-ақ Цзян Вэннің "Күн де шығады" (太阳照常升起) фильмінің музыкасын жазды. 2008 жылы Хисаиши "Оскар" сыйлығын алған "Кетулер" фильмінің саундтректерін жазды. Сондай-ақ, ол "Мен моллюск болғым келеді" (私は貝になりたい) атты екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі соғыс қылмысы бойынша сот драмасының музыкасын жазды. Бұл 1959 жылғы Тэцутаро Като романы мен қазіргі уақытта Кацуо Фукузава режиссерлік еткен фильмнің қайта өңделуіне негізделген, және бас рөлдерде Масахиро Накаи мен Юкиэ Накама ойнады. 2008 жылдың тамызында ол режиссер Хаяо Миядзакимен 25 жылдық ынтымақтастығын тойлау үшін World Dream Symphony Orchestra оркестрімен бірге концертте аранжировка жасады, дирижерлік етті және фортепианода орындады. 1200-ден астам музыкант қатысқан бұл концерт әйгілі Будокан аренасында толық сатылды. 2009 жылы Хисаиши Shellfish және Departures тректерін қамтитын жеке альбомын шығарды. 2010 жылы Жапон Ұлттық музыка колледжінің шақырылған профессоры болды. 2013 жылы ол NHK жануарлар дүниесі туралы деректі фильміне музыка жазды (世界初撮影! 深海の超巨大イカ), Дэвид Аттенбороу баяндаған, BBC-дің "Жаратылыстың дүниесі" арнайы бағдарламасы "Жалқы есекқұйрық: мүмкін емес нәрсені түсіру". 2013 жылдың 28 маусымында Хисаиши "театрлық киноға қосқан үлесімен ерекшеленген" адамдарды мойындау үшін Кино өнер және ғылым академиясына шақырылды.

In 1998, Hisaishi provided the soundtrack to the 1998 Winter Paralympics. The next year, he composed the music for the third installment of The Universe Within (NHKスペシャル驚異の小宇宙人体III 遺伝子), a series of popular computer animated educational films about the human body produced by NHK and the score for the Takeshi Kitano film Kikujiro, whose title track Summer became one of his most recognized compositions. In 2001, Hisaishi produced music for another Kitano film, Brother, and Hayao Miyazaki's animated film Spirited Away. The opening theme to this film, One Summer's Day, had great popularity, with over 62 million Spotify streams as of March 2024. He also executive produced the Night Fantasia 4 Movement at the Japan Expo in Fukushima 2001. On October 6, he debuted as a film director in Quartet, having also written its music and script; it received excellent reviews at the Montreal World Film Festival. His first soundtrack for a foreign film, Le Petit Poucet, was released the same year. Miyazaki film Howl's Moving Castle was released on November 20, 2004, in Japan. Its main theme, Merry Go Round, became Hisaishi's most commercially successful movie score, with over 87 million Spotify streams as of March 2024. characterized by a significantly eclectic and contemporary Eastern style. Zhan Li Jun, the erhu player of the Chinese band 12 Girls Band, featured music from the album in a live concert. The next year, Hisaishi composed and recorded the soundtrack for Frederic Lepage's film Sunny and the Elephant, and for Miyazaki's film Ponyo on the Cliff by the Sea (both released in 2008), and the score for Jiang Wen's film The Sun Also Rises (太阳照常升起). In 2008, Hisaishi composed soundtracks for the Academy Award winning film Departures. He also scored I'd Rather Be a Shellfish (私は貝になりたい), a post World War II war crime trial drama, based on the 1959 Tetsutaro Kato novel and film currently being remade and directed by Katsuo Fukuzawa, starring Masahiro Nakai and Yukie Nakama. In August 2008, he arranged, performed in, conducted, and played piano in a concert with the World Dream Symphony Orchestra to observe his 25 years of collaboration with director Hayao Miyazaki. Featuring over 1200 musicians, it sold out the world famous Budokan. In 2009, Hisaishi released a solo album featuring tracks from Shellfish and Departures. In 2010, he became an invited professor at the Japanese National College of Music. In 2013, he composed the score for the NHK wildlife documentary Legends of the Deep: Giant Squid (世界初撮影! 深海の超巨大イカ), narrated by David Attenborough, for BBC's Natural World special Giant Squid: Filming the Impossible. On June 28, 2013, Hisaishi was among those invited to join the Academy of Motion Picture Arts and Sciences, recognizing people "who have distinguished themselves by their contributions to theatrical motion pictures."

2016-2019 жылдар

2016 жылы Хисаиши Нагано қалалық өнер мұражайының көркемдік директоры болып тағайындалды. 2017 жылы ол Парижде үш концерт берді, бұл концерттер 25 жылдық Ghibli ынтымақтастығының мерекелік концертіне ұқсас, Париж Конгресс сарайында өтті. 2018 жылдың мамыр айында Хисаиши АҚШ-тың Калифорния штатындағы Сан-Хосе өнер орталығында Symphony Silicon Valley оркестрімен бірге Солтүстік Америкадағы тұңғыш рет бес концерт өткізді, барлық билеттері сатылып кетті. Ол сонымен қатар TBS Nichiyō Gekijō теледрамасының саундтрегін жазды.

2020 қазіргі уақытқа дейін

2020 жылдың 21 ақпанында "Dream Songs: The Essential Joe Hisaishi" альбомы Decca Gold арқылы жарық көрді, оның құрамына Хисаиши мансабынан 28 композиция енген. 2021 жылдың 19 ақпанында "Soul Snatcher" (赤狐书生) фильмінің "Red Fox Scholar (Original Soundtrack)" саундтрек альбомы цифрлық форматта шығарылды, онда 25 секундтан бес минутқа дейінгі ұзақтықтағы 34 композиция бар. 2022 жылы Хисаиши "My Neighbour Totoro" атты Royal Shakespeare Company театрының қойылымы үшін жұмыс істеді. 2023 жылдың 30 наурызында Хисаиши Deutsche Grammophon компаниясымен эксклюзивті жазу келісіміне қол қойды, бұл бұрынғыда осы лейблде бірнеше жазба шығарғанына қарамастан.

Марапаттар мен мойындау

Хисаиши көптеген марапаттар алды, соның ішінде жеті Жапон академиясының үздік музыка сыйлығы (1992, 1993, 1994, 1999, 2000, 2009 және 2011); Білім министрлігінің жаңадан келген сыйлығы (Халықтық ойын-сауық бөлімі) (1997); Жаңа суретші үшін өнер таңдау сыйлығы (Халықтық орындаушылық өнер бөлімі) (1998); "Күілгіш қамал" (2005) үшін Лос-Анджелес кино сыншылары қауымдастығының музыка сыйлығы; және Халықаралық кино музыка сыншылары қауымдастығының теледидар бөлімінің үздік түпнұсқалық саз сыйлығы (корей драмасы "Королева Шикигами" үшін) (2008). 2009 жылдың қарашасында ол Жапония үкіметінен қызғылт лентасы бар Құрмет медалімен марапатталды. 2023 жылдың қарашасында ол 4-ші дәрежелі "Таянушы Күн" орденімен, алтын сәулелермен және розеткамен марапатталды. Хисаиши "The Boy and the Heron" (2023) үшін "Алтын глобус" сыйлығына ең үздік түпнұсқалық саз номинациясын алды, бұл оның батыстық маңызды сыйлықтарға алғашқы ұсынылуы болды. 2024 жылы Хисаиши анимация саласына оның бірегей жетістіктері мен ерекше үлесі үшін сол жылғы "Энни" сыйлығының "Винсор Маккей" сыйлығымен марапатталды.